Mal Rejiminin Başlangıç ve Sona Erme Tarihi

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Son hukuki kontrol: 22 Ekim 2026

Malvarlığı uyuşmazlığını yalnız tapu tarihinden veya boşanma kararının verildiği günden hareketle değerlendirmiyoruz. Önce evlenme, rejim seçimi, mal edinme ve sona erme tarihlerini sıralıyoruz. Ardından malın kaynağını ve ilgili dönemdeki hukuki niteliğini araştırıyoruz. Bu sıralama kurulmadan yapılan paylaşım hesabı, doğru değerler kullanılsa bile yanlış sonuca ulaşabilir.

Yasal mal rejimi ne zaman başlar?

Türk Medeni Kanunu’nun 202. maddesine göre eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanması asıldır. Eşler kanundaki diğer rejimlerden birini geçerli mal rejimi sözleşmesiyle seçebilir. Bu nedenle “bütün evliliklerde mutlaka aynı rejim uygulanır” demek yerine, önce rejim seçilip seçilmediğini kontrol ediyoruz.

1 Ocak 2002’den sonra evlenen ve başka rejim seçmeyen kişiler bakımından edinilmiş mallara katılma rejimi evlilikle başlar. Nişanlanma, birlikte yaşamaya başlama veya düğün günü ile resmî evlenme tarihi farklıysa, yalnız günlük hayatın başlangıcına bakılamaz. Nüfus kaydı ve evlenme belgeleri esas alınarak hukuki tarih belirlenir.

TMK 203, mal rejimi sözleşmesinin evlenmeden önce veya sonra yapılmasına izin verir; seçim, kaldırma ve değiştirme kanuni sınırlar içindedir. Evlilikten önce düzenlenen belge, o tarihte henüz kurulmamış evlilik için rejimin birlikte yaşamaya başlanınca kendiliğinden işlemesini sağlamaz. Sözleşmenin kapsamı ve geçerliliği ayrıca incelenmelidir. Bu yazının odağı sözleşme şeklinin bütün ayrıntıları değil, uygulanacak dönemin doğru belirlenmesidir.

2002 öncesi evliliklerde mal rejimi nasıl belirlenir?

4722 sayılı Yürürlük Kanunu’nun 10. maddesi, yeni Kanun’dan önce evlenen eşler için özel geçiş düzenlemesi içerir. Bu eşlerin o tarihe kadar tabi oldukları mal rejimi devam eder. Öngörülen bir yıllık sürede başka rejim seçilmemişse, 1 Ocak 2002’den geçerli olmak üzere yasal rejimin seçilmiş sayılması esastır.

Başka rejim seçilmemiş tipik bir eski evlilikte, 1 Ocak 2002’ye kadar mal ayrılığı, bu tarihten sonra edinilmiş mallara katılma rejimi söz konusu olur. Ancak geçiş dönemindeki sözleşmeler ve yeni Kanun’dan önce açılmış boşanma veya iptal davaları bu kısa anlatımın dışında ayrıca incelenmelidir. Bugün yapılacak bir sözleşmeyle kanundaki tarihsel bir yıllık seçme süresinin hâlâ açık olduğu söylenemez.

4722 sayılı Kanun m.10/2’ye göre, yürürlükten önce açılmış boşanma veya iptal davası sonuçlanıncaya kadar önceki rejim sürer. Dava kabul edilirse o rejimin sona ermesine ilişkin kurallar uygulanır. Ret hâlinde ise kararın kesinleşmesini izleyen bir yıllık seçim ve yeni yasal rejimin yürürlük tarihinden uygulanması hakkında özel düzenleme vardır. Aynı maddedeki evlenme tarihinden itibaren uygulama seçeneği de yalnız kanunda belirtilen dönem ve koşullarla birlikte okunmalıdır.

Bu ayrım, 2002’den önce edinilen her mal bakımından diğer eşin hiçbir talebi olmayacağı anlamına gelmez. Talebin katkı payı, katılma alacağı veya başka bir hukuki sebebe dayanması; edinim ve katkı dönemiyle birlikte belirlenir. Eski dönemdeki malı doğrudan yeni rejimin yarı oranlı hesabına almak kadar, bütün talepleri incelemeden reddetmek de doğru değildir.

Mal rejimi hangi hâllerde sona erer?

Edinilmiş mallara katılma rejimi bakımından TMK 225, ölüm ve başka bir mal rejiminin kabulünü düzenler. Evliliğin boşanma veya iptal nedeniyle sona erdirilmesine yahut mal ayrılığına geçilmesine mahkemece karar verilirse, rejim dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer. Yalnız ayrı evlerde yaşamaya başlamak, bu maddede bağımsız sona erme nedeni olarak yer almaz.

Ölüm hâlinde sağ kalan eşin mal rejiminden doğan alacağı ile mirasçılık sıfatı aynı şey değildir. Önce hangi mal ve alacağın kime ait olduğu belirlenir; miras payları bu ayrım gözetilerek hesaplanır. Ayrıntılı oranlar için eş ve çocukların miras payı yazımızda farklı hesap örnekleri bulunmaktadır.

Boşanma davası açılınca mal rejimi kesin olarak biter mi?

Davanın açılması ile davanın kabul edilmesi aynı aşama değildir. Boşanma kararı verilmesi hâlinde rejim, davanın açıldığı tarihten geçerli olarak sona ermiş sayılır. Buna karşılık dava reddedilirse yalnız bu davaya dayanılarak rejimin kesildiği kabul edilemez. İlk davanın reddinden sonra başka bir dava açılmışsa, dosyaların sonuçları ve hangi dava nedeniyle boşanıldığı ayrıca belirlenmelidir.

Boşanma davasının açıldığı gün ile evliliğin sona ermesinin kesinleştiği gün arasında zaman bulunabilir. Bu zaman farkı, TMK 225’teki geriye etkili sona erme kuralını ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte henüz sonuçlanmamış bir dosyada boşanma kesinleşmiş gibi nihai tasfiye hesabı yapılmasını da haklı kılmaz. Davanın güncel aşaması, kesinleşme şerhi ve diğer dosyayla ilişkisi birlikte incelenmelidir.

Boşanmaya karar verilebilmesinin koşulları ayrı bir konudur. TMK 166 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması yazımız mal rejimi hesabı değil, boşanma sebebini ele alır. Mal rejiminden doğan alacaklar ile boşanma nedeniyle nafaka ve tazminat taleplerini birbirinin yerine kullanmıyoruz.

Sona erme tarihi ile değerleme tarihi neden farklıdır?

TMK 228’e göre kişisel mallar ve edinilmiş mallar, rejimin sona ermesi anındaki durumlarına göre ayrılır. TMK 235 ise sona erme sırasında mevcut edinilmiş malların tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılmasını düzenler. Hesapta eklenecek mallarda devir tarihi esasına ilişkin ayrıca hüküm vardır. Bu nedenle bütün taşınmazların dava günündeki piyasa fiyatıyla değerlendirileceği söylenemez.

Başlangıçtaki malın niteliği de önemlidir. TMK 220, rejimin başlangıcında eşe ait bulunan değerler ile sonradan miras veya karşılıksız kazanılan değerleri kişisel mal olarak düzenler. Buna karşılık TMK 219, kişisel malın gelirlerini ve çalışma karşılığı edinimleri kural olarak edinilmiş mal kapsamında sayar. Sözleşme, ikame değer ve ödeme kaynağı incelemesi yapılmadan yalnız son alım tarihinden sonuç çıkarılamaz.

Örneğin dava sonrasında hesaba giren her para, yalnız banka işlem tarihine bakılarak aynı biçimde sınıflandırılamaz. Ödemenin hangi dönemde doğan hakka karşılık geldiği ve hangi mal grubunun yerine geçtiği araştırılmalıdır. Tersine, evlilik sürerken edinilmiş olması da mirasla gelen bir taşınmazı kendiliğinden edinilmiş mal yapmaz. Mirasla geçişin genel sınırları için mirasla geçen ve geçmeyen hak ve borçlar yazımız ayrı kapsam sunmaktadır.

2025–2026 Yargıtay kararlarında tarih ayrımı

İlk edinim tarihi ve sonradan yapılan devirler

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 23.09.2025 tarihli, E.2024/7590, K.2025/7732 sayılı kararında, 2002 öncesi mal ayrılığı ile sonraki edinilmiş mallara katılma dönemi açıkça ayrılmıştır. Somut olayda taşınmaz ilk kez 1992’de edinilmiş, sonraki devirler dosyadaki belgelere göre görünürde satış olarak değerlendirilmiştir. Daire, ilk edinim ve katkı gözetilerek katkı payı alacağı değerlendirilmesi gerekirken katılma alacağı üzerinden karar verilmesini bozma nedeni saymıştır.

Bu karar, her geri devrin görünürde satış olacağı anlamına gelmez. İlk edinim ve sonraki işlemler gerçek belgelerle incelenmiştir. Kararda davalı erkeğin temyizi ayrıca miktardan reddedilmiş, ilgili taşınmaz yönünden kadın yararına bozma yapılmıştır. Dolayısıyla dosyanın bütün taleplerinde kesin alacak miktarı belirlenmiş gibi sonuç çıkarılmamalıdır.

Boşanma davasının kabulü veya reddi

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 29.04.2026 tarihli, E.2025/354, K.2026/267 sayılı kararının çoğunluk gerekçesinde, boşanma kabul edilirse rejimin dava tarihinden sona ermesi, ret hâlinde ise kesintiye uğramadan devam etmesi açıklanmıştır. Asıl uyuşmazlık bir belgenin mal rejimi haklarından vazgeçme anlamına gelip gelmediğidir. Kurul, somut belgeyi kesin ve açık feragat saymayarak direnme kararını bozmuştur; doğrudan belirli tutarda tasfiye alacağına hükmetmemiştir.

Kararda karşı oylar vardır. Karşı oydaki bağışlama ve anlaşmalar hakkındaki değerlendirmeleri çoğunluk görüşü gibi sunmuyoruz. Makalemizde kullanılan tarih ilkesi çoğunluğun kendi gerekçesine dayanmaktadır; her genel vazgeçme ifadesinin geçerli veya geçersiz olduğu yönünde sınırsız bir sonuç üretilmemektedir.

Tarih incelemesinde hangi belgeler gerekir?

Öncelikle aile nüfus kayıtları, evlenme belgesi, mal rejimi sözleşmesi, boşanma dosyasının dava açılış bilgisi, karar ve kesinleşme kaydı toplanmalıdır. Birden fazla dava varsa yalnız son karar sayfası yeterli değildir. Reddedilen dava ile kabul edilen sonraki davanın tarihleri ayrı gösterilmelidir.

Malvarlığı yönünden ilk tapu edinimi, bütün devir zinciri, banka ödemeleri, kredi taksitleri, miras veya bağış belgeleri ile eski malın satış bedelinin yeni mala aktarımı araştırılır. Bilirkişi raporunda hangi tarihin mal grubunu, hangisinin değeri belirlemek için kullanıldığı açık olmalıdır. Eksik belgeyi tahmini bir tarihle tamamlamayı tavsiye etmiyoruz.

Başlangıç ve bitiş tarihi için varsayımsal örnekler

1995 evliliği: Başka rejim veya özel geçiş durumu yoksa 1 Ocak 2002 öncesi ve sonrası ayrı incelenir. 1999’da alınan ev ile 2007’de çalışma geliriyle edinilen mal aynı hukuki hesaba otomatik yerleştirilmez. İlk mal için katkı iddiası bulunması ayrıca değerlendirilir.

2025 davası, 2026 kesinleşmesi: Boşanma davası kabul edilirse sona erme bakımından 2025’teki dava tarihi esas alınır. 2026 kesinleşmesi, boşanmanın sonuçlarını ve tasfiye sürecini ilgilendirir; bütün mevcut malların 2025 fiyatıyla hesaplanacağını göstermez.

Reddedilen ilk dava: 2023’te açılan dava reddedilmiş, 2026’da açılan başka dava kabul edilmişse, ilk dava tarihi sırf daha erken olduğu için otomatik bitiş tarihi kabul edilemez. Gerçek dosyalar, sonuçları ve geçiş hükümleri birlikte değerlendirilmelidir. Bu örnekler tarih ayrımını anlatır; belirli bir kişiye alacak tutarı vaat etmez.

Sık sorulan sorular

Mal rejimi ne zaman sona erer?

Edinilmiş mallara katılmada TMK 225 uygulanır: ölüm, başka rejimin kabulü veya ilgili mahkeme kararında dava tarihinden geçerli sona erme söz konusudur.

2002 öncesi evliliklerde mal rejimi hep aynı mıdır?

Hayır. Önceki rejim, geçiş dönemi seçimi ve eski tarihte açılmış davalar incelenir. Başka seçim bulunmayan tipik durumda dönemler ayrılır.

Birlikte yaşamaya başlamak yasal rejimi başlatır mı?

Tek başına başlatmaz. Evliliğin hukuken kurulduğu tarih ile birlikte yaşamaya veya düğüne ilişkin tarihler aynı olmayabilir.

Ayrı eve çıkınca mal rejimi biter mi?

Fiilî ayrılık tek başına TMK 225’teki sona erme nedeni değildir. Geçerli rejim değişikliği veya ilgili mahkeme süreci ayrıca araştırılır.

Boşanma reddedilirse ne olur?

Reddedilen dava nedeniyle yasal rejimin kesildiği kabul edilmez. Sonraki dava ve olası rejim değişiklikleri ayrıca değerlendirilir.

Boşanma karar tarihi mi dava tarihi mi önemlidir?

Boşanma kabul edilirse rejimin sona ermesi dava tarihinden geçerlidir. Karar ve kesinleşme tarihleri farklı hukuki işlev taşır.

Ev dava günündeki fiyatla mı paylaşılır?

Her durumda değil. TMK 228 mal grubunu, TMK 235 değerleme anını düzenler. Mevcut mallar ile hesaba eklenecek değerler ayrılmalıdır.

2002 öncesindeki eve ilişkin hiçbir hak yok mudur?

Böyle bir genelleme yapılamaz. Önceki rejime göre katkı veya başka talebin şartları belgelerle incelenebilir.

Miras kalan mal evlilik içinde kazanıldığı için edinilmiş midir?

TMK 220 uyarınca mirasla kazanılan mal kural olarak kişisel maldır. Gelir ve ikame değerler ayrıca değerlendirilir.

Ölümde mal rejimi hesabı miras payıyla aynı mıdır?

Değildir. Sağ kalan eşin rejimden doğan alacağı ile miras payı ayrı hukuki sebeplerdir; hesapta karıştırılmamalıdır.

Bugün sözleşme yaparak 2002 geçiş süresi kullanılabilir mi?

Kanundaki tarihsel bir yıllık süre bugün yeniden açılmış değildir. Güncel sözleşme talebi kendi şartları ve sınırları içinde değerlendirilir.

Tapudaki son tescil tarihi her zaman belirleyici midir?

Hayır. İlk edinim, satışların gerçek niteliği, ödeme kaynağı ve ikame ilişkisinin belgeleri birlikte incelenmelidir.

Kaynaklar ve kapsam

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.202, 203, 219, 220, 225, 228, 235; 4722 sayılı Kanun m.10; yukarıda bağlantıları ve tam künyeleri verilen iki Yargıtay kararı. Kontrol tarihi 22 Ekim 2026. Bu inceleme, bütün tasfiye hesaplarını, zamanaşımını ve yabancı hukuk sorunlarını kapsamaz.