Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Güncelleme: 30 Eylül 2026
TMK 121: Nişanın Bozulması Sebebiyle Manevi Tazminat Davası
TMK 121, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişinin, kusurlu olan diğer nişanlıdan manevi tazminat istemesini düzenler. Nişanın bitmesi, evlilik planlarının gerçekleşmemesi veya ayrılığın üzüntü yaratması tek başına tazminat için yeterli değildir. Davada, ayrılığın hangi davranışlarla gerçekleştiği ve kişinin onurunu, saygınlığını ya da diğer kişilik değerlerini nasıl etkilediği açıklanmalıdır.
Bu yazıda özellikle şu ayrım üzerinde duruyorum: Bir kişinin evlenmekten vazgeçme özgürlüğü vardır; ancak bu özgürlük, diğer nişanlıya yönelik kişilik hakkı ihlalinin sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Dava hazırlığının merkezinde de ayrılık kararından çok, tazminat talebini haklı kılan somut olaylar bulunur.
TMK 121 neyi düzenler?
Türk Medeni Kanunu’nun 121. maddesi, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkına saldırılan tarafa uygun miktarda para isteme hakkı tanır. Kanun, bu talebin kusurlu olan diğer tarafa yöneltileceğini belirtir. Düzenlemenin amacı gerçekleşmeyen evliliğin bedelini belirlemek veya ayrılan kişiyi cezalandırmak değildir.
Nişanlanma, TMK 118 uyarınca karşılıklı evlenme vaadiyle oluşur. Yüzük takılması, kalabalık bir tören yapılması veya davetiye bastırılması her olayda zorunlu bir geçerlilik şartı değildir. Buna karşılık sırf duygusal birliktelik yaşanması da evlenme vaadinin varlığını kendiliğinden kanıtlamaz. Önce ilişkinin hukuken nişanlanma niteliği taşıyıp taşımadığı belirlenir.
TMK 119 gereğince nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Dolayısıyla manevi tazminat, karşı tarafı evliliğe razı etmek amacıyla kullanılabilecek bir baskı aracı olarak değerlendirilmemelidir.
| Dayanak | Talep | Temel ayrım |
|---|---|---|
| TMK 120 | Maddi tazminat | Kanuni koşulları varsa evlenme amacıyla yapılan harcamalar ve maddi fedakârlıklar değerlendirilir. |
| TMK 121 | Manevi tazminat | Kişilik hakkına saldırıdan kaynaklanan manevi zarar için uygun para talep edilir. |
| TMK 122 | Hediyelerin geri verilmesi | Alışılmışın dışındaki hediyeler bakımından özel iade koşulları incelenir; manevi zararın ispatı aranmaz. |
TMK 121 kapsamında manevi tazminatın şartları
1. Nişan ilişkisi ve bu ilişkinin bozulması
Tarafların evlenme konusunda karşılıklı iradeleri ve ilişkinin sona erdiği tarih ortaya konulmalıdır. Ailelerin tanışması, evlilik hazırlıkları, tarihli yazışmalar ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilebilir. Küçükler ve kısıtlılar bakımından yasal temsilci rızasına ilişkin TMK 118 hükmü ayrıca gözetilir.
2. Olağan üzüntüyü aşan kişilik hakkı ihlali
“Çok üzüldüm” veya “bütün planlarım bozuldu” açıklaması insani açıdan anlaşılır olsa da hukuki inceleme için yeterli olmayabilir. Hangi sözün, davranışın veya olaylar bütününün kişilik değerlerini zedelediği somutlaştırılmalıdır. Aleni aşağılama, ağır ve asılsız isnatlar ya da ayrılığın gerçekleşme biçimi bu açıdan önem taşıyabilir. Her iddia, kendi bağlamı ve delilleriyle değerlendirilir.
3. Kusur ve nedensellik bağı
Karşı tarafın kusurlu davranışı ile kişilik hakkı ihlali ve manevi zarar arasında bağlantı kurulmalıdır. Nişanı bitirdiğini ilk söyleyen kişinin mutlaka kusurlu olduğu varsayılamaz. Bir nişanlı, diğerinin davranışları nedeniyle ilişkiyi sona erdirmiş olabilir. Tarafların karşılıklı davranışları incelenmeden yalnızca son ayrılık mesajına dayanarak sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Hangi olaylar manevi tazminat bakımından önem taşır?
Aşağıdaki örnekler sonucu önceden belirlemez. Amaç, iddianın hangi hukuki soruyla değerlendirilmesi gerektiğini göstermektir.
| Olay | İnceleme |
|---|---|
| Düğün günü evlenmekten vazgeçme | Zamanlama, gerekçe, hazırlıkların geldiği aşama ve karşı taraf üzerindeki somut etkiler birlikte ele alınır. |
| Aile veya davetliler önünde aşağılayıcı sözler | Sözlerin içeriği, kimin söylediği, kimlerin duyduğu ve diğer nişanlının olay içindeki tutumu belirlenir. |
| Sadakatsizlik iddiası ve sonrasında başka biriyle evlilik | İddianın delili ve nişan dönemindeki olaylarla bağlantısı araştırılır. Sonraki evlilik tek başına bütün iddiaları ispatlamaz. |
| Uyuşmazlık nedeniyle karşılıklı ayrılık | Kişilik hakkını ihlal eden ayrıca bir olay bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Sırf hayal kırıklığı yeterli olmaz. |
Örneğin düğün hazırlıkları tamamlanmışken yaşanan bir olay, hazırlıkların henüz başlamadığı bir ayrılıktan farklı sonuç doğurabilir. Bununla birlikte “düğüne az kaldıysa kesin tazminat alınır” şeklinde bir kural yoktur. Aşağıdaki Yargıtay kararları, somut olay incelemesinin neden belirleyici olduğunu gösterir.
Kim dava açabilir, dava kime yöneltilir?
TMK 121’deki talep, kişilik hakkı saldırıya uğrayan nişanlıya aittir ve kusurlu olan diğer nişanlıya yöneltilir. Kadın veya erkek olmak bakımından farklı bir şart bulunmaz. Anne ve baba, çocuklarının nişanı bozulduğu için duydukları üzüntüyü bu maddeye dayanarak kendi adlarına talep edemez.
Ailenin evlilik hazırlığı için yaptığı harcamalar, koşulları varsa TMK 120 kapsamında ayrı değerlendirilir. Aile bireylerinin doğrudan kendilerine yönelmiş hakaret veya başka bir kişilik hakkı ihlali iddiası ise farklı hukuki dayanaklara ihtiyaç duyabilir. Bu taleplerin tarafları, görevli mahkemesi ve süreleri nişanlıya ait taleple otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir.
Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?
TMK 121 için sabit bir tazminat tarifesi veya herkes için geçerli bir maaş katsayısı yoktur. Olayın ağırlığı, kişilik değerlerine etkisi, kusurun niteliği, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile hakkaniyet değerlendirilir. Talep edilen rakamın yüksek olması, aynı tutara hükmedileceğini göstermez.
Bu nedenle dilekçede yalnızca bir tutar yazmakla yetinilmemeli; olayın neden o ölçüde manevi zarara yol açtığı açıklanmalıdır. Tazminatın cezalandırma ya da sebepsiz zenginleşme sonucuna dönüşmemesi gerektiği, Yargıtay’ın 11.02.2026 tarihli aşağıda incelenen kararında da vurgulanmıştır.
“Şimdilik” tutar yazmak neden sakıncalıdır?
Manevi tazminatta bölünmezlik ilkesi dikkate alınmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.09.2025 tarihli, 2024/41 E., 2025/523 K. sayılı kararı, manevi zararın bir kısmını kısmi davayla, kalanını ek davayla istemenin bu tazminatın işlevine aykırılığını açıklar. Karar trafik kazasına ilişkindir; burada yalnızca genel ilke bakımından anılmaktadır.
Bu nedenle maddi alacaklar için kullanılan “şimdilik” ve “fazlaya ilişkin haklar saklı” kalıpları bu davaya doğrudan taşınmamalıdır. Görsel örnekte talep, tek ve belirli bir tutar olarak gösterilmiştir. Miktarın ve talep biçiminin dava açılmadan önce değerlendirilmesi gerekir.
Hangi deliller kullanılabilir?
İspat hazırlığında nişan ilişkisi, ayrılık tarihi, kusurlu davranış ve kişilik hakkı ihlali ayrı ayrı ele alınmalıdır. Genel bir “tanıklarım var” ifadesi yerine, tanığın hangi olayı bizzat gördüğü veya duyduğu belirlenmelidir. HMK 190 ve 199, ispat yükü ve belge kavramı bakımından temel düzenlemelerdir.
- Yazışmalar: Evlenme vaadini, ayrılık açıklamasını veya ileri sürülen saldırıyı gösterebilir. Tarih, muhatap ve konuşmanın bütünü korunmalıdır.
- Tanıklar: Tören sırasında yaşanan olayları, sözleri ve tarafların davranışlarını açıklayabilir. Duyuma dayalı anlatımla doğrudan gözlem birbirinden ayrılmalıdır.
- Davetiye ve hazırlık belgeleri: Evlilik planının geldiği aşamayı gösterebilir; kişilik hakkı ihlalini tek başına kanıtlamaz.
- Sağlık belgeleri: Gerçek bir tedavi süreci varsa olayın etkilerini değerlendirmeye yardımcı olabilir. Belgenin bulunması otomatik kabul, bulunmaması otomatik ret sebebi değildir.
- Sosyal medya kayıtları: İlgili paylaşımın içeriği, tarihi ve kimin tarafından yapıldığıyla birlikte değerlendirilir.
HMK 189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınamaz. Başkasının hesabına izinsiz girilmesi veya özel yazışmalarının ele geçirilmesi, dava hazırlığının olağan bir yolu değildir. Kaybolma riski bulunan kayıtlar bakımından delil tespiti ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
TMK 121 davasında zamanaşımı ne kadardır?
TMK 123 uyarınca nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Başlangıç, kural olarak nişan ilişkisinin sona erdiği tarihtir; düğün için daha önce kararlaştırılan tarih değildir.
Bu süre hak düşürücü süreyle karıştırılmamalıdır. Zamanaşımının ileri sürülmesi ve kesilmesi ayrı kurallara tabidir. TBK 154 ve 161 çerçevesinde dava açılması veya borcun tanınması gibi durumlar önem taşıyabilir. Yalnızca ihtarname gönderilmesinin süreyi kendiliğinden kesip yeniden başlattığı varsayılmamalıdır.
Ailelerin bir süre barışma görüşmeleri yapması, nişanın kesin olarak hangi gün sona erdiğini tartışmalı hâle getirebilir. Bu nedenle mesajlar ve olay sırası üzerinden başlangıç tarihi belirlenmeli; görüşmelerin sürmesine güvenilerek dava hazırlığı ertelenmemelidir.
Görevli mahkeme, arabuluculuk ve dava hazırlığı
Nişanın bozulması sebebiyle manevi tazminat davasında görevli mahkeme, 4787 sayılı Kanun’un 2 ve 4. maddeleri uyarınca aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili yer bakımından HMK 6’daki genel kural, davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeridir; varsa özel yetki sebepleri ayrıca incelenir.
Nişanlılıktan doğan uyuşmazlıkların diğer dava türleri arasındaki yeri için aile ve kişiler hukuku sayfası da incelenebilir.
Bu dava için genel bir zorunlu arabuluculuk şartı bulunmaz. 6325 sayılı Kanun çerçevesinde tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği parasal talepler bakımından ihtiyari arabuluculuk değerlendirilebilir; aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar yönünden Kanun’daki kapsam dışılık ayrıca gözetilir.
Dava dilekçesinde HMK 119’daki bilgiler, açık talep sonucu, olaylar ve her olayı destekleyen deliller bulunmalıdır. Faiz isteniyorsa başlangıç tarihi ve faiz türü açık yazılmalıdır. Örnekte dava tarihinden yasal faiz talep edilmesi, bütün dosyalarda mümkün olan tek başlangıcın bu tarih olduğu anlamına gelmez.
Harç, gider avansı, tebligat ve gerektiğinde bilirkişi gibi yargılama giderleri dosyaya göre değişir. Avukatlık ücreti de dava harcından ayrıdır. Temsil ve belge hazırlığına ilişkin genel yaklaşımı boşanma ve aile hukuku davalarında avukatın rolü başlıklı yazımda açıklıyorum; buradaki dava ise evlenme gerçekleşmeden sona eren nişan ilişkisine dayanır.
Güncel Yargıtay kararları TMK 121 hakkında ne söylüyor?
Düğün günü vazgeçme: olayın bütünü önemlidir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.02.2026, 2025/10282 E., 2026/1556 K. sayılı kararında, kına gecesindeki tartışmanın ardından düğün günü evlenmekten korktuğunu söyleyerek gelmeyeceğini bildiren nişanlının davranışını incelemiştir. Somut olayda kişilik hakkının zedelendiği kabul edilerek manevi tazminatın reddi bozulmuştur. Bu sonuç, her geç ayrılığa otomatik tazminat bağlandığı şeklinde okunmamalıdır.
Ailelerin davranışları ve nişanlının tutumu
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.04.2026, 2025/10904 E., 2026/4780 K. sayılı kararında kına gecesindeki itişme, takı talepleri, tehditler ve diğer nişanlının tutumunun bulunduğu olaylar bütününü değerlendirmiştir. Manevi tazminat talebinin reddi, kadın lehine bozulmuştur. Karar, ayrılığı son olarak kimin ilan ettiğinin tek başına belirleyici olmadığını gösterir; aile bireyinin her davranışının nişanlıya otomatik yükletileceği sonucunu vermez.
Kişilik hakkı ihlali ispatlanamadığında ret
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.06.2026, 2026/4820 E., 2026/7213 K. sayılı kararda, nişanın mesajla sona erdirildiği ve sonrasında başka biriyle evlenildiği ileri sürülen dosyada, kişilik hakkı ihlalinin ispatlanamaması nedeniyle manevi tazminatın reddine yönelik itirazları kabul etmemiştir. Kararın maddi tazminata ilişkin bölümü ise ayrı gerekçeyle bozulmuştur. Bu ayrım, aynı dosyada maddi ve manevi taleplerin farklı sonuçlanabileceğini gösterir.
İlk iki karar bakımından burada aktarılan sonuç bozmadır; yeniden görülecek davada belirlenmiş kesin bir tazminat tutarı değildir. Kararları değerlendirirken dairenin hangi talebi esastan incelediği ve hangi kısmı bozduğu ayrıca okunmalıdır.
Nişanın bozulması sebebiyle manevi tazminat davası dilekçesi örneği
Aşağıdaki görseli, dilekçenin temel düzenini göstermek için bu şekilde kısa düzenledik. Somut kişilik hakkı ihlalinin, delillerin ve talep tutarının dosyaya göre açıklanması gerekir. Bu özet, doğrudan dava açmak için hazırlanmış kişiye özel bir dilekçe değildir.
Somut olayın özelliklerine göre uyarlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
1. Nişanın bozulması tek başına manevi tazminat sebebi midir?
Hayır. TMK 121 bakımından kişilik hakkına saldırı ve karşı tarafın kusuru değerlendirilir. Ayrılığın olağan üzüntüsü tek başına yeterli olmaz.
2. Nişanı ben bitirdim; yine de dava açabilir miyim?
İlişkiyi sona erdiren açıklamayı sizin yapmanız tek başına engel değildir. Ayrılığa yol açan davranışlar, karşı tarafın kusuru ve kişilik hakkınıza yönelik ihlal birlikte incelenir.
3. Düğüne birkaç gün kala ayrılmak kesin tazminat doğurur mu?
Kesin bir sonuç çıkarılamaz. Hazırlıkların aşaması, ayrılık gerekçesi, olayın gerçekleşme biçimi ve kişilik değerlerine etkisi değerlendirilir. Benzer tarihlerde yaşanan iki ayrılık farklı sonuçlanabilir.
4. Aldatma iddiası tazminat almak için yeterli midir?
İddianın ileri sürülmesi yeterli değildir. Davranışın ispatı, nişan dönemiyle bağlantısı ve kişilik hakkına etkisi açıklanmalıdır. Ayrılıktan sonra başka biriyle evlenilmesi, önceki ilişkiye dair bütün iddiaları kendiliğinden kanıtlamaz.
5. Nişan töreni yapılmadıysa TMK 121 uygulanabilir mi?
Karşılıklı evlenme vaadi varsa tören yapılmaması tek başına engel değildir. Bununla birlikte sırf birlikte vakit geçirmek veya duygusal ilişki yaşamak da nişanlılığın varlığını otomatik olarak göstermez.
6. Erkek nişanlı da manevi tazminat isteyebilir mi?
Evet. Kanun cinsiyete göre ayrım yapmaz. Talepte bulunan kişinin kişilik hakkının ihlal edilmesi ve diğer koşulların gerçekleşmesi gerekir.
7. Anne ve baba kendi üzüntüleri için bu davayı açabilir mi?
TMK 121’deki talep nişanlıya aittir. Anne ve babanın hazırlık harcamaları veya doğrudan kendilerine yönelen ayrı bir saldırıdan doğan talepleri farklı hukuki koşullarla değerlendirilir.
8. Psikolog veya psikiyatri raporu zorunlu mudur?
Kanun böyle bir belgeyi her dava için zorunlu koşul olarak düzenlemez. Mevcut sağlık belgeleri olayın etkisini destekleyebilir; mahkeme bunları diğer delillerle birlikte değerlendirir.
9. WhatsApp mesajları delil olabilir mi?
Hukuka uygun elde edilen mesajlar belge olarak değerlendirilebilir. Kayıtların kime ait olduğu, bütünlüğü ve olayla bağlantısı önemlidir; tek bir ekran görüntüsü her uyuşmazlığı çözmeyebilir.
10. Dava açma süresi ne zaman başlar?
TMK 123’teki bir yıllık zamanaşımı, nişan ilişkisinin sona ermesinden itibaren işler. Ayrılık tarihi tartışmalıysa olay sırası ve yazışmalar incelenmelidir. Planlanan düğün tarihi başlangıç olarak alınmamalıdır.
11. Maddi ve manevi tazminat birlikte istenebilir mi?
Usuli koşulları sağlanıyorsa aynı davada ileri sürülebilir. Ancak TMK 120’ye dayanan harcamalarla TMK 121’e dayanan manevi zarar ayrı açıklanmalı; her talebin miktarı ve delilleri belirlenmelidir.
12. Davadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mudur?
Bu dava için genel bir zorunlu arabuluculuk şartı yoktur. İhtiyari arabuluculuğun uygunluğu, uyuşmazlığın niteliği ve özellikle aile içi şiddet iddiasına ilişkin kanuni sınırlama dikkate alınarak değerlendirilir.
