İcra Takibinde Taraf ve Takip Ehliyeti

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Hukuki kontrol: 18 Ekim 2026

Taraf ehliyeti, takip ehliyeti ve taraf sıfatı aynı şey midir?

Hayır. Bu kavramların birbirine karıştırılması, başvurunun yanlış hukuki sebebe veya süreye dayandırılmasına neden olabilir. HMK m.50–52 ile medeni haklardan yararlanma, bu hakları kullanma ve kanuni temsil arasında kurulan ayrım, icra takibinin tarafları değerlendirilirken de önem taşır.

Taraf sıfatı, takipte adı geçen kişinin somut alacağın gerçekten alacaklısı veya borçlusu olup olmadığına ilişkindir. Tam ehliyetli bir kişiye ait olmayan borcun ondan istenmesi, onun taraf ehliyetinin bulunmadığını değil, maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını gösterebilir. Borca itirazla ehliyete ilişkin şikâyeti bu nedenle ayrı değerlendiriyoruz.

Bir icra dosyasının açılmış olması bu koşulların kesin biçimde sağlandığını göstermez. Alacaklının takip talebi, tebligat evrakı ve varsa temsil kararları birlikte okunmalıdır. Bizzat takip başlatma imkânıyla ilgili avukatsız icra takibi açıklamamız, elektronik başvuru kanallarını ayrıca ele almaktadır.

Küçüklerin ve kısıtlıların icra takibindeki durumu

TMK m.8 gereğince her insanın hak ehliyeti vardır. Bu nedenle bir çocuğun hiçbir koşulda alacaklı veya borçlu olamayacağını söylemek doğru değildir. Örneğin bir alacak veya borcun miras yoluyla geçişi ile çocuğun takip işlemlerini kendisinin yapabilmesi farklı konulardır.

TMK m.10, fiil ehliyeti için ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama şartlarını düzenler. Takip ehliyeti bulunmayan kişinin, istisnai durumlar dışında, kanuni temsilcisi aracılığıyla işlem yapması gerekir. Velayet veya vesayet kararının kapsamı, karar tarihi ve takip tarihi incelenmeden yalnız yaş veya sağlık durumuna bakarak sonuç çıkarılmamalıdır.

Kanuni temsilci ile avukat da aynı sıfat değildir. Veli veya vasi, kanundan ya da mahkeme kararından doğan temsil yetkisiyle hareket eder; avukatın yetkisi ise vekâlet ilişkisine dayanır. Kısıtlının kendisinin yaptığı her işlemin, sonradan bir avukat görevlendirilmesiyle otomatik biçimde geçerli hâle geldiğini kabul etmiyoruz.

Özellikle ödeme emrinde borçlu ile temsilcinin gösterilme biçimi önemlidir. Yalnız evrakın vasiye fiziksel olarak ulaşması her zaman yeterli değildir. Aşağıdaki 2025 tarihli karar, takip talebinin ve buna uygun ödeme emrinin birlikte düzeltilmesini aramaktadır.

Şirketler, ticari unvan ve adi ortaklık

Tüzel kişiler bakımından hak ve fiil ehliyeti, TMK m.48–49 hükümleriyle birlikte değerlendirilir. Takip, gerçek borçlu tüzel kişinin doğru unvanı ve kimlik bilgileriyle kurulmalıdır. İmza yetkilisinin veya organ temsilcisinin gösterilmesi, şirket borcunun kendiliğinden o kişiye ait olması sonucunu doğurmaz.

Adi ortaklık ise tüzel kişiliğe sahip değildir. Bir işin ortak ad altında yürütülmesi, vergi kaydı veya ticari bir ad kullanılması tek başına ortaklığa ayrı taraf ehliyeti kazandırmaz. Ortaklıkla ilgili takipte hangi ortakların alacaklı veya borçlu gösterileceği, alacağın kaynağı ve sorumluluk ilişkisi üzerinden ayrıca belirlenmelidir.

Bu ayrımın yaptırımı yalnız unvan düzeltmesinden ibaret kalmayabilir. Usulüne uygun takip bulunmaması, itirazın iptali davasında dava şartı sorununa dönüşebilir. 2026 tarihli Yargıtay 3. Hukuk Dairesi kararı bu riski somut olarak göstermektedir. Her tüzel kişiliği olmayan topluluk için adi ortaklık sonucunu aynen uygulamıyoruz; özel temsil ve takip hükümleri varsa ayrıca incelenmelidir.

Ölü kişi hakkında takip başlatılabilir mi?

TMK m.28 uyarınca kişilik ölümle sona erer. Takip başlamadan önce ölmüş kişiyi borçlu göstererek işlem yapmak ile devam eden takip sırasında borçlunun ölmesi aynı durum değildir. Ölüm tarihi, takip talebi tarihi ve mirasçılara yöneltilen işlemler ayrı ayrı belirlenmelidir.

İİK m.53, tereke borçlarında ölüm günüyle birlikte üç günlük geri bırakmayı ve mirasın kabul veya reddiyle bağlantılı bekleme düzenini içerir. Aynı madde, takip sırasında ölüm hâlinde terekeye karşı devamın koşullarını da düzenler. Bütün ölüm dosyalarını yalnız “mirasçılara ödeme emri gönderilir” şeklinde açıklamak eksiktir.

Ölü kişi adına başlatılmış takibin mirasçılara yöneltilmesi bazı olaylarda HMK m.124 çerçevesinde düzeltilebilir. Ancak bu, her yanlış tarafın serbestçe değiştirilebildiği anlamına gelmez. Maddi hata, kabul edilebilir yanılgı ve dürüstlük kuralı değerlendirmesi gerekir. Ek takip talebi ve yeni ödeme emrinin usulüne uygunluğu ayrıca kontrol edilir.

Mirasın reddi iddiası da tek başına bütün takip işlemlerini süresiz şikâyete dönüştürmez. Takip yoluna ve ölümün zamanına göre borca itiraz gündeme gelebilir. Bu ayrımı gözden kaçırarak bir başvurunun süresiz olduğunu varsaymayı tavsiye etmiyoruz.

Temsil eksikliği nasıl giderilir?

İİK m.58, takip talebinde alacaklı ve borçluyla birlikte varsa kanuni temsilci bilgilerinin de gösterilmesini öngörür. Bu nedenle kontrolü yalnız ödeme emrine değil, dosyanın başlangıcındaki takip talebine kadar götürüyoruz.

Eksiklik görüldüğünde önce bunun taraf ehliyeti yokluğu mu, takip ehliyeti ve temsil sorunu mu, yoksa yanlış kişiye borç yöneltilmesi mi olduğu belirlenmelidir. Giderilebilir temsil eksikliğinde uygulanabilecek yol ile mevcut olmayan bir tüzel kişiliğin borçlu gösterilmesinin sonucu aynı değildir. HMK m.124’teki şartlar gerçekleşmeden her hatayı “maddi hata” saymak doğru olmaz.

2025/1994 sayılı kararda, kısıtlı borçlunun vasisinin ek takip talebinde gösterilmesi ve buna uygun ödeme emrinin vasiye tebliği gerektiği vurgulanmıştır. Eski hatalı ödeme emri ayakta kalırken sonradan başka bir evrak düzenlenmiş olması, şikâyetin konusunu kendiliğinden ortadan kaldırmamıştır.

Şikâyet mi, borca itiraz mı; süre ne zaman başlar?

İİK m.16’da icra dairesi işlemlerine karşı genel şikâyet süresi, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. Aynı maddede her zaman şikâyet edilebilen durumlar da vardır; kamu düzenine ilişkin ehliyet eksiklikleri bakımından içtihat değerlendirmesi önem taşır. Ancak dosyadaki bütün taleplerin aynı süreye tabi olduğunu kabul etmiyoruz.

Ödeme emrine karşı borca veya imzaya itirazın yeri ve süresi, takip yoluna göre belirlenir. Ehliyet şikâyeti yapılması, ayrıca ileri sürülmesi gereken borca itirazın süresini otomatik korumaz. Belgeleri edinirken başvuru süresinin geçmesini beklemek yerine, takip yolunu ve tebliğ tarihini öncelikle kontrol etmeyi tavsiye ediyoruz.

Şikâyet takibi kendiliğinden durdurmaz. İİK m.22 gereğince mahkemenin bu yönde karar vermesi gerekir. Dolayısıyla şikâyet dilekçesi sunulduktan sonra haciz riskinin her olayda ortadan kalktığı söylenemez. Durdurma talebinin gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir.

2025–2026 Yargıtay kararları ne söylüyor?

Adi ortaklık: 3. Hukuk Dairesi, 20.05.2026, E.2026/290, K.2026/3220

İtirazın iptali uyuşmazlığında Yargıtay, adi ortaklığın taraf ehliyeti bulunmadığını ve ilgili icra takiplerinde ortakların taraf olması gerektiğini açıklamıştır. Tüzel kişiliği olmayan adi ortaklığa borçlu sıfatıyla yöneltilen takip nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi kararı onanmıştır. Bu usuli sonuç, alacağın maddi hukuk bakımından hiç doğmadığının kesin tespiti olarak sunulmamalıdır.

Vasi: 12. Hukuk Dairesi, 06.03.2025, E.2025/170, K.2025/1994

Kısıtlı borçlunun ödeme emrine ilişkin kararda düzeltmenin mümkün olabileceği kabul edilmekle birlikte, vasi ek takip talebinde gösterilmeden ve buna uygun ödeme emri tebliğ edilmeden yürütülen işlem yeterli bulunmamıştır. Bölge adliye mahkemesi kararı kaldırılmış, ilk derece kararı bozulmuştur. Karar, her temsil eksikliğinde mutlaka tüm takibin iptal edileceği biçiminde genellenemez.

Ölüm ve ret: 12. Hukuk Dairesi, 09.04.2025, E.2025/1426, K.2025/2941

Ölü kişi hakkında başlayan kambiyo takibinde çoğunluk, ek takip talebiyle mirasçılara yöneltmeyi somut olayda hukuka uygun bulmuş; mirasın reddi ve ilgili zamanaşımı itirazlarının takip yoluna özgü beş günlük sürede icra mahkemesine yöneltilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur. Karşıoy ise alacaklının ret kararını önceden bilmesi nedeniyle dürüstlük kuralına odaklanmıştır. Karşıoyu çoğunluk görüşü olarak aktarmıyoruz; beş günlük süreyi de bütün icra takiplerine uygulamıyoruz.

Başvuru öncesinde hangi belgeleri inceliyoruz?

• Takip talebi, ödeme veya icra emri ve tebliğ belgeleri.
• Yaş, ölüm tarihi veya tüzel kişiliği gösteren resmî kayıtlar.
• Velayet, vesayet ve temsil yetkisinin kapsamını gösteren kararlar.
• Varsa ek takip talebi, düzeltilen ödeme emri ve bunların tebliği.
• Alacağın dayanağı, borçlunun kimliği ve mirasın reddi belgeleri.

Varsayımsal örnek: Bir çocuğa miras nedeniyle ödeme emri gönderilmesi, yalnız yaş nedeniyle borcun silindiği anlamına gelmez. Önce miras ve borç ilişkisi, ardından doğru yasal temsil ve takip usulü incelenir. Buna karşılık yaşayan ve tam ehliyetli bir kişiye komşusunun borcu için takip yapılması ehliyet değil, öncelikle borçlu sıfatı ve borca itiraz sorunudur.

Genel borca itiraz sorunları için borç yokken başlatılan icra takibi açıklamamıza; dosyanın bütün işlemlerinin değerlendirilmesi için icra hukuku kapsamındaki incelememize bakılabilir. Bu yazının odağı, genel takip açılışı değil taraf ve temsil koşullarıdır.

Sık sorulan sorular

1. Her insanın taraf ehliyeti var mıdır?

Hak ehliyetinin temel kuralı budur. Ancak ölümle kişilik sona erer; takipte doğru kişinin ve varsa özel temsil rejiminin belirlenmesi gerekir.

2. Çocuk borçlu olabilir mi?

Evet, belirli bir hukuki sebeple borçlu olabilir. Borcun varlığı ile takip işlemlerini bizzat yapabilmesi farklıdır; kanuni temsil değerlendirilmelidir.

3. Vasi kendi malvarlığıyla borçlu mu olur?

Yalnız temsilci olarak gösterilmesi böyle bir sonuç doğurmaz. Vasiye ayrıca kişisel borç yöneltiliyorsa bunun ayrı hukuki dayanağı gerekir.

4. Kısıtlıya gelen her ödeme emri tüm takibi iptal ettirir mi?

Bu sonuç otomatik değildir. Eksikliğin türü, düzeltme koşulları, takip talebi ve şikâyete konu işlemin kapsamı birlikte incelenir.

5. Şirket müdürü şirket borcunun doğrudan tarafı mıdır?

Temsilcilik sıfatı tek başına kişisel borçluluk oluşturmaz. Kefalet, özel sorumluluk veya başka bir borç sebebi varsa ayrıca değerlendirilir.

6. Adi ortaklığın vergi numarası taraf ehliyeti kazandırır mı?

Tek başına kazandırmaz. Tüzel kişilik ve takipte ortakların gösterilmesi konusu ayrı değerlendirilir.

7. Ölen kişinin adına dosya açılamaz mı?

Ölü kişi takipte taraf olamaz. Ancak kabul edilebilir yanılgı gibi şartlarla mirasçılara yöneltme imkânı, somut takipte ayrıca incelenebilir.

8. Takip devam ederken ölüm olursa aynı kural mı uygulanır?

Hayır. Takipten önce ölüm ile takip sırasında ölüm ayrılır; İİK m.53’teki devam ve geri bırakma hükümleri gözetilir.

9. Mirasın reddi her zaman süresiz şikâyet midir?

Hayır. Ölüm ve takip tarihleri ile takip yolu belirleyicidir; borca itiraz süresinin uygulanması mümkündür.

10. Şikâyet haczi otomatik durdurur mu?

Hayır. İİK m.22 uyarınca icra mahkemesinin durdurma kararı gerekir.

11. Hatalı temsil bilgisi yalnız yeni tebligatla düzelir mi?

Her zaman değil. Ek takip talebi ve buna uygun ödeme emri düzenlenmesi gerekebilir; eski işlemin hukuki durumu da değerlendirilir.

12. İlk yapılacak kontrol nedir?

Takip yolu, tebliğ tarihi, taraf kimliği ve temsil belgelerini birlikte incelemeyi tavsiye ediyoruz. Süreli itirazlarla ehliyet şikâyeti birbirinin yerine geçirilmemelidir.

Birincil kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.16, 22, 53 ve 58.
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.50–52 ve 124.
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu: m.8, 10, 28, 48–49.
• Yukarıda künyeleri ve resmî karar bağlantıları verilen Yargıtay 3. ve 12. Hukuk Dairesi kararları.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Hukuki kontrol tarihi 18 Ekim 2026’dır. Başvuru yolu, süre ve temsil koşulları somut dosya belgelerine göre ayrıca değerlendirilmelidir; belirli bir sonuç taahhüt edilmemektedir.