Yapay Zekâyla Dava Açma: Türkiye’de Usul, Fayda ve Riskler

Avukatsız dava açmak ile yapay zekâyı vekil yapmak farklıdır

HMK m.71, dava ehliyeti bulunan kişinin kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla davasını açıp takip etmesine izin verir. Avukatlık Kanunu m.35 de kişinin kendi davasına ait evrakı düzenleyip işini bizzat takip edebilmesini korur. Özel kanunlardaki temsil ve ehliyet hükümleri saklıdır.

Bu hakkın varlığı, yazılımın baroya kayıtlı avukat veya usulüne uygun vekil olduğu anlamına gelmez. Bir sohbet hizmetine abonelik, vekâlet ilişkisi ve mahkemede temsil yetkisi kazandırmaz. Kişinin kendi hakkını kullanması ile başkalarına meslek olarak hukuki hizmet sunulması aynı değildir.

Yapay zekâ dava hazırlığında hangi işleri kolaylaştırabilir?

Tarih sırasını karıştırdığınız bir uyuşmazlıkta olayları kronolojiye dökmek, elinizdeki belgeleri adlandırmak ve eksik bilgi soruları hazırlamak yararlı başlangıçlardır. Uzun bir metindeki açık çelişkileri işaretletmek veya hukuki terimleri sade dille açıklatmak da mümkündür.

Örneğin yazılıma yalnız anonim olay özeti verip “tarih, olay, dayanak belge ve açıklığa kavuşturulacak soru sütunları oluştur; bilinmeyenleri doldurma” diyebilirsiniz. Çıktıdaki her tarih ve belge adı aslıyla karşılaştırılmalıdır. Uydurulmuş bir ihtar veya ödeme bilgisi dosyanın gerçeği hâline gelemez.

Taslak ile dava açılışı arasındaki aşamalar

Bu şema bir başarı oranı veya herkes için tek başvuru reçetesi değildir. Arabuluculuk, ihtar veya özel başvuru gerektiren uyuşmazlıkta dava öncesi aşama değişebilir. Yazılımın bunları atlaması, mahkemenin eksikliği görmeyeceği anlamına gelmez.

HMK 119: Dilekçe yalnızca iyi yazılmış bir metin değildir

Mahkeme, taraflar, konu, değer, vakıalar, deliller, hukuki sebepler, açık talep ve imza gibi unsurlar HMK m.119 çerçevesinde değerlendirilir. Her eksiklik için aynı tamamlama imkânının bulunduğunu varsaymak doğru değildir. Kanunun hangi eksikliğe hangi sonucu bağladığı ayrıca incelenmelidir.

Yapay zekâ, metni akıcı hâle getirirken talebinizi değiştirebilir. Para alacağı isterken sözleşmenin feshini de eklemesi veya geçici tedbiri asıl talebin yerine yazması ciddi sorun yaratabilir. HMK m.26’daki taleple bağlılık nedeniyle, metnin sonuç bölümünü özellikle kontrol ediyoruz. Hâkimin hukuku uygulaması, ileri sürülmeyen her vakıayı ve eksik talebi sizin yerinize tamamlayacağı anlamına gelmez.

İspat ve somutlaştırma: Yapay zekâ açıklaması delil olur mu?

HMK m.190 ispat yükünü; m.194 vakıaların somutlaştırılmasını ve delil bağlantısını düzenler. “Haklıyım” diyen uzun bir metin, ödemenin dekontunu veya sözleşmenin ilgili hükmünü kendiliğinden ispatlamaz. Bir olayın hangi belgeyle desteklendiğini açıkça göstermek gerekir.

Yapay zekânın bir belgeyi özetlemesi, asıl belgenin yerine geçmez. Eksik okunan sayfa, yanlış tanınan rakam veya bağlamından koparılan mesaj sonucu değiştirebilir. İmza, ses kaydı veya ekran görüntüsü üzerinde içerik üretmek ve gerçekte olmayan olayı delil gibi göstermekten kaçınılmalıdır. Yalnızca bir sohbet yanıtının bulunması, o yanıttaki hukuki sonucun mahkemece kabul edileceğini göstermez.

UYAP’tan dava açarken neye dikkat edilmeli?

HMK m.445 elektronik yargılama işlemlerini ve güvenli elektronik imzayı düzenler. UYAP’ın resmî vatandaş açıklamaları, uygun imzayla hukuk ve idari dava açılabilmesini belirtir. E-Devlet ile dosyaya erişmek ve evrakı görüntülemek, her gönderim işlemini yapabilmekle aynı değildir. Güncel portalın sunduğu işlem ve imza şartı kontrol edilmelidir.

Taslak dosyanın hazırlanması, harç hesabı, ödemenin tamamlanması, belgenin imzalanması ve sistemin başvuruyu kaydetmesi farklı adımlardır. Dosya numarası, alındı veya işlem sonucunu saklamanızı tavsiye ediyoruz. Teknik bir hata ekranından sonra aynı başvuruyu düşünmeden tekrarlamak mükerrer işlem ve gider doğurabilir. Resmî UYAP portalı dışındaki bir yapay zekâ sohbeti, mahkeme kayıt ekranı değildir.

Yanlış süre, mahkeme ve arabuluculuk bilgisi

Sürenin tebliğden mi, öğrenmeden mi, olaydan mı başladığı uyuşmazlığa göre değişir. “Bütün davalarda otuz gün vardır” veya “hafta sonları hiç sayılmaz” gibi genellemeler kullanılmamalıdır. Bir başka ülkedeki sürenin Türkçeye çevrilmiş olması, onu Türkiye’de geçerli kılmaz.

Görevli mahkeme, yetki, dava şartı arabuluculuk ve talebin türü birlikte değerlendirilmelidir. Örneğin tüketici, iş, kira ve aile uyuşmazlıklarının bütününde aynı başvuru şartları bulunmaz. Arabuluculuğun kapsamı hakkında bilgi edinmek, somut talebin zorunlu başvuruya tabi olup olmadığını ayrıca inceleme gereğini ortadan kaldırmaz.

Sahte içtihat riski: 2025 tarihli yabancı karar ne gösteriyor?

İngiltere ve Galler High Court, 6 Haziran 2025 tarihli Ayinde/Al-Haroun kararında [2025] EWHC 1383 (Admin), mahkemeye sunulan sahte veya iddiayı desteklemeyen atıfları incelemiştir. Özellikle Al-Haroun bölümünde, müvekkilden gelen araştırmanın doğrulanmadan kullanılmasının avukatın sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı belirtilmiş; ilgili meslek düzenleyicisine bildirim yapılmıştır. Bu bildirim kesin disiplin cezası veya ceza mahkûmiyeti değildir.

Kararı Türkiye’de otomatik uygulanacak yaptırım kuralı olarak aktarmıyoruz. Çıkardığımız pratik sonuç, karar numarasını bulmanın yeterli olmadığıdır: tam metindeki gerekçe ve hüküm, ileri sürülen iddiayla uyuşmalıdır. Yazılıma “uydurma” talimatı vermek veya aynı soruyu iki kez sormak bağımsız doğrulamanın yerini tutmaz.

Dava dosyasını sohbete yüklemek güvenli mi?

Dilekçe ve ekleri karşı tarafın, çocukların veya tanıkların kişisel verilerini içerebilir. İsimleri silmek tek başına anonimlik sağlamaz; adres, dosya numarası, olay ayrıntıları ve belge içindeki gizli katmanlar kişiyi belirlenebilir kılabilir.

KVKK m.4–6,9 ve12 bakımından işleme şartları, veri minimizasyonu, güvenlik ve varsa yurt dışına aktarım ayrıca değerlendirilir. Eğitim kullanımını kapatma seçeneği, bütün saklama ve aktarım sorunlarının çözüldüğünü göstermez. Açık sohbetlere e-imza parolası, e-Devlet şifresi veya avukat portal kimliği verilmemelidir. Hukuki sorun anonim özetle anlatılabiliyorsa asıl dosyanın tamamını yüklemeyi tercih etmiyoruz.

Varsayımsal örnek: Eksik kalan tek talep

Bir kişinin ödediği bedeli geri almak istediğini varsayalım. Yazılım güzel bir metin oluşturmuş, ancak hangi sözleşmenin hangi tarihte sona erdiğini ve istenen tutarın hangi kalemlerden oluştuğunu göstermemiş olsun. Metnin uzunluğu bu eksikliği gidermez. Aynı olayda yanlış kişiye dava açılması da yalnızca üslup düzeltmesiyle çözülemez.

Hazırlıkta önce olay ve belgeleri karşılaştırıyor, sonra talep ve usul seçimini yapıyoruz. Masrafı azaltma amacı anlaşılabilir; fakat karşı vekâlet ücreti, yargılama gideri ve hak kaybı ihtimali hesaba katılmalıdır. Her usul hatasının mutlaka geri döndürülebileceği varsayılmamalıdır.

Diğer yapay zekâ yazıları

Konunun diğer iki yönü için yapay zekâyla icra takibi başlatma, yapay zekâ avukat yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular