Taksitle Satış Sözleşmesi: Cayma, Temerrüt ve Erken Ödeme

Taksitle satış sözleşmesi hangi işlemleri kapsar?

TKHK m.17, satıcı veya sağlayıcının mal teslimini ya da hizmet ifasını üstlendiği, tüketicinin de bedeli kısım kısım ödediği sözleşmeleri düzenler. Ev ihtiyacı için mağazadan taksitle alınan mobilya veya bedeli doğrudan sağlayıcıya bölümler halinde ödenen bir hizmet bu kapsamda değerlendirilebilir. Alımın ticari veya mesleki amaçla yapılması ise tüketici sıfatını ve başvuru yolunu değiştirebilir.

Finansal kiralamada, kira süresi sonunda malın mülkiyetini edinme zorunluluğu bulunuyorsa m.17/2 de değerlendirilir. Buna karşılık bedelin tamamen ödenmesinden sonra taşınırın teslim edileceği, ödeme süresi bir yıldan uzun veya belirsiz sözleşmelerde ön ödemeli taksitle satışa ilişkin özel hükümler gündeme gelir. Ön ödemeli konut satışı da kendi özel düzenlemesiyle incelenmelidir.

Yazılı sözleşmede hangi bilgiler bulunmalıdır?

Taksitle satış sözleşmesi yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen satıcı veya sağlayıcı, sonradan şekil eksikliğini tüketicinin aleyhine ileri süremez. Sözleşmenin bir örneği kâğıt üzerinde veya kalıcı veri saklayıcısı aracılığıyla tüketiciye verilmelidir. Daha sonra talep edilirse bir defaya mahsus ücretsiz örnek verilmesi de Yönetmelik m.5 kapsamında zorunludur.

Metin en az on iki puntoyla, anlaşılabilir ve okunabilir düzenlenir. Mal veya hizmetin tanımı, teslim veya ifa tarihi, vergiler dahil peşin fiyat ile taksitli fiyat, ödeme planı, faiz ve komisyon, gecikmenin sonuçları, cayma ve erken ödeme hakları açık olmalıdır. Sadece aylık taksit tutarının söylenmesi toplam maliyetin açıklanmasının yerini tutmaz.

Yazılı şeklin hiç sağlanmaması ile sözleşmede bulunması gereken bir bilginin eksikliği farklıdır. TKHK m.4/1 uyarınca zorunlu bilgilerden birinin eksikliği, tek başına sözleşmenin tamamını geçersiz kılmaz; eksikliği düzenleyen taraf derhâl gidermelidir. Önceden hazırlanmış ağır kayıtların denetimi için tüketici sözleşmelerinde haksız şart değerlendirmesini ayrıca yapıyoruz.

Taksitle satışta cayma hakkı kaç gündür, ne zaman başlar?

TKHK m.18 ve Yönetmelik m.7 uyarınca genel süre yedi gündür. Hizmet sözleşmesinde sözleşmenin kurulduğu gün; mal tesliminde tüketicinin veya belirlediği üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün esas alınır. Tüketici, sözleşmenin kurulması ile malın teslimi arasında da cayabilir. Mal teslimiyle hizmetin birlikte sunulduğu sözleşmelerde mal teslimine ilişkin başlangıç uygulanır.

Bu süreyi her işlemde on dört gün kabul etmek doğru değildir. Sözleşme aynı zamanda mesafeli veya başka özel tüketici sözleşmesi niteliğindeyse, tüketici lehine olan özel cayma hükümleri de incelenir. Sadece taksitli ödeme yapılması, internetten satış kurallarının tamamını kendiliğinden uygulanabilir hale getirmez.

Cayma bildiriminin süresinde satıcı veya sağlayıcıya yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilmesi yeterlidir. E-postanın içeriğini, muhatabını ve gönderilme zamanını saklamayı tavsiye ediyoruz. Sadece telefonla görüşmek veya teslimatı kabul etmemek açık cayma iradesinin ve süresinin ispatında sorun doğurabilir. Tüketicinin cayma konusunda bilgilendirildiğini ispat yükü satıcı veya sağlayıcıdadır.

Cayma hakkının kullanılamayabileceği durumlar

Teslim edilen mal, olağan bir ilk incelemenin ötesinde mutat şekilde kullanılmışsa bu cayma hakkı kullanılamaz. Süre dolmadan tüketicinin onayıyla ifasına başlanmış hizmetlerde ve tüketicinin satıcıyı bulduğu finansal kiralama işlemlerinde de kanuni istisnalar vardır. Buna karşılık caymanın mümkün olmaması, ayıplı mal veya ayıplı hizmet haklarının da kaybolduğu anlamına gelmez. Ayıplı malda seçimlik haklar farklı koşullarla kullanılabilir.

Caymadan sonra bedel, mal ve senetler ne zaman iade edilir?

Yönetmelik m.8’e göre satıcı veya sağlayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaşmasından itibaren yedi gün içinde aldığı bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan belgeleri, tüketiciye masraf yüklemeden iade etmelidir. Bu süre bildirim gönderme süresinden farklı bir yükümlülüğün başlangıcıdır.

Tüketici de malı, cayma hakkını kullandığı tarihten itibaren yedi gün içinde satıcıya iade etmekle yükümlüdür; aksi halde cayma hakkını kullanmamış sayılır. Bu nedenle yalnız bildirim yapıp malı elde tutmamak, teslim sürecini de belgelemek gerekir. Bu sözleşme rejiminde taraflar aksini kararlaştırmamışsa iade masrafı tüketiciye aittir. Aynı işlemde daha koruyucu başka özel hükümler uygulanıyorsa sonuç ayrıca değerlendirilir.

Senet veya başka borç belgesi verilmişse, ödemenin iadesiyle yetinmeyip belgelerin de geri verilmesini istiyoruz. İmzalı senedin yalnız “kullanılmayacağı” yönündeki sözlü beyan, belgenin fiilen iade edilmesiyle aynı güvenceyi sağlamaz. Senet üçüncü kişiye devredilmiş veya takibe konulmuşsa bildirimle birlikte ayrıca hukuki inceleme gerekir.

Kısa cayma bildirimi örneği

… tarihinde kurulan, … numaralı taksitle satış sözleşmesinden 6502 sayılı Kanun m.18 uyarınca süresi içinde cayma hakkımı kullanıyorum. Sözleşme konusu mal … tarihinde teslim alınmıştır. Tahsil edilen … TL’nin ve imzaladığım borç belgelerinin mevzuatta öngörülen sürede iadesini, malın teslim alınmasına ilişkin iletişim bilgilerinin tarafıma bildirilmesini talep ederim. Ad soyad, tarih ve iletişim bilgileri.

Bu metin varsayımsal bir bildirim örneğidir. Hizmet, teslim edilmemiş mal veya özel sözleşmelerde içerik uyarlanmalıdır. Bildirimden sonra tüketicinin malı süresinde iade etme yükümlülüğü ayrıca devam eder.

Bir taksit gecikirse bütün borç hemen istenebilir mi?

Taksit borcunun muacceliyeti, vadesi gelmemiş taksitlerin de ödenebilir hale gelmesini ifade eder. TKHK m.19, satıcının bu sonuca ulaşmasını birden fazla şarta bağlar. Tek başına ödeme gecikmesi veya sözleşmedeki genel bir “tüm borç muaccel olur” kaydı yeterli değildir.

1. Satıcı veya sağlayıcı, kalan borcun tamamını isteme hakkını sözleşmede saklı tutmuş olmalıdır.
2. Kendi üstlendiği edimlerin tamamını yerine getirmiş olmalıdır.
3. Tüketici, sözleşmede yer alan bedelin en az onda birini oluşturan, birbirini izleyen en az iki taksitte; yahut bedelin en az dörtte birini oluşturan bir taksitte temerrüde düşmüş olmalıdır.
4. Tüketiciye en az otuz gün süre veren, yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla muacceliyet uyarısı yöneltilmelidir.

Oranların güncel kanundaki hesabı sözleşmede yer alan bedel üzerindendir. Eski metinlerdeki “kalan borç” ifadesiyle hesap yapmak farklı sonuç doğurabilir. Bütün borcun muaccel kılınması şartlarının oluşmaması, vadesi gelmiş ve ödenmemiş taksitlerin de tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Varsayımsal hesap örneği

Sözleşmedeki bedelin 120.000 TL, her bir taksidin 10.000 TL olduğunu varsayalım. Birbirini izleyen iki taksidin toplamı 20.000 TL’dir ve yüzde onluk 12.000 TL eşiğini aşar. Ancak satıcının edimlerini tamamlaması, hakkı saklı tutması ve en az otuz günlük usulüne uygun uyarı şartları da aranır. Yalnız bir adet 10.000 TL taksidin gecikmesi ise yüzde yirmi beşlik 30.000 TL eşiğini karşılamaz.

Muaccel kılınan taksitlerin hesabında faiz, komisyon ve benzeri masraflar dikkate alınmaz. Sözleşmedeki gecikme faizi ve ek ücretlerin de kendi kanuni sınırları ayrıca denetlenir; tüketici işlemlerinde temerrüt dahil bileşik faiz uygulanamaz.

Erken ödeme indirimi nasıl talep edilir?

TKHK m.20’ye göre tüketici, toplam borcunu veya henüz vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksidi erken ödeyebilir. Satıcı veya sağlayıcı faiz ya da komisyon almışsa, erken ödenen miktara göre gerekli bütün faiz ve komisyon indirimini yapmak zorundadır. Bu hak yalnız borcun tamamının kapatılmasına özgü değildir.

Hesaplamada ödeme planındaki anapara, faiz ve komisyon kalemlerini ayırıyoruz. Kalan taksitlerin tutarlarını toplayıp bunları indirim yapılmaksızın istemek, kanuni indirim yükümlülüğünün yerine getirildiğini göstermez. Buna karşılık hiç faiz veya komisyon alınmayan bir satışta sırf erken ödeme nedeniyle her durumda ilave bir fiyat indirimi doğduğu da söylenemez.

Tüketicinin erken kapama tarihi itibarıyla ayrıntılı hesap dökümü istemesi, hangi faiz ve komisyonun düşüldüğünü yazılı şekilde görmesi yararlıdır. Banka konut kredilerindeki erken ödeme tazminatı düzenlemeleri doğrudan mağazanın her taksitli satışına taşınamaz. Finansal kiralama veya özel finansman ilişkisinde de sözleşmenin türü ayrıca belirlenir.

Tüketici senedi nasıl düzenlenmelidir?

TKHK m.4/5 ile Yönetmelik m.11, tüketici işlemleri nedeniyle düzenlenen kıymetli evrak için özel koruma getirir. Senet nama yazılı olmalı; her taksit için ayrı düzenlenmeli ve ilgili taksit tutarını aşmamalıdır. Bu kurallara aykırı düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir.

Senette alacaklının adının yazması, tek başına onun teknik anlamda nama yazılı olduğunu göstermeyebilir. Bononun bütün kayıtları ve devredilme şekli incelenmelidir. Boş tutar veya tarih içeren belgeleri imzalamamayı, verilen her senedin örneğini ve teslim bilgisini saklamayı tavsiye ediyoruz.

Senetteki geçersizlik ile temel satış borcu aynı mesele değildir. Sadece senedin hukuken sorunlu olmasından, teslim alınmış malın bedelinin de her durumda tamamen silindiği sonucu çıkarılamaz. Temel sözleşmenin durumu, yapılan ödemeler, cayma veya diğer sona erme sebepleri birlikte değerlendirilir. Üçüncü kişiye devredilen senette hangi savunmanın kime karşı ileri sürülebileceği de ayrı bir inceleme gerektirir.

İcra ödeme emri ulaşmışsa yalnız satıcıya e-posta göndermekle yetinilmemelidir. Takibin türüne göre başvuru mercii, süre ve talep değişebilir; hakem heyeti başvurusu bütün icra işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ belgesiyle birlikte sözleşme ve senet örneklerini gecikmeden incelemeye alıyoruz.

Yargıtay kararları hangi ayrımlara dikkat çekiyor?

Özel tüketici koruması genel hükümlerle göz ardı edilemez

Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 8 Ekim 2007 tarihli, E.2007/4936, K.2007/11773 sayılı kararı, taksitli konut satışında fesih talebi değerlendirilirken tüketici hukukundaki özel temerrüt korumasının incelenmesini aramıştır. Genel borçlar hukuku hükümleriyle yetinen karar bozulmuştur.

Karar 4077 sayılı Kanun dönemine aittir. Metninde geçen bir haftalık muacceliyet uyarısı bugünkü genel kural değildir. Güncel TKHK m.19 en az otuz günlük uyarıyı ve yukarıda açıklanan oranları öngörür. Eski kararın kullanılabilir yönü özel tüketici korumalarının gözetilmesidir; eski süre güncel uyuşmazlığa aynen uygulanamaz. Bozma da davanın nihai olarak kazanıldığı anlamına gelmez.

Finansal kiralamada özel sözleşme ve kanun atfı önemlidir

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2 Temmuz 2026 tarihli, E.2026/1371, K.2026/4414 sayılı kararı, konut edinimine ilişkin finansal kiralama sözleşmelerini incelemiştir. Çoğunluk, sözleşmedeki 6361 sayılı Kanun atfını ve süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçmesi koşulunu dikkate alarak somut dosyada altmış günlük ihtar süresinin gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle bozma kararı vermiştir. Kararda karşıoy da vardır.

Bu sonuç, bütün taksitle satışlarda ihtarın altmış gün olması gerektiğini göstermez. Olağan taksitle satışta TKHK m.19’daki otuz günlük asgari süre ile özel finansal kiralama dosyasının sözleşme ve kanun bağlantısını ayırıyoruz. Kararın kapsamını belirlemeden yalnız sonucunu aktarmak, tüketicinin ödeme süresini yanlış hesaplamasına yol açabilir.

15 Ekim 2026 değişikliği tüketici haklarını değiştirdi mi?

Perakende Ticarette Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik’in 12/B maddesi, 15 Ekim 2026 tarihli ve 33401 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yenilenmiştir. Konut satışı dışındaki taksitli mal ve hizmet satışlarında, senet düzenlensin veya düzenlenmesin, taksitlendirme süresi ve ilave sınırlamalar konusunda karar alma yetkisi Ticaret Bakanlığına verilmiştir. Satıştan sonra ücret karşılığında yapılan taksitlendirme ve ödeme ertelemesi de hükümde belirtilir.

Bu düzenleme her üründe sınırsız taksit hakkı doğurmaz. Bakanlığın ilan ettiği karar, ürün grubu, ödeme yöntemi ve işlem tarihi birlikte kontrol edilmelidir. Kredi kartı, alışveriş kredisi ve tüketici finansmanı yoluyla yapılan satışlarla doğrudan senetli satışlar için yetkili düzenleyiciler ve sınırlar aynı kabul edilmemelidir. Bakanlığın güncel taksitlendirme duyurusu bu ayrımın kontrolü için başvurulacak resmî kaynaktır.

Azami taksit sayısının belirlenmesi; yedi günlük cayma, bedel ve belge iadesi, erken ödeme indirimi veya TKHK m.19’daki muacceliyet koşullarının yerine geçmez. Yeni bir vade düzenlemesi mevcut sözleşmedeki bütün ödeme tarihlerinin kendiliğinden değiştiği şeklinde yorumlanmamalıdır.

Uyuşmazlıkta nereye ve hangi belgelerle başvurulur?

Önce talebi belirliyoruz: cayma nedeniyle iade, erken ödeme hesabının düzeltilmesi, haksız ücretin geri alınması, senedin iadesi veya takipte borca itiraz farklı hukuki işlemlerdir. Satıcıya yapılan başvuruda sözleşme, ilgili ödeme ve istenen sonuç açıkça belirtilmeli; cevabın ve gönderimin kaydı saklanmalıdır.

• Sözleşmenin bütün sayfaları, ödeme planı ve varsa ön bilgilendirme belgeleri.
• Fatura, teslim tutanağı, banka dekontları ve taksit ödeme makbuzları.
• Cayma bildirimi, iade teslim kaydı ve satıcının cevabı.
• Senet örnekleri, muacceliyet ihtarı, gönderim veya tebliğ belgeleri.
• Erken ödeme hesabı ile faiz ve komisyon dökümü.

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında kalan kapsamdaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru yapılır. Tam 186.000 TL ve üzeri bu parasal kapsamın dışındadır. Sözleşmenin toplam bedeli ile uyuşmazlık konusu talebin değeri her zaman aynı olmayabilir. Başvuruyu sırf parasal sınırın altında tutmak için bölmek yerine talebin gerçek hukuki değerini belirlemek gerekir.

Hakem heyetine e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla veya yazılı usullerle başvurulabilir. Tüketicinin yerleşim yeri ya da işlemin yapıldığı yerdeki yetkili heyet değerlendirilir. Ayrıntılar için 2026 tüketici hakem heyeti başvuru sınırı açıklamamıza başvurabilirsiniz.

Tüketici mahkemesinde görülecek davalarda TKHK m.73/A’daki istisnalar saklı kalmak üzere önce arabulucuya başvuru gerekir. Hakem heyeti kapsamındaki uyuşmazlıklar ve heyet kararına itirazlar bu dava şartından istisnadır. İcra hukukuna özgü başvurularda ise görev ve süre ayrıca kontrol edilmelidir. Her başvurunun aynı süreye tabi olduğu veya tahsilatı otomatik durdurduğu varsayılmamalıdır.

Sık sorulan sorular