ÇOCUĞUN GÖRÜŞÜNÜN ALINMASI VE HUKUKİ DEĞERİ

Çocuğun görüşünün alınması, onun bir birey olarak kabul edilmesinin doğal sonucudur. Çocuk, kendisini ilgilendiren konularda tek başına karar veren kişi değildir; ancak hakkında verilecek kararlarda görüşünün dinlenmesi, anlaşılması ve değerlendirilmesi gerekir. Katılım hakkı da bu anlayışa dayanır. Bu hak, çocuğun aile içinde söz sahibi olmasından başlayarak zamanla daha geniş toplumsal ve hukuki alanlarda görüş bildirebilmesine kadar uzanır. Çocuğun okul, çevre, yerel hizmetler ve genel politikalar gibi alanlarda düşüncesini açıklayabilmesi mümkün olmalı, hatta bu katılım desteklenmelidir.

Katılım hakkının önemli bir görünümü, çocuğun kendisini ifade etme hakkıdır. Bu hak, çocuk açısından korunması gereken bir hak, devlet ve ilgili kişiler açısından ise yerine getirilmesi gereken bir yükümlülük niteliği taşır. Çocuğu ilgilendiren bir konuda karar verilecekse, onun sesi duyulmadan hareket edilmemelidir. Çocuğun kendisini ifade edebilmesi için uygun koşullar hazırlanmalı ve açıkladığı görüşler karar sürecinde dikkate alınmalıdır. Aile hukuku bakımından bu mesele özellikle boşanma, velayet ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklarda önem taşır. Çünkü bu davalarda verilen kararlar doğrudan çocuğun günlük yaşamını etkiler.

Bu çerçevede çocuğun görüşünün alınması, onun adli ve idari süreçlerde dinlenmesi anlamına gelir. Konu özellikle aile hukuku uyuşmazlıklarında Türk mahkemelerinin çocuğu hangi ölçüde ve hangi yöntemle dinlediği bakımından önem kazanmaktadır. Böylece mesele, yalnızca soyut bir çocuk hakkı tartışması olmaktan çıkmakta; mevzuat, uygulama ve içtihatlar bakımından somut bir hukuki sorun haline gelmektedir.

Uluslararası Hukukta Çocuğun Görüşünün Alınması Usulü

Bu alandaki temel düzenleme, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesidir. Türkiye’nin de taraf olduğu bu maddeye göre, görüş oluşturma yeteneğine sahip her çocuk, kendisini ilgilendiren konularda düşüncesini açıklama hakkına sahiptir. Ayrıca çocuğun görüşü, yaşı ve olgunluğu ölçüsünde dikkate alınmalı; onu etkileyen adli ve idari işlemlerde çocuk doğrudan ya da uygun bir makam veya temsilci aracılığıyla dinlenmelidir. Bu düzenlemede belirli bir yaş sınırına yer verilmemiştir. Bunun nedeni, her çocuğun görüşünü yalnızca sözle değil, farklı yollarla da ortaya koyabilecek olduğunun kabul edilmesidir. Bu nedenle küçük yaşta olan ya da engeli nedeniyle sözlü açıklama yapamayan çocukların resim, oyun, şiir veya şarkı gibi yollarla kendilerini ifade etmeleri de mümkündür.

Konuyla ilgili ikinci önemli metin, Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’dir. Bu sözleşme, çocuğun katılımını daha ayrıntılı biçimde güvence altına almaktadır. Ancak Türkiye bakımından uygulama alanı boşanma, ayrılık, velayet, babalığın mahkeme kararıyla kurulması ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin davalarla sınırlı tutulmuştur. Sözleşmenin 3. maddesi, yeterli idrake sahip çocuğa bilgi alma, kendisine danışılmasını isteme, görüşünü açıklama ve kararların olası sonuçları hakkında bilgilendirilme gibi haklar tanımaktadır. 6. madde ise çocuğun yeterli idrake sahip olduğunun kabulü hâlinde, adli makamların onun görüşünü açıklamasına imkân sağlamasını ve bu görüşe gereken önemi vermesini zorunlu kılmaktadır.

Bununla birlikte, bu sözleşme “yeterli idrak” şartını açıkça aradığı için, bu şartı taşımayan çocuklar bakımından Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin daha geniş koruyucu yaklaşımı önem kazanmaktadır. Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesi ile Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin 3. maddesi doğrudan uygulanabilir niteliktedir. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de çocuğun aile hukukuna ilişkin süreçlerde dinlenmesini, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesinde düzenlenen aile hayatına saygı hakkı kapsamında değerlendirmektedir. Bu durum, çocuğun görüşünün alınmasının yalnızca çocuk hakları bakımından değil, aile hayatının korunması bakımından da önem taşıdığını göstermektedir.

Türk Hukukuna göre “Çocuğun Görüşünün Alınması”

Türk hukukunda ilk olarak Anayasa’ya bakmak gerekir. Anayasa’nın 25 ve 26. maddeleri düşünce ve ifade özgürlüğünü güvence altına almaktadır. Bu koruma yetişkinler kadar çocuklar için de geçerlidir. Dolayısıyla çocuklar da düşüncelerini açıklayabilmeli ve kamu otoriteleri bu görüşleri dikkate almalıdır. Ancak bu genel güvence, çocuğun mahkemede nasıl dinleneceğini ayrıntılı biçimde düzenlememektedir.

Türk Medeni Kanunu’nun 339. maddesinin üçüncü fıkrasında, velayet kapsamında çocukla ilgili düzenlemelerde onun görüşüne başvurulması gerektiği belirtilmiştir. Buna rağmen bu hüküm, çocuğun doğrudan mahkeme tarafından dinlenmesine ilişkin açık bir usul kuralı içermemektedir. Çocuğun dinlenmesine ilişkin açık düzenleme daha çok 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda görülmektedir. Bu Kanun’un 9, 13 ve 39. maddelerinde, çocuğun üstün yararını gözeten tedbir ve planlamalarda onun görüşünün alınması gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Buna rağmen iç hukukta yer alan bu hükümler, çocuğun görüşünün alınması hakkını tam anlamıyla karşılayacak düzeyde değildir.

Bu eksiklik karşısında Anayasa’nın 90. maddesi önem kazanmaktadır. Temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası sözleşmeler ile iç hukuk arasında çelişki bulunduğunda, uluslararası sözleşme hükümlerinin öncelikli uygulanacağı kabul edilmektedir. Bu nedenle Çocuk Hakları Sözleşmesi ile Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi, Türk hukukundaki boşluğu kısmen doldurabilecek niteliktedir. Bununla birlikte, bu sözleşmeler de çoğu zaman ayrıntılı bir usul düzeni göstermediğinden uygulamadaki belirsizlikler tamamen ortadan kalkmamaktadır.

Uygulamada Çocuğun Görüşünün Alınması ile İlgili Ortaya Çıkan Sorunlar

Çocuğun görüşünün alınmasında karşılaşılan ilk temel sorun, çocuğun bağımsız şekilde fikir oluşturup açıklayabilecek durumda olup olmadığının belirlenmesidir. Eğer çocuk kendi iradesiyle konuşmuyor, yönlendirme altında kalıyor ya da yeterli değerlendirme gücüne sahip değilse, beyanının doğrudan esas alınması hem yargılamanın sağlıklı yürütülmesini hem de anne ve baba bakımından adil sonucu zedeleyebilir. Bu nedenle hâkimin gerekli gördüğü durumlarda çocuk psikolojisi ve gelişimi konusunda uzman kişilerden destek alması önem taşımaktadır. Yargıtay’ın bu konuda çoğu zaman yaş ölçütüne dayandığı görülmekteyse de, bu yaklaşım her somut olay bakımından yeterli değildir.

İkinci önemli sorun ise çocuğun görüşünün hangi yöntemle alınacağıdır. Türkiye’de 2017 öncesinde ağırlıklı uygulama, aile mahkemesi uzmanlarının çocukla görüşmesi ve hazırlanan raporun mahkemeye sunulması şeklindeydi. Böylece çocuk ile hâkim arasında dolaylı bir ilişki kuruluyordu. Daha sonra Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarının da etkisiyle, sekiz yaş ve üzerindeki çocukların doğrudan duruşmada hâkim tarafından dinlenmesi uygulaması yaygınlaşmıştır. Ancak bu yöntem çeşitli eleştirilere yol açmıştır. Adliye ortamı çocuk üzerinde baskı yaratabilmekte, çocuk duygusal olarak yıpranabilmekte ve hâkimler açısından da bu süreç ek iş yükü doğurabilmektedir. Çocuğun yalnız dinlenebilmesi için salonun boşaltılması, cübbenin çıkarılması veya duruşmanın daha sakin saatlerde yapılması gibi uygulamalar da bu güçlüğü göstermektedir.

Uluslararası düzenlemelerde çocuğun mutlaka doğrudan hâkim tarafından dinlenmesinin zorunlu tutulmadığı görülmektedir. Bu nedenle asıl ölçüt, yöntemin kendisi değil, çocuğun üstün yararının hangi usulle daha iyi korunacağıdır. Bu bakış açısıyla adliyelerde çocuklar için uygun görüşme alanları oluşturulması, hâkimlerin çocuklarla iletişim konusunda eğitilmesi ve gerekli durumlarda uzman raporlarının esas alınması gerektiği kabul edilmelidir. Özellikle adli görüşme odalarında uzman aracılığıyla yapılan dinlemeler, çocuğun kendisini daha rahat ifade etmesine imkân verebilir. Uzmanın çocuğu önce süreç hakkında bilgilendirmesi, ardından gündelik hayatına ilişkin basit sorularla iletişim kurması ve çocuğa hiçbir soruya cevap vermek zorunda olmadığını hatırlatması, bu yöntemin çocuğun psikolojik ihtiyaçlarına daha uygun olduğunu göstermektedir.

İçtihatlarda Çocuğun Görüşünün Alınması

Yargıtay kararları, uygulamanın yönünü göstermesi bakımından önemlidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 21.02.2019 tarihli, 2018/2-1072 E., 2019/185 K. sayılı kararında, velayet uyuşmazlığında çocuğun doğrudan hâkim tarafından dinlenmesinin zorunlu olmadığı kabul edilmiştir. Somut olayda pedagog görüşmeleri sonucunda hazırlanmış rapor yeterli görülmüş ve yeniden görüş alınmasına gerek duyulmamıştır. Bu karar, uzman raporlarının bazı durumlarda tek başına yeterli sayılabileceğini göstermektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 03.05.2018 tarihli, 2016/17073 E., 2018/6023 K. sayılı kararında ise farklı bir yaklaşım benimsenmiştir. İlk derece mahkemesi, yabancı mahkeme kararının tanınması ve tenfizi nedeniyle velayet konusunda yeniden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Ancak Yargıtay, karar tarihinde on altı ve on yaşında olan çocukların yeterli idrak çağında bulunduğunu belirterek, mahkemece ya da istinabe yoluyla bilgilendirilmeleri ve velayete ilişkin tercihlerinin sorulması gerektiğini ifade etmiştir. Çocukların görüşü alınmadan verilen karar bu nedenle bozulmuştur. Bu karar, çocuğun görüşünün alınmamasının velayet kararını sakatlayabileceğini açıkça göstermektedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 24.09.2018 tarihli, 2016/22078 E., 2018/9779 K. sayılı kararında da çocuğun dinlenmemesi adil yargılanma hakkı bakımından değerlendirilmiştir. Boşanma sonucunda hükmedilen tazminat yönünden, anne ve baba bu haktan vazgeçmemiş olmasına rağmen çocuğun tanık olarak dinlenmemesi ihlal niteliğinde görülmüştür. Ayrıca başka bir Hukuk Genel Kurulu kararında, dava açıldığında üç yaşında olan bir çocuğun süreç içinde on yaşına ulaşması nedeniyle artık idrak çağına geldiği kabul edilmiş; bu nedenle çocuğun görüşünün alınması gerektiği belirtilmiştir. Böylece içtihatlar, çocuğun yaşının sabit bir ölçü olarak değil, karar anındaki durumuna göre değerlendirilmesi gerektiğini de ortaya koymaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları da konuyu aile hayatına saygı hakkı çerçevesinde ele almaktadır. Zelikha Magomadova kararında AİHM, çocuk psikolojisi uzmanı görüşü alınmadan çocukların dinlenmemesini Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi kapsamında ihlal olarak değerlendirmiştir. Buna karşılık Affaire Gajtani kararında, dinlenen çocuğun babasıyla görüşmek istemediğini söylemesine rağmen yerel mahkemenin, çocuğun henüz bağımsız bir görüş oluşturacak olgunlukta olmadığı yönündeki değerlendirmesi ihlal sayılmamıştır. Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde, mahkemenin çocuğu dinlemesinin tek başına yeterli olmadığı; çocuğun yaşı, olgunluğu, psikolojik durumu ve beyanının oluşum koşullarının da dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak;

Aile hukukunda çocuğun görüşünün alınması, artık göz ardı edilebilecek ikincil bir mesele değildir. Çocuğun dinlenmesi, onun yalnızca hukuki statüsünü değil, insan olarak değerini tanıyan bir yaklaşımın sonucudur. Uluslararası sözleşmeler bu konuda önemli bir temel oluşturmakta, Türk hukukunda ise Anayasa ve bazı kanun hükümleri bu çerçeveyi desteklemektedir. Buna rağmen iç hukukta ayrıntılı ve yeterli bir usul düzeninin bulunmaması, uygulamada belirsizliklerin sürmesine yol açmaktadır.

Türk hukukunda çocuğun görüşünün alınması konusunda daha işlevsel bir sistem kurulması gerekmektedir. Bunun için öncelikle çocukların uygun durumlarda uzmanlar aracılığıyla dinlenmesi yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca hâkimlerin çocuklarla iletişim konusunda özel eğitim alması önem taşımaktadır. Son olarak çocuk yalnızca karar öncesinde dinlenmemeli; karar verildikten sonra da sonucu anlayabileceği şekilde bilgilendirilmelidir. Böylece çocuk, aile hukukuna ilişkin süreçlerde yalnızca hakkında karar verilen kişi olmaktan çıkıp, görüşü ciddiyetle değerlendirilen bir özne hâline gelebilecektir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

EVDE ÇALIŞIRKEN İŞ KAZASI GEÇİRİLMESİ

Evden çalışma (uzaktan çalışma) sırasında geçirilen kazalar, Türk hukukunda “İş Kazası” kapsamında değerlendirilmektedir. Evinizin işyeri olarak kabul edildiği bu düzende, ofiste çalışan bir işçinin sahip olduğu iş kazası haklarının neredeyse aynılarına sahip olduğunuzu söyleyebiliriz. Ancak, evde geçirilen her kaza iş kazası sayılmaz; kazanın işle ilgili olması veya işin yürütümü sırasında gerçekleşmesi gerekir. Haklarınızı ve hukuki sınırları aşağıda detaylandıracağım. Öncelikle uzaktan çalışma durumunda hangi durumların iş kazası sayılıp sayılmayacağı hususlarının netleştirilmesi önemlidir.

Uzaktan çalışma, evden çalışma ve evde tele çalışma gibi farklı tanımlarla karşımıza çıkan bir çalışma şeklidir. Bu çalışma biçimlerinde işçi, iş görme edimini işverenin iş organizasyonu kapsamında evinde ya da işyeri dışında yerine getirir. Özellikle evde tele çalışmada, ev yalnızca özel yaşam alanı olmaktan çıkarak aynı zamanda çalışmanın yürütüldüğü yer haline gelir. Ancak evin çalışma alanına dönüşmesi, evde meydana gelen her olayın kendiliğinden iş kazası sayılması sonucunu doğurmaz. Evde gerçekleşen bir olayın iş kazası olarak değerlendirilebilmesi için, olayın yapılan iş ile bağlantılı olması, işin yürütümü nedeniyle meydana gelmesi ve olay ile zarar arasında uygun neden sonuç bağının bulunması gerekir. Bu nedenle evde yaşanan her düşme, çarpma ya da yaralanma doğrudan iş kazası olarak kabul edilmez; olayın zamanı, yeri, amacı ve işle ilişkisi her somut olay bakımından ayrıca değerlendirilir.

Evde gerçekleşen bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağının belirlenmesinde birkaç temel ölçüt öne çıkar. Bunların başında kazanın işin görülmesi nedeniyle meydana gelmiş olması gelir. Yani olayın yalnızca evde yaşanmış olması tek başına yeterli değildir; işçinin işini yerine getirirken, işverenin verdiği görevi ifa ederken veya işin görülmesi için gerekli bir hareket sırasında zarara uğramış olması gerekir. Bunun yanında olay ile iş arasında uygun neden sonuç bağının bulunması aranacaktır. Evde çalışmanın niteliği gereği, ev hem yaşam alanı hem de çalışma alanı olduğundan, özel yaşamla iş yaşamı zaman zaman iç içe geçebilir. Bu nedenle özellikle evde çalışma ve evde tele çalışma modellerinde, evde meydana gelen her olayın iş kazası sayılmayacağı kabul edilmektedir. Eğer işçi evinin belirli bir bölümünü çalışma alanı olarak ayırmışsa, bu alanda meydana gelen olayların iş kazası olarak değerlendirilme ihtimali güçlenir. Buna karşılık evin işe ayrılmamış başka bir bölümünde meydana gelen bir olayda, olayın işle bağlantısı ayrıca araştırılmalıdır. Çalışma saatlerinin önceden belirlenmiş olması da değerlendirmede önem taşır. Belirlenmiş çalışma zamanları içinde yaşanan kazaların iş kazası sayılmasına daha elverişli bir zemin bulunmakla birlikte, yine de her durumda olayın işin yürütümüyle bağı incelenir. Bu tür durumlarda ispat meselesi de önem kazanır; çünkü evde meydana gelen olayın iş nedeniyle gerçekleştiğini ileri süren tarafın bunu ortaya koyması gerekir.

Evde meydana gelen kazalara ilişkin değerlendirmelerde, iş için yapılan hareket ile özel hayat kapsamında kalan hareket arasındaki ayrım belirleyici olabilir. Örneğin işçinin evindeki çalışma odasına geçerken, çevrim içi toplantıya katılmak üzere bilgisayarını alıp ofis olarak kullandığı bölüme yönelirken veya doğrudan iş görme ediminin parçası olan bir hareket sırasında zarar görmesi, iş kazası değerlendirmesini güçlendirebilir. Buna karşılık sırf ev içinde bulunmak, işin yapılmadığı bir anda ya da özel ihtiyaçların karşılanması sırasında meydana gelen her olayın iş kazası sayılmasını sağlamaz. Bu nedenle evde merdivenden düşme gibi günlük hayatta sıradan görülebilecek bir olay bile, eğer iş için ayrılmış alana geçiş sırasında ve işin ifasıyla bağlantılı biçimde meydana gelmişse iş kazası olarak değerlendirilebilir; ancak aynı olay her durumda otomatik olarak bu sonuca bağlanmaz. Burada belirleyici olan, olayın iş için mi yoksa özel yaşam kapsamında mı gerçekleştiğidir.

Evde gerçekleşen iş kazaları bakımından işverenin yükümlülükleri de devam eder. Uzaktan çalışmada işveren, yaptığı işin niteliğini dikkate alarak çalışanı iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli güvenlik tedbirlerini almakla yükümlüdür. Bununla birlikte işverenin yükümlülükleri bunlarla sınırlı değildir. İşin niteliğine uygun düştüğü ölçüde iş kazası ve meslek hastalıklarını kayıt altına alma ve ilgili kuruma bildirme, çalışanların görüşlerini alma ve katılımlarını sağlama, risk değerlendirmesi yapma ve gerekli iş sağlığı ve güvenliği organizasyonunu kurma yükümlülükleri de uzaktan çalışma ilişkilerinde geçerliliğini sürdürür. Evde çalışma bakımından risk değerlendirmesi ve denetim ayrıca önem taşır; ancak burada işçinin evi söz konusu olduğu için özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı dikkate alınmalıdır. Bu nedenle evde yapılacak denetim veya risk değerlendirmesi, işçinin önceden bilgilendirilmesini ve uygun şekilde rızasının alınmasını gerektirir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü devam etmekle birlikte, bu yükümlülüğün kullanımı sınırsız bir denetim yetkisine dönüşmez. Ev, işin görüldüğü yer haline gelse bile aynı zamanda özel yaşam alanı olma niteliğini korur.

Uzaktan çalışmada işçinin de yükümlülükleri vardır. İşçi, meydana gelen iş kazasını, iş kazasına dönüşebilecek olayları ve işten kaynaklandığını düşündüğü sağlık sorunlarını işverene bildirmelidir. Çünkü evde çalışma halinde işverenin işçiden ve çalışma ortamından haberdar olma imkanı klasik işyerine göre daha sınırlıdır. Bu yüzden olayın işverene ne zaman bildirildiği, özellikle kayıt ve bildirim yükümlülükleri bakımından önem taşır. İşverenin etkili biçimde bilgilendirme ve eğitim yükümlülüğünü yerine getirmesi, işçinin bu bildirim yükünü sağlıklı biçimde kullanabilmesi açısından da gereklidir. Böylece evde meydana gelen olayın niteliği, zamanı, iş ile bağlantısı ve sonuçları daha doğru biçimde değerlendirilebilir.

Evde meydana gelen bir olayın sosyal güvenlik hukuku bakımından iş kazası sayılması ile işverenin sorumluluğu bakımından aynı sonuca ulaşılması her zaman zorunlu değildir. Sosyal güvenlik hukukunda iş kazası kavramı daha geniş yorumlanabilmekte ve bazı durumlarda kanunun getirdiği karineler nedeniyle olay iş kazası olarak kabul edilebilmektedir. Buna karşılık işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri ile hukuki sorumluluğu bakımından değerlendirme daha dar yapılır. Burada işverenin sorumluluğundan söz edilebilmesi için, yapılan iş ile meydana gelen olay arasında uygun neden sonuç bağının bulunması gerekir. Ayrıca sorumluluk ve tazminat miktarı belirlenirken, işverenin ev gibi kendi doğrudan hakimiyet alanı dışında kalan bir yerde bütün önlemleri fiilen alma imkanının sınırlı olması ve olayın meydana gelmesinde işçinin kusurunun bulunup bulunmadığı da dikkate alınır. Dolayısıyla evde gerçekleşen iş kazalarında ne mutlak bir sorumsuzluktan ne de her olayda otomatik sorumluluktan söz edilebilir; her somut olay, kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Bu hususta iş hukuku ve iş kazaları konusunda uzman bir avukattan hukuki destek almanızı tavsiye ediyoruz.

İş kazası gerçekleştiğinde işveren bakımından hem hukuki hem de cezai sorumluluk gündeme gelebilir. Hukuki sorumluluk, maddi tazminat, manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı şeklinde ortaya çıkabilir. Bu tazminatların belirlenmesinde olayın meydana geliş şekli, zarar gören kişinin uğradığı bedensel veya ruhsal zarar, tarafların kusur durumu ve zararın niteliği dikkate alınır. Cezai sorumluluk bakımından ise işverenin eyleminin kastla mı yoksa taksirle mi gerçekleştiği değerlendirilir. Uygulamada özellikle iş kazalarında olası kast ile bilinçli taksir arasındaki ayrım önem taşır. Bu nedenle evde gerçekleşen bir iş kazası, yalnızca kazanın varlığı bakımından değil, aynı zamanda işverenin hukuki ve cezai sorumluluğunun sınırlarının belirlenmesi bakımından da ayrıntılı bir incelemeyi gerekli kılar.

Evde çalışma ve evde tele çalışma düzeninde ev, bazı durumlarda işin görüldüğü yer ve iş organizasyonunun uzantısı haline gelir. Bununla birlikte evde meydana gelen her olay iş kazası değildir. Olayın işin yürütümü nedeniyle gerçekleşmesi, işle arasında uygun neden sonuç bağının bulunması, iş için ayrılan alanda veya işin ifası kapsamında meydana gelmesi ve somut olayın özellikleri birlikte değerlendirilmelidir. İşverenin bilgilendirme, eğitim, sağlık gözetimi, ekipman güvenliği, kayıt, bildirim ve risk değerlendirmesi gibi yükümlülükleri sürerken, işçi de meydana gelen olayları işverene bildirmekle yükümlüdür. Evde gerçekleşen iş kazaları, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, özel hayatın korunması, ispat, kusur ve sorumluluk unsurlarının bir arada değerlendirilmesini gerektiren, çok yönlü ve dikkatle ele alınması gereken bir alandır.

1. Evde Geçirilen Kaza Ne Zaman “İş Kazası” Sayılır?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi iş kazasını tanımlarken mekan ayrımı yapmaz.

• İşyeri Tanımı: Uzaktan Çalışma Yönetmeliği’ne göre, işçinin evinde iş gördüğü alan “işyeri” sayılır.
• İlliyet Bağı (Nedensellik): Kazanın iş kazası sayılabilmesi için, yapılan işle kaza arasında bir bağ olmalıdır.
• Örnek (İş Kazasıdır): Bilgisayar başında çalışırken sandalyenin kırılıp düşmeniz, iş için dosya alırken raftan kafanıza kitap düşmesi veya iş bilgisayarının kablosuna takılıp düşmeniz.
• Örnek (Tartışmalı/Değildir): Mesai saatinde olsanız bile, işten tamamen bağımsız şahsi bir eylem sırasında (örneğin duş alırken kayıp düşmek veya akşam yemeği hazırlarken elinizi kesmek) yaşanan kazalar iş kazası sayılmayacaktır. Ancak Yargıtay’ın “kalp krizi” gibi durumlarda, olayın iş saatinde ve işyerinde (evde) gerçekleşmesini yeterli bulduğu geniş yorumlamaları da mevcuttur. Güncel bilgi için iş ve sosyal güvenlik hukukunda uzman bir avukattan destek almanızı tavsiye ediyoruz.

2. Evde İş Kazası Geçirmeniz Halinde Sahip Olduğunuz Haklar

Eğer evde geçirdiğiniz kaza SGK tarafından “iş kazası” olarak tescil edilirse aşağıda belirtmiş olduğumuz şu haklara sahip olursunuz:

A. SGK Tarafından Sağlanan Haklar

• 1. Sağlık Yardımı: Tedavi masraflarınızın tamamı SGK tarafından karşılanır.
• 2. Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Rapor Parası): Raporlu olduğunuz her gün için SGK size ödeme yapar. Normal hastalık raporunda 3. günden itibaren ödeme yapılırken, iş kazasında ilk günden itibaren ödeme alırsınız.
• 3. Sürekli İş Göremezlik Geliri: Kaza sonucu kalıcı bir sakatlık (meslekte kazanma gücünün en az %10 kaybı) oluşursa, SGK size ömür boyu maaş bağlayabilir.
• 4. Ölüm Geliri: İş kazası ölümle sonuçlanırsa hak sahiplerine (eş, çocuk) maaş bağlanabilir.

B. İşverene Karşı Tazminat Hakları

Eğer kazanın oluşumunda işverenin kusuru varsa (örneğin ergonomik olmayan sandalye vermişse, İSG eğitimi vermemişse), işverene karşı da dava açılması mümkündür:

• 1. Maddi Tazminat Davası: İşgücü kaybınız ve tedavi giderleriniz için.
• 2. Manevi Tazminat Davası: Yaşadığınız acı ve elem için.

3. İşverenin Sorumluluğu ve İSG Eğitimi

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği’nin 12. maddesi gereği, işveren evden çalışan işçiyi de iş sağlığı ve güvenliği konusunda bilgilendirmek ve gerekli önlemleri almak zorundadır.

• İşveren size “Evde nasıl güvenli çalışılır?”, “Ergonomi nasıl olmalı?”, “Elektrik güvenliği” gibi konularda eğitim vermediyse veya gerekli güvenli ekipmanı sağlamadıysa, kazadan kusurlu olarak sorumlu tutulabilecektir.

4. Evde Çalışırken İş Kazası Geçirmeniz Halinde Ne Yapmalısınız?

Evde kaza geçirdiğinizde haklarınızı kaybetmemek için şu adımları izlemelisiniz:

• 1. Derhal Bildirim: Kazayı derhal işverene (yazılı olarak, mail veya mesajla) bildirin. Bu bildirimin yargılama aşamasında ispata elverişli olması büyük önem taşır.
• 2. Hastanede Beyan: Hastaneye gittiğinizde doktora “Evde çalışırken iş kazası geçirdim” şeklinde beyanda bulunun. Bu, adli raporun “İş Kazası” olarak düzenlenmesini sağlamaya yetmekte ancak uygulamada sağlık çalışanları tarafından önemsiz görülebilmektedir, kayıt girişinin doğru yapıldığına emin olun.
• 3. SGK Bildirimi: İşveren, kazayı öğrendikten sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmek zorundadır. Bildirmezse, siz şahsen SGK’ya veya CİMER’e şikayette bulunarak olayın iş kazası olarak tespitini talep edebilirsiniz.

Evde Çalışırken İş Kazası Geçirmek İle İlgili Mevzuat ve İçtihatlar

5510 Sayılı Kanun – Madde 13 (İş Kazasının Tanımı Bakımından)

“İş kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle… meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.”

5510 SAYILI KANUN

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği – Madde 12 (İş Sağlığı ve Güvenliği Bakımından)

“İşveren, uzaktan çalışanın yaptığı işin niteliğini dikkate alarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hususunda çalışanı bilgilendirmekle, gerekli eğitimi vermekle, sağlık gözetimini sağlamakla ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli iş güvenliği tedbirlerini almakla yükümlüdür.”

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği

Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 2016/21 E., 2018/6118 K. Numaralı ilamında;

“Sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde işverenin sorumlu tutulabilmesi için, kaza işverenin iş güvenliği önlemlerini alma ve özen gösterme yükümlülüğüne aykırı davranışı veya ihmal göstermesi sonucu meydana gelmiş olmalıdır.” denilmektedir.

Sonuç olarak;

Evden çalışırken, iş saatleri içinde ve işle ilgili bir nedenle (veya işin yürütümü sırasında) geçirdiğiniz kazalar iş kazasıdır. Bu durumda tüm tedavi masraflarınız SGK tarafından karşılanabilir ve rapor parası talep edebilirsiniz. İşverenin İSG önlemlerini almadığı durumlarda (örneğin eğitim vermemesi) da ayrıca tazminat talep etme hakkınız doğmaktadır.

Daha fazla bilgi için işçi avukatı desteği almanız faydalı olabilir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma

1. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanmanın Tanımı ve Hukuki Niteliği

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 163. maddesinde düzenlenen suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, kanunda öngörülen özel boşanma sebeplerinden biridir. Yargıtay kararlarında bu madde, eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi durumunda, diğer eş için birlikte yaşamanın beklenemez hale gelmesi temeline dayanan “nispi” bir boşanma sebebi olarak tanımlanmaktadır (Yargıtay 2. HD., 2023/4163 E., 2009/17231 E.). Bu dava, münhasıran bu özel sebebe dayalı olarak açılabileceği gibi, TMK m. 166/1’de düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle birlikte de ikame edilebilir (Yargıtay 2. HD., 2012/7802 E.).

2. Suç İşleme Nedeniyle Boşanmanın Şartları Nelerdir?

TMK m. 163 kapsamında suç işleme nedeniyle boşanma kararı verilebilmesi için yargı kararlarında şu şartların kümülatif olarak gerçekleşmesi gerektiği vurgulanmıştır:

• Suçun Evlendikten Sonra İşlenmiş Olması: Suç teşkil eden eylemin mutlaka evlilik birliği devam ederken gerçekleşmiş olması gerekir. Eşin evlenmeden önce işlediği bir suçun varlığı veya bu suçun bilinerek evlenilmesi durumunda TMK m. 163’e dayalı boşanma kararı verilemez (Yargıtay 2. HD., 2016/20524 E., 2012/7802 E.).
• Suçun “Küçük Düşürücü” Niteliği: İşlenen suçun nitelik itibarıyla küçük düşürücü olması şarttır. Yargıtay uygulamasına göre; kasten adam öldürme, adam öldürmeye teşebbüs, cinsel istismar, hırsızlık, resmi belgede sahtecilik, fuhuşa aracılık etmek ve konut dokunulmazlığını ihlal gibi suçlar bu kapsamda değerlendirilmektedir (Yargıtay 2. HD., 2011/16925 E., 2022/7694 E., 2012/19722 E., 2023/5610 E.).
• Birlikte Yaşamanın Beklenemez Hale Gelmesi: Sadece suçun işlenmiş olması yeterli olmayıp, bu suç nedeniyle davacı eş için ortak hayatı sürdürmenin objektif olarak beklenemez hale gelmiş olması gerekir (Yargıtay 2. HD., 2024/1114 E., 2015/13025 E.). Ancak suçun niteliği (örneğin bir çocuğa cinsel istismar veya adam öldürme) gereği, bazı durumlarda birlikte yaşamanın beklenemeyeceği “açık ve tartışmasız” kabul edilerek ek bir ispat aranmaksızın boşanma sebebi gerçekleşmiş sayılır (Yargıtay 2. HD., 2014/20560 E., 2013/25910 E.).

3. Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle Boşanmanın Şartları Nelerdir?

Haysiyetsiz hayat sürme nedeniyle boşanma kararı verilebilmesi için aranan temel kriterler şunlardır:

• Süreklilik ve Yaşam Tarzı: Haysiyetsiz hayatın varlığından söz edilebilmesi için, toplumun genel değer yargılarıyla çatışan olumsuz davranışların bir “yaşam tarzı” olarak benimsenmiş olması ve süreklilik göstermesi gerekir. Bir defalık veya münferit nitelikteki davranışlar bu boşanma sebebinin oluşması için yeterli değildir (Yargıtay 2. HD., 2023/9150 E., 2011/22536 E.).
• Somut Örnekler: Başkalarıyla evlilik dışı ilişkilerin devamlılık arz etmesi, çevrede para karşılığı cinsel ilişkiye girildiği yönünde yaygın söylentilere sebebiyet verecek şekilde bir yaşam sürülmesi veya birden fazla kişiyle makul sebep olmaksızın ıssız yerlerde seyahatler yapılması haysiyetsiz hayat sürme kapsamında değerlendirilmiştir (Yargıtay 2. HD., 2009/16450 E., 2024/2104 E.).
• Birlikte Yaşamanın Beklenemezliği: Bu yaşam biçimi nedeniyle diğer eşin evlilik birliğini sürdürmesinin kendisinden beklenemeyecek duruma gelmesi şarttır (Yargıtay 2. HD., 2023/5251 E.).

4. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma Davasında Yargılama Usulü ve Kusur Değerlendirmesi

• Kusur Araştırması: TMK m. 163’e dayalı davalarda, özel boşanma sebebine konu eylemi gerçekleştiren eş tam kusurlu kabul edilir. Bu davada davacının kusuru araştırılamaz ve taraflar arasında bir kusur kıyaslaması yapılamaz (Yargıtay 2. HD., 2023/4163 E., 2010/15135 E.).
• Dava Zamanı: Kanun metni uyarınca, bu sebeplere dayanan eş “her zaman” boşanma davası açabilir; ancak davacının eşini affettiğine dair delil bulunmamalıdır (Yargıtay 2. HD., 2013/25910 E., 2009/10161 E.).

4. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma Davasına Dair Yargıtay Kararları ve Literatür

İkincil kaynak niteliğindeki kararlarda ve literatürde, TMK m. 163 kapsamındaki iddiaların ispatı ve kapsamına ilişkin şu bilgileri dikkate almak gerekmektedir;

• İspat Yükü ve Deliller: Haysiyetsiz hayat sürme iddiasına dayanak gösterilen mesajlaşma kayıtlarının kim tarafından, kime gönderildiği ve zaman dilimi net değilse, bu kayıtlar tek başına somut delil olarak hükme esas alınamaz (Yargıtay 2. HD., 2024/208 E.).
• Suçun Kesinleşmesi: Suç işleme sebebine dayalı davalarda, ceza mahkemesinin maddi vakıayı tespit eden kararı hukuk hakimini bağlar. Bu nedenle, boşanma davasına konu eylem hakkında ceza yargılaması devam ediyorsa, bu kararın kesinleşmesinin beklenmesi ve delillerin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir (Yargıtay 2. HD., 2020/560 E.).
• Kapsam Dışı Durumlar: Kumar oynamak veya eşe yönelik münferit tehdit eylemleri, süreklilik arz etmediği veya haysiyetsiz yaşam tarzı niteliği taşımadığı gerekçesiyle bazı durumlarda TMK m. 163 kapsamında kabul edilmeyerek davanın reddine yol açabilmektedir (Yargıtay 2. HD., 2023/6446 E., 2023/3951 E.).
• Zamanlama: Suçun evlilik öncesi işlenmiş olması durumunda TMK m. 163 şartları oluşmaz; ancak bu durumun gizlenmesi evlilik birliğinin temelinden sarsılması (TMK m. 166/1) kapsamında değerlendirilebilir (Yargıtay 2. HD., 2023/523 E.).

Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Sebebiyle Boşanma Davası Örnek Dilekçe

NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİNE

DAVACI: [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: …) ADRES: [Adres Bilgisi] VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı] ADRES: [Adres Bilgisi]

DAVALI: [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: …) ADRES: [Adres Bilgisi]

KONU: Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesi uyarınca Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme sebebine dayalı; mahkemeniz aksi kanaatte ise Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesi uyarınca Evlilik Birliğinin Temelden Sarsılması nedeniyle BOŞANMA, velayet, nafaka ve tazminat taleplerimizi içerir dava dilekçesidir.

AÇIKLAMALAR:

1. TARAFLARIN EVLİLİĞİ VE DAVALININ SUÇ İŞLEMESİ

Müvekkilim ile davalı [Tarih] tarihinde evlenmişlerdir. Ancak evlilik birliği kurulduktan sonra davalı, yüz kızartıcı ve küçük düşürücü nitelikte olan [Suçun Adı/Türü – Örn: Hırsızlık/Yüz Kızartıcı Suç] suçunu işlemiştir. Davalının bu eylemi nedeniyle [İlgili Ceza Mahkemesi]’nin [Esas/Karar No] sayılı dosyası ile yargılaması yapılmış ve mahkumiyetine karar verilmiştir/yargılaması devam etmektedir.

Türk Medeni Kanunu’nun 163. maddesi, eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi ve bu sebeplerden ötürü diğer eş için birlikte yaşamanın beklenemez hale gelmesi durumunda boşanma hakkı tanımaktadır. Yargıtay içtihatları uyarınca, işlenen suçun niteliği ve evlilik birliğine etkisi dikkate alındığında, müvekkilimin davalı ile ortak hayatı sürdürmesi kendisinden beklenemez.

Nitekim Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2014/20560 E. ve 2015/4947 K. sayılı kararında; “İşlenen suçun niteliğine göre davacının dava açması karşısında onunla birlikte yaşaması kendisinden beklenemeyeceği açık ve tartışmasızdır” ifadesiyle, suçun niteliği gereği evliliğin çekilmez hale geldiği kabul edilmiştir. Davalının işlediği suç, toplum nezdinde müvekkilimi zor durumda bırakmış ve evlilik birliğinin manevi temelini yıkmıştır.

2. SUÇUN EVLİLİK BİRLİĞİ İÇİNDE İŞLENMESİ VE HAYSİYETSİZ HAYAT SÜRME

Davalı tarafın boşanmaya konu olan eylemleri ve suç teşkil eden fiilleri, taraflar evlendikten sonra gerçekleşmiştir. Bu husus, TMK m. 163’e dayalı boşanma davasının temel şartını oluşturmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2016/20524 E. ve 2018/8173 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere; “Türk Medeni Kanununun 163. maddesi hükmüne göre boşanma kararı verebilmek için suç teşkil eden eylemin evlendikten sonra işlenmiş olması gerekir”. Somut olayda davalının eylemi evlilik tarihi olan [Evlilik Tarihi]’nden sonra [Suç Tarihi]’nde gerçekleşmiş olup, yasal şartlar oluşmuştur.

Ayrıca davalı, işlediği suçun yanı sıra sürdürdüğü yaşam tarzı ile de haysiyetsiz bir hayat sürmektedir. Davalının bu tutumu süreklilik arz etmekte ve aile kurumunun saygınlığına gölge düşürmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2010/15135 E. ve 2011/17357 K. sayılı kararında vurgulandığı üzere; “Türk Medeni Kanununun 163. maddesinde düzenlenen haysiyetsiz hayat sürme özel boşanma sebeplerindendir”. Bu sebeple açılan davalarda “davacının kusuru değerlendirmede dikkate alınmaz” ve “haysiyetsiz hayat süren davalı kadının/kocanın tamamen kusurlu olduğu” kabul edilir. Davalının kusurlu davranışları karşısında müvekkilime herhangi bir kusur izafe edilmesi mümkün değildir.

3. EVLİLİK BİRLİĞİNİN ÇEKİLMEZ HALE GELMESİ;

Davalının işlediği suç ve yaşam tarzı, müvekkilim açısından evliliği sürdürülemez kılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2013/25910 E. ve 2014/9380 K. sayılı kararında; “bu haliyle işlenen suçun davacı kadın yönünden birlikte yaşamayı çekilmez hale getirdiği sabit olup, davanın kabulüne karar verilecek yerde, yazılı şekilde reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır” denilmek suretiyle, suç işleme olgusunun varlığı halinde çekilmezlik unsurunun gerçekleşmiş sayılacağı belirtilmiştir. Yine benzer bir olayda Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, “Davacının Türk Medeni Kanununun 163. maddesine dayalı davasının kabulüne karar vermek gerekirken” şeklindeki 2012/19722 E. sayılı bozma ilamıyla, hırsızlık gibi yüz kızartıcı suçların boşanma sebebi olduğunu teyit etmiştir.

Müvekkilim, davalının işlediği suçun utancını taşımakta ve bu durum sosyal çevresinde onurunu zedelemektedir. Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği üzere; “Küçük düşürücü suç işlenmesi tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli olmayıp, bu sebeple onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemez derecede çekilmez hale gelmiş olması koşulu da gerçekleşmiş olmalıdır.” (2. H.D. 2009/16080 E.). Davamızda bu koşul, davalının eyleminin ağırlığı ve toplumdaki yansıması nedeniyle fazlasıyla gerçekleşmiştir.

4. TERDİTLİ TALEP VE GENEL BOŞANMA SEBEBİ;

Davamız öncelikle özel boşanma sebebi olan TMK m. 163 (Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme) hükümlerine dayanmaktadır. Ancak Mahkemeniz aksi kanaatte olursa, davalının kusurlu davranışlarının evlilik birliğini temelinden sarstığı açıktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2020/560 E. sayılı kararında belirtildiği üzere; “Talep terditli olduğu için öncelikle özel boşanma sebeplerinin bulunup bulunmadığı belirlenmeli, özel sebep varsa bu sebebe dayanılarak, özel boşanma sebeplerinin gerçekleşmemesi halinde ise deliller genel boşanma sebebi (TMK m. 166/1-2) çerçevesinde değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir”.

Bu nedenle, davalının suç işlemesi ve haysiyetsiz hayat sürmesi eylemleri TMK 163 kapsamında değerlendirilmeli, bu mümkün görülmezse aynı vakıalar TMK 166/1 kapsamında evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeni sayılarak boşanmaya karar verilmelidir.

5. VELAYET VE TAZMİNAT TALEPLERİ;

Davalının işlediği suçun niteliği ve sürdürdüğü hayat tarzı, müşterek çocukların gelişimi için de büyük bir risk oluşturmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2022/10535 E. sayılı kararında; “4721 sayılı Türk Medeni Kanun’un 163 üncü maddesi ve 166 ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince tarafların boşanmalarına” karar verilirken, “davalının eyleminin direkt çocuğuna yönelik olması ve çocukların anne ile görüşmek istememeleri gözönüne alınarak davalı kadın ile çocuklar arasında kişisel ilişki tesisine yer olmadığına” hükmedilmiştir. Davalının suçlu kişiliği ve haysiyetsiz yaşamı, çocukların velayetinin müvekkilime verilmesini zorunlu kılmaktadır.

Ayrıca, davalının tam kusurlu olması nedeniyle müvekkilim maddi ve manevi olarak büyük zarar görmüştür. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2024/174 E. sayılı kararında, haysiyetsiz hayat sürme ve zina gibi ağır kusurlu hallerde “tarafların tespit edilen ekonomik ve sosyal durumları, boşanmaya yol açan olaylardaki kusur dereceleri, paranın alım gücü ve ihlâl edilen mevcut ve beklenen menfaat” dikkate alınarak yüksek miktarda tazminata hükmedilmesi gerektiği onanmıştır. Bu doğrultuda müvekkilim lehine maddi ve manevi tazminat talep etme zorunluluğu doğmuştur.

HUKUKİ NEDENLER: TMK m. 163, 166, 174, 175 ve ilgili yasal mevzuat.

HUKUKİ DELİLLER:

• 1. Nüfus Kayıt Örneği,
• 2. [İlgili Ceza Mahkemesi]’nin [Esas/Karar] sayılı dosyası (Celbi talep olunur),
• 3. Davalının sabıka kaydı,
• 4. Tanık beyanları (İsim ve adresleri bilahare bildirilecektir),
  • ○ Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin 2009/16080 E. sayılı kararında belirtildiği üzere; “Davalı, bu yönde tanık bildirdiğine göre, davalının 10.7.2009 tarihli dilekçesinde bildirdiği tanıklar, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 253. ve devamı maddelerinde gösterilen usul çerçevesinde dinlenmeden eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiştir.” Bu nedenle tanıklarımızın dinlenmesi önem arz etmektedir.
• 5. Sosyal ve Ekonomik Durum Araştırması,
• 6. Bilirkişi İncelemesi ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM:

Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle;

• 7. Davamızın KABULÜ ile, tarafların öncelikle TMK m. 163 uyarınca Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme sebebiyle; bu talebimiz uygun görülmezse TMK m. 166 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle BOŞANMALARINA,
• 8. Müşterek çocukların VELAYETİNİN davacı müvekkile verilmesine,
• 9. Tam kusurlu olan davalı aleyhine, müvekkilim lehine [Miktar] TL MADDİ TAZMİNAT ve [Miktar] TL MANEVİ TAZMİNATA hükmedilmesine,
• 10. Müvekkilim ve müşterek çocuklar için dava tarihinden itibaren işleyecek şekilde aylık [Miktar] TL tedbir nafakasına, kararın kesinleşmesinden sonra yoksulluk ve iştirak nafakası olarak devamına,
• 11. Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim.

Davacı Vekili Av. [Adı Soyadı] (E-İmzalıdır)

25. Yargıtay, E. 2013/10119, K. 2013/23965, T. 23.10.2013

MÜHİM NOT: Her dava uzman boşanma avukatı tarafından kendi özelinde değerlendirilmelidir. Dolayısıyla tüm ayrıntılarıyla evlilik birliği içerisinde yaşananların, tüm delillerin boşanma davalarında uzman bir avukat tarafından değerlendirilerek davanın açılması büyük önem arz etmektedir. Yukarıda örneğini vermiş olduğumuz dava dilekçesi her boşanma davası için genel geçer bir hukuki destek sağlamayabilir. Uzman bir hukukçudan destek almadan dava açılmasını tavsiye etmiyoruz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

12. Yargı Paketi: Son Durum, Maddeleri, Genel Af ve İnfaz Düzenlemesi Var mı?

Son güncelleme: 13.04.2026

12. Yargı Paketi, 2026 itibarıyla ağırlıklı olarak hukuk yargılamalarının hızlandırılması, tebligat ve alternatif çözüm mekanizmalarının güçlendirilmesi, bazı mesleki ve kurumsal yapısal düzenlemelerin hazırlanması amacıyla gündemdedir. Mevcut resmî açıklamalara göre paket henüz kesinleşmiş ve yürürlüğe girmiş bir kanun değildir; ayrıca genel af veya klasik anlamda bir infaz paketi olarak da sunulmamaktadır. En kritik nokta şudur: kamuoyundaki af ve tahliye beklentileri ile resmî açıklamaların işaret ettiği çerçeve aynı değildir.

Hızlı Özet

• 12. Yargı Paketi’nin mevcut resmî omurgası, hukuk yargılamalarının daha hızlı ve daha öngörülebilir hale getirilmesidir.
• Paketin yasalaştığına veya Resmî Gazete’de yayımlandığına dair doğrulanmış bir sonuç bulunmamaktadır.
• Resmî açıklamalarda 12. Yargı Paketi için “infaz düzenlemesiyle ilgili değil” vurgusu açık biçimde yapılmıştır.
• Genel af yönünde resmî bir teyit bulunmamaktadır.
• Tebligat reformu, arabuluculuk, noter yardımcılığı, avukatlara yönelik bazı başlıklar ve çocuklar ile sosyal medya alanına ilişkin çalışmalar öne çıkmaktadır.
• Hükümlüler, tutuklular ve yakınları bakımından doğrudan tahliye, ceza indirimi veya denetimli serbestlik sonucuna yol açan kesinleşmiş bir metin şu aşamada yoktur.
• İş dünyası, avukatlar, dava tarafları ve hukuk yargılamasında bekleyen dosyalar bakımından daha güçlü etki beklenmektedir.

İçindekiler

12. Yargı Paketi Nedir?

12. Yargı Paketi, mevcut resmî açıklamalara göre ceza affı veya toplu tahliye odaklı değil; hukuk yargılamalarının daha hızlı, daha sade ve daha etkin işlemesini hedefleyen bir reform çalışmasıdır. Paketin gündeme geliş nedeni, özellikle ticari davalar, iş davaları, tebligat sorunları, yargılamadaki gecikmeler ve bazı kurumsal yapısal ihtiyaçlar bakımından reform ihtiyacının sürmesidir.

Neden önemli olduğu sorusunun cevabı oldukça nettir. Yargılamanın uzun sürmesi, çoğu zaman haklı olmayı tek başına yeterli kılmaz; hakka zamanında ulaşmak da gerekir. Bu nedenle 12. Yargı Paketi, yalnızca mevzuat tekniği bakımından değil, uygulamada hukuk güvenliği, ekonomik öngörülebilirlik ve dava taraflarının adalete erişimi bakımından da önem taşımaktadır.

Mevcut bilgiler ışığında değerlendirildiğinde 12. Yargı Paketi, daha çok hukuk yargılaması ve sistem işleyişine odaklanan bir düzenleme seti görünümündedir. Bununla birlikte bazı ceza hukuku ve çocukların korunmasına ilişkin başlıkların da kamuoyuna yansıdığı görülmektedir. Ancak bu başlıkların hangilerinin nihai metne gireceği, metin TBMM safhasına geldiğinde daha net anlaşılacaktır.

12. Yargı Paketi Son Dakika / Güncel Durum

12. Yargı Paketi bakımından en güncel resmî tablo, hazırlık ve istişare sürecinin devam ettiği yönündedir. Resmî açıklamalarda paket için “çalışmalar sürüyor”, “meslektaşlarla istişare ediyoruz”, “ilgili alanlarda adımlar atacağız” şeklinde ifadeler kullanılmaktadır. Bu nedenle bugün için en güvenli hukuki tespit, paketin henüz kesinleşmiş ve yürürlüğe girmiş bir kanun niteliği taşımadığıdır.

Güncel açıklamalarda özellikle üç ana alan öne çıkmaktadır. Birincisi, hukuk yargılamalarının makul sürede sonuçlanması ve iş dünyasının doğrudan muhatap olduğu davalarda gecikmenin azaltılmasıdır. İkincisi, avukatların özlük hakları, bilgi-belge erişimi ve bazı yüksek tutarlı işlemlerde hukuki temsilin güçlendirilmesi gibi başlıklardır. Üçüncüsü ise çocukların korunması, suça sürüklenen çocuklar ve yaş gruplarına göre sosyal medya alanına ilişkin yürütülen çalışmalardır.

Kesinleşen ve kesinleşmeyen hususların ayrımını iyi yapmak gerekir. Resmî açıklama düzeyinde nispeten net olan başlık, 12. Yargı Paketi’nin infaz düzenlemesi olmadığıdır. Buna karşılık hangi maddelerin son teklife gireceği, hangi başlıkların daha sonra ayrı bir düzenleme konusu yapılacağı ve paketin TBMM’ye ne zaman sevk edileceği henüz netleşmemiştir. Bu sebeple “çıktı”, “kesinleşti”, “yürürlüğe girdi” gibi ifadeler bu aşamada ihtiyatla kullanılmalıdır.

12. Yargı Paketi Son Durum Tablosu

Bu tablo, 12. Yargı Paketi son durum bakımından en önemli ayrımı gösterir: Resmî çerçeve görünür hale gelmiştir; fakat nihai kanun metni, madde sistemi ve yürürlük tarihi henüz kesinleşmemiştir. Özellikle “genel af”, “ceza indirimi”, “hemen tahliye” ve “denetimli serbestlik geliyor” gibi iddialar aynı kesinlik düzeyine sahip değildir.

12. Yargı Paketi Maddeleri / Beklenen Düzenlemeler

Hukuk yargılamalarının hızlandırılması

Konu nedir? Paketle en sık ilişkilendirilen ana başlık, hukuk yargılamalarının makul sürede tamamlanmasıdır. Mevcut hukuk nedir? Bugün özellikle ticari, iş ve bazı özel hukuk uyuşmazlıklarında yargılamaların uzun sürmesi ciddi eleştiri konusudur. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklamalar, süreçlerin hızlandırılması ve sistemdeki tıkanıklıkların giderilmesi yönünde düzenleme hazırlığını işaret etmektedir. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Eğer bu başlık somut kurallara dönüşürse, dava yönetimi, duruşma planlaması, usul ekonomisi ve karar süreleri bakımından daha hissedilir bir etki doğabilir.

Tebligat ve elektronik işleyiş

Konu nedir? Tebligat süreci, yargılamanın uzamasında temel sorun alanlarından biridir. Mevcut hukuk nedir? Tebligat usulü mevzuatta düzenlenmiş olsa da uygulamada gecikme, muhataba ulaşma sorunları ve usulsüzlük tartışmaları yaşanabilmektedir. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklamalar, yeni Tebligat Kanunu taslağı ve elektronik işleyişin daha güçlü kurulması yönünde hazırlık yapıldığını göstermektedir. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Başarılı bir düzenleme, hem dava sürelerini kısaltabilir hem de hak düşürücü süre, itiraz süresi ve savunma hakkı bakımından daha öngörülebilir sonuçlar doğurabilir.

Arabuluculuk, tahkim ve alternatif çözüm yolları

Konu nedir? 12. Yargı Paketi’nin önemli bileşenlerinden biri, mahkeme dışı veya mahkeme öncesi çözüm mekanizmalarının güçlendirilmesidir. Mevcut hukuk nedir? Arabuluculuk uzun süredir birçok uyuşmazlıkta kullanılmaktadır ve uygulama alanı genişlemiştir. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklamalarda arabuluculuğun yapısal olarak güçlendirilmesi, tahkim ve bazı çekişmesiz işlemler yönünden yeni düzenlemeler yapılması yönünde değerlendirmeler yer almaktadır. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Bu alan güçlenirse mahkemelerin iş yükü azalabilir, tarafların sonuca daha kısa sürede ulaşması kolaylaşabilir. Ancak aile arabuluculuğuna ilişkin düzenlemenin 12. Yargı Paketi’nde yer almayacağı da ayrıca ifade edildiğinden, her başlığı aynı paketin parçası gibi sunmamak gerekir.

Avukatlara yönelik düzenlemeler

Konu nedir? Paket, yalnızca yargılamayı değil, savunma makamının işleyişini de etkileyebilecek başlıklar içermektedir. Mevcut hukuk nedir? Avukatların bilgi ve belgeye erişimi, mesleki faaliyet koşulları ve ekonomik sorunları kamuoyunda ve meslek örgütlerinde sıklıkla tartışılmaktadır. Beklenen değişiklik nedir? Son resmî açıklamalarda avukatların özlük haklarının güçlendirilmesi, bazı maddi ve mesleki sorunların ele alınması, ayrıca yüksek tutarlı tapu işlemlerinde iki taraf için avukat zorunluluğu hedefi dile getirilmiştir. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Bu başlıkların yasalaşması hâlinde hem hukuki temsilin görünürlüğü artabilir hem de yüksek değerli işlemlerde güvenlik ve denetim kuvvetlenebilir. Ancak bunların henüz hedef ve çalışma aşamasında olduğu unutulmamalıdır.

Noter yardımcılığı ve noterlik sistemine ilişkin başlıklar

Konu nedir? Noter yardımcılığı kurumu, 12. Yargı Paketi ile ilişkilendirilen yapısal başlıklardan biridir. Mevcut hukuk nedir? Noterlik sisteminde dijitalleşme ve iş yükü dengesi uzun süredir gündemdedir. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklamalarda noter yardımcılığı kurumunun ihdas edilmesi ve noterlik evrakının elektronik ortamda güvenli biçimde mahkemelere iletilmesini kolaylaştıran düzenlemeler üzerinde durulmuştur. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Noterlik işlemlerinin hızına, organizasyonuna ve mahkemelerle belge akışına olumlu etki edebilir; fakat kurumsal modelin sınırları ancak teklif metni görüldüğünde netleşecektir.

Çocuk adaleti ve sosyal medya alanı

Konu nedir? Son dönemde kamuoyuna en çok yansıyan başlıklardan biri, çocukların korunması ve sosyal medya düzenlemeleridir. Mevcut hukuk nedir? Çocukların suçta kullanılmasının önlenmesi ve dijital alandaki risklere karşı korunması, son yıllarda giderek daha görünür bir hukuk politikası alanı hâline gelmiştir. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklamalarda suça sürüklenen çocuklara ilişkin özel çalışma, çocukların suç örgütlerince araç hâline getirilmesinin önlenmesi ve farklı yaş grupları için sosyal medya alanında ayrı çalışmalar yürütüldüğü belirtilmektedir. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Bu başlıklar ceza hukuku, çocuk koruma hukuku ve temel haklar bakımından çok hassas sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle taslak ve değerlendirme aşamasındaki konuların kesin hüküm gibi sunulmaması gerekir.

Uzlaşma, infaz rejimi ve ceza hukuku bağlantılı beklentiler

Konu nedir? Kamuoyunda 12. Yargı Paketi ile ilgili en yüksek beklenti genellikle infaz, şartlı tahliye ve denetimli serbestlik alanında ortaya çıkmaktadır. Mevcut hukuk nedir? Bu alan zaten önceki paketler ve infaz mevzuatı ile yoğun biçimde düzenlenmiştir. Beklenen değişiklik nedir? Resmî açıklama çerçevesi, 12. Yargı Paketi’nin doğrudan infaz paketi olmadığını göstermektedir. Uygulamaya etkisi ne olabilir? Bu nedenle sadece paket başlığına bakarak “ceza düşecek”, “erken çıkış kesinleşti” gibi sonuçlar çıkarmak doğru değildir. Uzlaşma ve alternatif çözüm yolları bakımından olası bazı dolaylı etkiler olabilir; fakat bunlar da nihai metin görülmeden kesinleştirilemez.

12. Yargı Paketi’nde Genel Af Var mı?

Hayır; mevcut resmî çerçeve içinde 12. Yargı Paketi’nin genel af getirdiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmamaktadır.

Bu başlıkta kamuoyunda en sık yapılan hata, “yargı paketi” kavramını doğrudan “af” ile eşitlemektir. Oysa genel af, ceza hukuku sisteminde son derece ağır ve kapsamlı sonuçlar doğuran, ayrı değerlendirilmesi gereken bir yasama tercihidir. 12. Yargı Paketi ise resmî açıklamalarda daha çok hukuk yargılaması, kurumsal iyileştirme, usul sadeleşmesi ve belirli özel alanlarda düzenleme amacı taşıyan bir reform paketi olarak anlatılmaktadır.

Bu nedenle sosyal medya paylaşımlarında veya doğrulanmamış haber başlıklarında geçen “12. Yargı Paketi genel af getiriyor” türündeki ifadeler, hukuken güvenilir kabul edilmemelidir. Genel af beklentisi olan kişiler açısından, ancak açık kanun metni ve resmî yasama süreci sonucunda kesin değerlendirme yapılabilir.

12. Yargı Paketi’nde İnfaz Düzenlemesi, Şartlı Tahliye ve Denetimli Serbestlik Var mı?

Resmî açıklamalara göre hayır; 12. Yargı Paketi infaz düzenlemesiyle ilgili bir paket olarak sunulmamıştır.

Bu ayrım özellikle önemlidir. Çünkü kamuoyunda önceki yargı paketleri nedeniyle her yeni düzenlemenin otomatik olarak infaz indirimi, açık cezaevine geçiş kolaylığı veya denetimli serbestlik avantajı getireceği düşünülmektedir. Oysa 12. Yargı Paketi bakımından yapılan resmî açıklamalar bunun tersine işaret etmektedir. Paket, daha çok hukuk yargılamasının etkinliği ve yargıda gecikmenin azaltılması ekseninde anlatılmaktadır.

Hükümlüler ve yakınları bakımından pratik sonuç şudur: Bugün itibarıyla 12. Yargı Paketi’ne dayanarak şartlı tahliye tarihinin öne çekileceğini, denetimli serbestlik süresinin değişeceğini veya doğrudan tahliye hakkı doğacağını söylemek doğru değildir. Somut dosya, suç türü, suç tarihi, verilen ceza, varsa mükerrirlik durumu ve mevcut infaz rejimi ayrıca değerlendirilmelidir.

12. Yargı Paketi Kimleri Kapsıyor?

12. Yargı Paketi tek bir grubu değil, farklı alanlarda farklı yoğunlukta etki yaratabilecek geniş bir toplumsal ve mesleki çevreyi ilgilendirmektedir. Ancak paket herkes bakımından aynı sonucu doğurmayacaktır. Mevcut resmî açıklamalara göre dava tarafları, avukatlar, ticari hayatın aktörleri, hukuk mahkemelerinde bekleyen dosyalar, noterlik sistemi ve çocukların korunmasına ilişkin politika alanları daha doğrudan etki alanı içindedir.

Buna karşılık hükümlüler, tutuklular ve infaz sürecindeki kişiler bakımından doğrudan lehe sonuç çıkaracak net bir resmî düzenleme bugüne kadar açıklanmış değildir. Bu nedenle “12. Yargı Paketi kimleri kapsıyor?” sorusunun cevabı, konu başlığına göre değişmektedir. Paketin en kuvvetli etkisi hukuk yargılaması ve yapısal yargı işleyişi alanında beklenmektedir.

12. Yargı Paketi Kimleri ve Nasıl Etkileyebilir?

Bu tablo, 12. Yargı Paketi’nin herkesi aynı ölçüde etkilemeyeceğini gösterir. Özellikle infaz beklentisi olan kişiler ile uzun süren hukuk davası bulunan kişiler bakımından etki seviyesi aynı değildir. Bu nedenle her değerlendirme, ilgili kişinin hukuki pozisyonuna göre yapılmalıdır.

12. Yargı Paketi Ne Zaman Çıkacak / Yasalaşacak / Yürürlüğe Girecek?

Bugün için 12. Yargı Paketi’nin ne zaman çıkacağına ilişkin kesin ve bağlayıcı bir resmî takvim açıklanmış değildir. Bu nedenle internette yer alan birçok tarih tahmin, kulis veya beklenti niteliğindedir. Hukuken esas alınması gereken süreç, normal yasama çizgisidir.

Bu süreç genel olarak şöyle işler: Önce teknik hazırlık yapılır, sonra siyasi takdir doğrultusunda teklif şekillenir, teklif TBMM’ye gelirse ilgili komisyona sevk edilir, komisyon görüşmelerinden sonra Genel Kurul aşamasına geçilir, kabul edilen metin Resmî Gazete’de yayımlandığında yürürlüğe girer. Bazı maddeler derhal, bazı maddeler ise ileri tarihte yürürlüğe sokulabilir.

12. Yargı Paketi bakımından bugün için “hazırlık”, “istişare”, “çalışmalar sürüyor” düzeyinde resmî bilgi vardır. Bu nedenle “yarın çıkacak”, “önümüzdeki hafta yürürlükte”, “dosyanız kesin etkilenecek” gibi ifadeler ihtiyatla karşılanmalıdır. Tahmini değerlendirme yapılabilir; ancak bunun yorum olduğu açıkça belirtilmelidir.

12. Yargı Paketi Önceki Düzenlemeler / Yargı Paketleri ile Karşılaştırma

12. Yargı Paketi’ni doğru okumak için önceki yargı paketleriyle arasındaki farkı görmek gerekir. Çünkü kamuoyundaki beklentinin önemli bir kısmı, önceki paketlerin ceza ve infaz hukukuna etkisinden beslenmektedir. Oysa 12. paket için çizilen resmî profil daha farklıdır.

Önceki bazı paketlerde ceza hukuku, icra-iflas hukuku ve infaz sistemine ilişkin daha somut ve doğrudan sonuç doğuran düzenlemeler ön plandaydı. 11. Yargı Paketi gibi önceki düzenlemeler daha görünür sonuçlar üretmişti. 12. Yargı Paketi ise resmî açıklamalarda daha çok hukuk yargılaması, ticari ve iş davaları, usul sadeleşmesi, noterlik ve savunma makamı ile ilişkili başlıklar üzerinden anlatılmaktadır. Bu nedenle kamuoyundaki “af veya infaz paketi” algısı ile resmî içeriğin yöneldiği alan arasında belirgin fark vardır.

12. Yargı Paketi Önceki Düzenlemeler / Yargı Paketleri ile Karşılaştırma

Karşılaştırma tablosunun gösterdiği ana fark şudur: Önceki paketlerde ceza ve infaz başlıkları daha görünürken, 12. Yargı Paketi’nin resmî anlatısı hukuk yargılaması ve yapısal sistem iyileştirmesi eksenine oturmaktadır. Bu nedenle 12. Yargı Paketi hakkında değerlendirme yapılırken, önceki paketlerle aynı sonuçların otomatik olarak doğacağı varsayılmamalıdır.

12. Yargı Paketi Uygulamada Ne Anlama Geliyor?

Uygulamada 12. Yargı Paketi’nin en önemli anlamı, hak arama yollarını sadece kâğıt üzerinde değil, zaman bakımından da daha etkili kılma girişimi olmasıdır. Çünkü özellikle özel hukuk alanında, dava çok geç sonuçlandığında kazanılan hak bazen ekonomik veya kişisel değerini önemli ölçüde yitirebilir.

Olası fırsat tarafında; ticari davalar, iş uyuşmazlıkları, belge akışı, elektronik işleyiş, noterlik ve savunma makamına ilişkin kolaylaştırmalar öne çıkmaktadır. Olası risk tarafında ise taslak veya çalışma aşamasındaki başlıkların kesinleşmiş mevzuat gibi sunulması yer almaktadır. En çok yanlış beklenti oluşturan alanlar, genel af ve infaz hukuku başlıklarıdır.

Bireysel değerlendirme özellikle şu kişiler için daha önemli olabilir: Devam eden ticari davası bulunanlar, iş mahkemesinde süren dosyaları olanlar, yüksek tutarlı taşınmaz işlemlerine hazırlananlar, çocuk koruma veya çocuk adaletiyle bağlantılı dosyalara taraf olanlar, infaz sürecinde olup yeni paket nedeniyle bir hak doğacağını düşünen hükümlüler ve yakınları. Bu kişiler bakımından genel haber takibi yeterli olmayabilir; somut dosya verileriyle değerlendirme yapmak gerekir.

Sık Sorulan Sorular

12. Yargı Paketi çıktı mı?

Hayır. Mevcut resmî açıklamalara göre 13.04.2026 itibarıyla 12. Yargı Paketi’nin kesinleşip yürürlüğe girdiği söylenemez.

12. Yargı Paketi kimleri kapsıyor?

En çok dava taraflarını, avukatları, iş dünyasını, hukuk yargılamasında dosyası bulunanları ve bazı çocuk koruma başlıklarını etkilemesi beklenmektedir. Hükümlüler bakımından ise doğrudan infaz avantajı sağlayan net bir içerik açıklanmış değildir.

12. Yargı Paketi genel af getiriyor mu?

Hayır. Şu an için genel af getirdiğine dair doğrulanmış resmî bilgi bulunmamaktadır.

12. Yargı Paketi infaz düzenlemesi içeriyor mu?

Hayır. Resmî açıklama çerçevesine göre 12. Yargı Paketi infaz düzenlemesiyle ilgili değildir.

12. Yargı Paketi denetimli serbestliği etkiler mi?

Şu aşamada doğrudan böyle bir sonuç çıkarılamaz. Denetimli serbestlik ve şartlı tahliye bakımından somut bir lehe değişiklik açıklanmış değildir.

12. Yargı Paketi ne zaman yasalaşır?

Kesin tarih bilinmiyor. Resmî takvim açıklanmadığı için bu konuda yapılan tarih tahminleri yorum niteliğindedir.

12. Yargı Paketi Resmî Gazete’de yayımlandı mı?

Hayır. Yürürlüğe girmiş bir metin olduğuna dair doğrulanmış resmî sonuç bulunmamaktadır.

12. Yargı Paketi benim davamı etkiler mi?

Muhtemelen bazı davaları etkileyebilir; ancak bunun için davanın türüne, düzenlemenin kapsamına ve yürürlük tarihine bakmak gerekir. Her dosya bakımından sonuç aynı olmayacaktır.

12. Yargı Paketi’nde boşanma davalarıyla ilgili düzenleme var mı?

Uzayan aile uyuşmazlıklarına ilişkin kamuoyunda beklenti bulunmakla birlikte, bu alandaki tüm başlıkların 12. Yargı Paketi içinde kesinleştiği söylenemez. Aile arabuluculuğu konusunda ayrıca değerlendirme yapılacağı da belirtilmiştir.

12. Yargı Paketi çocukları ve sosyal medya kullanımını etkiler mi?

Evet, etkileyebilir. Resmî açıklamalarda çocukların korunması ve yaş gruplarına göre sosyal medya alanında yürütülen çalışmalardan söz edilmektedir. Ancak nihai sınırlar metin yayımlandığında netleşecektir.

Hukuki Değerlendirme

Avukat bakışıyla değerlendirildiğinde 12. Yargı Paketi’nin önemi, yeni haklar yaratmasından çok mevcut hakların daha etkin kullanılmasını sağlamasında yatmaktadır. Türkiye’de yargı pratiğinde gecikme, çoğu zaman adaletin kendisini zayıflatır. Bu nedenle usul, tebligat, alternatif çözüm, mesleki yapı ve kurumsal işleyişe ilişkin düzenlemeler ilk bakışta teknik görünse de uygulamada son derece güçlü etkiler doğurabilir.

Bunun yanında, 12. Yargı Paketi hakkında oluşabilecek en büyük yanlış beklenti, bunun genel af veya geniş infaz avantajı sağlayan bir paket olduğu düşüncesidir. Mevcut resmî açıklamalar bu yorumu desteklememektedir. Bu nedenle özellikle ceza ve infaz süreçleri bakımından sosyal medya paylaşımları değil, kesinleşmiş resmî metin ve somut dosya analizi esas alınmalıdır.

Mevcut bilgiler ışığında en fazla etkinin, hukuk yargılamasında gecikmenin azaltılması, iş dünyasının muhatap olduğu davalarda hızın artırılması, avukatlık ve noterlik sistemine ilişkin bazı yapısal adımların atılması ve çocukların korunmasına yönelik özel başlıklarda ortaya çıkması beklenebilir. Ancak nihai metin görülmeden kapsamı kesinleştirmek mümkün değildir.

Kaynak Şeffaflığı

Bu içerik; Adalet Bakanlığı’nın resmî açıklamaları ve kamu kurumlarının resmî kayıtları esas alınarak hazırlanmıştır. Konu henüz kesinleşmiş bir kanun metnine dönüşmediği için, yeni teklif, komisyon veya Genel Kurul gelişmeleri oldukça bu içeriğin güncellenmesi gerekebilir. Resmî açıklamalar ile yorum ve beklenti niteliğindeki değerlendirmeler birbirinden ayrılarak yazılmıştır.

• Adalet Bakanlığı – 12. Yargı Paketi’nin infaz düzenlemesiyle ilgili olmadığına ilişkin açıklama
• Adalet Bakanlığı – 12. Yargı Paketi’nde iş dünyasını ilgilendiren adımlar
• Adalet Bakanlığı – Avukatların özlük hakları ve noter yardımcılığına ilişkin açıklama
• Adalet Bakanlığı – Sosyal medya ve çocuklara ilişkin çalışma hakkında açıklama
• Adalet Bakanlığı – Arabuluculuk ve aile arabuluculuğunun 12. Yargı Paketi’nde yer almayacağına ilişkin açıklama

Danışmanlık Geçişi

12. Yargı Paketi’nin kamuoyundaki genel etkisi ayrı, devam eden soruşturma, kovuşturma, dava veya infaz sürecine somut etkisi ayrıdır. Özellikle ceza, infaz, tutukluluk, denetimli serbestlik, aile hukuku, ticari dava ve yüksek değerli malvarlığı işlemleri bakımından sonuç kişisel hukuki duruma göre değişebilir. Bu nedenle bir haber başlığına veya genel beklentiye göre değil, somut dosya ve yürürlükteki mevzuat esas alınarak bireysel hukuki değerlendirme yapılması çoğu zaman gereklidir.

Boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımı nasıl yapılır?

Boşanma sürecinde ev ve araba gibi malvarlıklarının paylaşımı, Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) “Mal Rejimleri” başlığı altındaki hükümlere göre yapılır. Türkiye’de 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal olarak geçerli olan varsayılan rejim “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”dir.

Eşler evlenirken veya evlilik süresince noter huzurunda farklı bir mal rejimi (mal ayrılığı, mal ortaklığı vb.) seçmemişlerse, boşanma anında mallar bu rejime göre tasfiye edilir.

Aşağıda boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımının hukuki detaylarını, hesaplama yöntemlerini ve dikkat edilmesi gereken noktaları adım adım açıklayacağız.

1. Malın Niteliğinin Belirlenmesi: “Edinilmiş Mal” mı, “Kişisel Mal” mı?

Boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımın nasıl yapılacağını belirleyen en temel unsur, o malın ne zaman ve nasıl alındığıdır.

A. Edinilmiş Mallar (Paylaşıma Dahil Olanlar)

Evlilik birliği devam ederken, eşlerin çalışarak, emek vererek veya karşılığını ödeyerek edindikleri mallar edinilmiş mallardır. Evin tapusu veya arabanın ruhsatının kimin üzerine kayıtlı olduğu yani hangi eş adına kayıtlı olduğu önemli değildir; bu mallar eşler arasında “yarı yarıya” paylaşım esasına tabidir. Taraflar evlendikten sonra kredi çekilerek veya maaş biriktirilerek alınan ev ve araba edinilmiş mal için çok net bir örnektir.

TÜRK MEDENİ KANUNU

II. Edinilmiş mallar Madde 219- Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

• 1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
• 2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
• 3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
• 4. Kişisel mallarının gelirleri,
• 5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

İlgili mevzuata ilişkin güncel link için tıklayınız;

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

B. Kişisel Mallar (Paylaşıma Dahil Olmayanlar)

Eşlerden birinin kişisel malı sayılan varlıklar boşanma sonrasında mal paylaşımına dahil edilmez, kişisel mallar o eşin kendisinde kalır. Kişisel mallara ilişkin örnekler şunlardır;

• Evlenmeden önce alınan mallar.
• Evlilik sırasında miras yoluyla kalan veya bağışlanan mallar.
• Manevi tazminat alacakları.
• Sadece kişisel kullanıma yarayan eşyalar (kıyafet, takı vb.).

TÜRK MEDENİ KANUNU

Kanuna göre Madde 220- Aşağıda sayılanlar, kanun gereğince kişisel maldır:

• 1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
• 2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
• 3. Manevî tazminat alacakları,
• 4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.

İlgili mevzuata ilişkin güncel link için tıklayınız;

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

2. Paylaşım ve Hesaplama Yöntemi (Katılma Alacağı)

Edinilmiş mallara katılma rejiminde, malın kendisi (aynen taksim) ikiye bölünmez. Bunun yerine, malın değeri üzerinden parasal bir alacak hakkı doğar. Buna “Katılma Alacağı” denir. Dolayısıyla düşünülenin aksine kendisi üzerine malvarlığı kaydı olmayan eş diğer eşin malında otomatik olarak hak sahibi olamayacaktır. Üzerine malvarlığı kaydı olmayan eş, eşinin malvarlığında alacak hakkına sahip olmaktadır.

Boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımı Hesaplama Adımları:

• 1. Tasfiye Anı: Boşanma davasının açıldığı tarih, mal rejiminin sona erdiği tarihtir. Ancak malların değeri, tasfiye davasının (mal paylaşımı davasının) karar tarihine en yakın tarihteki sürüm (piyasa) değeri üzerinden hesaplanır.
• 2. Aktif Değerlerin Toplanması: Eşin üzerine kayıtlı edinilmiş malların (ev, araba) değeri belirlenir.
• 3. Borçların Düşülmesi: Eğer o mala ait ödenmemiş borçlar (kredi borcu vb.) varsa, bu borçlar malın değerinden düşülür. Kalan tutara “Artık Değer” denir.
• 4. Yarı Yarıya Paylaşım: Ortaya çıkan “Artık Değer”in yarısı, diğer eşin alacağıdır.

Boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımı için Örnek Bir Senaryo:

• Evlilik içinde alınan bir evin değeri: 4.000.000 TL
• Evin tapusu Kocanın üzerine.
• Evin kredi borcu bitmiş.
• Sonuç olarak: Kadın, bu ev üzerinde 2.000.000 TL “Katılma Alacağı” hakkına sahiptir. Koca, evi satıp parayı verebilir veya evi satmadan kadına 2.000.000 TL ödeyerek evi elinde tutabilecektir.

TÜRK MEDENİ KANUNU

Artık değer Madde 231- Artık değer, eklenmeden ve denkleştirmeden elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıkarıldıktan sonra kalan miktardır. … Kanuna göre Madde 236- Her eş veya mirasçıları, diğer eşe ait artık değerin yarısı üzerinde hak sahibi olurlar. Alacaklar takas edilir.

İlgili mevzuata ilişkin güncel link için tıklayınız;

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

3. Mal Paylaşımına Dair Özel Durumlar ve İstisnalar

A. Evlilik Birliği İçerisinde Kredi ile Alınan Mallar

Eğer boşanma davası açıldığında evin veya arabanın kredi borcu devam ediyorsa hesaplama yöntemi değişmektedir;

• Dava Tarihine Kadar Ödenen Kısım: Edinilmiş mal sayılır ve paylaşılır.
• Dava Tarihinden Sonra Ödenen Kısım: Krediyi ödeyen eşin kişisel malı sayılır ve diğer eş bundan pay alamaz (veya oranlama yapılır).

B. Kişisel Malın Edinilmiş Mala Karışması (Denkleştirme)

Bir eş, evlenmeden önce sahip olduğu bir evi satıp, üzerine evlilik içinde kazandığı parayı ekleyerek yeni bir ev alırsa; bu yeni evin tamamı edinilmiş mal sayılmaz. Kişisel maldan gelen oran hesaplanır ve o kısım paylaşımdan düşülür.

C. Zina veya Hayata Kast Nedeniyle Boşanma

Eğer boşanma sebebi “Zina” (TMK m. 161) veya “Hayata Kast” (TMK m. 162) ise, hakim kusurlu eşin artık değerdeki payını (katılma alacağını) azaltabilir veya tamamen kaldırabilecektir.

TÜRK MEDENİ KANUNU

Madde 236/2 – Zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir.

İlgili mevzuata ilişkin güncel link için tıklayınız;

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

4. Aile Konutu Şerhi ve Kullanımı

Boşanma davası devam ederken veya sonrasında, evin kimde kalacağı konusu ayrıca önem teşkil etmektedir. Aile Konutu Şerhi: Ev tapuda diğer eşin üzerine olsa bile, “Aile Konutu Şerhi” koydurarak eşin evi satmasını engellenebilmektedir. Özgüleme: Boşanma sonucunda hakim, çocukların menfaati ve eşlerin ekonomik durumuna göre, evin mülkiyeti diğer eşte olsa bile, belirli bir süre diğer eşin ve çocukların evde oturmasına (intifa hakkı veya oturma hakkı tanınarak) karar verebilecektir.

TÜRK MEDENİ KANUNU

İptal veya boşanma hâlinde Madde 254 : …Eşlerin aile konutunda kimin kalmaya ve ev eşyasını kimin kullanmaya devam edeceği konusunda anlaşamamaları hâlinde, hakkaniyet gerektiriyorsa hâkim, olayın özelliklerini, eşlerin ekonomik ve sosyal durumlarını ve varsa çocukların menfaatlerini göz önünde bulundurarak bu hakka hangisinin sahip olacağına iptal veya boşanma kararıyla birlikte re’sen karar verir…

İlgili mevzuata ilişkin güncel link için tıklayınız;

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

Özetle boşanmada ev ve araba paylaşımı “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi” çerçevesinde yapılmaktadır.

• 1. Kural: Evlilik birliği içinde (01.01.2002 sonrası) karşılığı verilerek alınan mallar (ev, araba) yarı yarıya paylaşılır.
• 2. Yöntem: Malın kendisi değil, değeri üzerinden “Katılma Alacağı” (nakit para) talep edilir.
• 3. İstisna: Miras kalan, bağışlanan veya evlilik öncesi alınan mallar kişisel maldır, paylaşılmaz.
• 4. Dava: Mal paylaşımı davası, boşanma davasından ayrı bir davadır (genellikle boşanma kesinleştikten sonra görülür, ancak boşanma ile birlikte açılıp bekletici mesele yapılabilir).

Dolayısıyla mal kaçırma ihtimaline karşı, konusunda uzman bir boşanma avukatı ile süreci başlatmak ve boşanma davası açılır açılmaz mallar üzerine “İhtiyati Tedbir” konulmasını talep etmek hayati önem taşımaktadır.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Terk Nedeniyle Boşanma Davası

1. Terk Nedeniyle Boşanmanın Tanımı ve Hukuki Niteliği

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 164. maddesinde düzenlenen TERK, mutlak ve özel bir boşanma sebebidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 2. Hukuk Dairesi kararlarında terk; eşlerden birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla diğerini terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemesi olarak tanımlanmaktadır.

Bu boşanma sebebi “mutlak” nitelikte olduğu için, kanunda öngörülen şartlar gerçekleştiği takdirde hâkim, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını veya ortak hayatın çekilmez hale gelip gelmediğini incelemeksizin boşanma kararı vermek zorundadır.

2. Terk Nedeniyle Boşanmanın Maddi Hukuk Şartları

Terk sebebine dayalı bir davanın kabul edilebilmesi için aşağıdaki maddi şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Ortak Hayatın Kesilmesi: Eşlerden birinin ortak konuttan ayrılmış olması ve konuta geri dönmemiş olması gerekir.
• Terk Kastı: Terk eylemi, evlilik birliğinin yüklediği yükümlülükleri yerine getirmeme maksadı ve ortak hayata son verme kastı taşımalıdır.
• Haklı Bir Sebebin Bulunmaması: Ayrılığın haklı ve hukuka uygun bir nedene dayanmaması gerekir. Örneğin, 6284 sayılı Kanun uyarınca verilmiş bir tedbir kararı varsa veya eşlerin oturmaya elverişli, bağımsız bir konutu yoksa terk eylemi haklı bir sebebe dayanıyor sayılacaktır.
• Süre Şartı: Eşler arasında ayrılık en az altı ay sürmüş olmalı ve bu durum dava açıldığı sırada devam etmelidir.

3. Terk Nedeniyle Boşanmanın Usul Hukuku Şartları ve İhtar Müessesesi

Terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için “ihtar” mekanizmasının usulüne uygun işletilmesi bir dava şartıdır:

• İhtar Zamanı: Boşanma davası açmak için gereken altı aylık sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz.
• İhtarın İçeriği: Hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtarda; terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği, dönmemesi halinde doğacak hukuki sonuçlar (boşanma davası açılacağı) açıkça ihtar edilmelidir.
• Konutun Özellikleri: İhtarda davet edilen konutun açık adresi belirtilmeli, konut oturmaya elverişli ve bağımsız olmalıdır. Konutun manevi bağımsızlığı da korunmalıdır; ancak üst katta eşin ailesinin oturması tek başına bağımsızlığı ortadan kaldırmaz.
• Yol Giderleri ve Anahtar: İhtar eden eş, davet edilen eşin yol giderlerini “konutta ödemeli” olarak göndermeli ve eğer kendisi evde olmayacaksa evin anahtarının temin edileceği yeri belirtmelidir.
• Dava Açma Süresi: İhtarın tebliğinden itibaren iki aylık süre geçmedikçe boşanma davası açılamaz.

4. Terk Nedeniyle Boşanma Davasında Dava Hakkı ve “Terk Eden” Sayılan Haller

Türk Medeni Kanunu uyarınca boşanma davası açma hakkı münhasıran “terk edilen” eşe aittir. Ancak TMK m. 164/1 uyarınca şu kişiler de “terk eden” sayılır ve dava açma hakları bulunmaz:

• Diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlayan (evden kovan) eş.
• Haklı bir sebep olmaksızın diğer eşin ortak konuta dönmesini engelleyen eş.
• Eşinin eşyalarını dışarı atan veya kilidi değiştirerek eve girmesini engelleyen eş.

Bu durumlarda, eşini terke zorlayan taraf “terk eden” konumunda olduğu için bu hukuki sebebe dayanarak dava açamaz.

5. Terk Nedeniyle Boşanma Davasında İspat Yükü ve Yargılama Esasları

Terk nedeniyle boşanma davasında ispat yüküyle ilgili Yargıtay kararlarında şu ilkeler vurgulanmıştır:

• Terk edilen eş, usulüne uygun ihtarın yapıldığını ve sürelere uyulduğunu ispatlamalıdır.
• İhtar tebliğ edilen eş (davalı), terkte haklı olduğunu değil, ihtara rağmen eve dönmemekte haklı olduğunu kanıtlamakla yükümlüdür.
• İhtarın samimi bir ortak yaşam kurma arzusunun ürünü olması gerekir; sadece boşanma davasına zemin hazırlamak amacıyla yapılan ihtar geçersizdir.

6. Terk Nedeniyle Boşanma Davasına İlişkin Mahkeme Kararları

Mahkeme kararlarında şu ek hususlar belirtilmiştir:

• Taleple Bağlılık: Münhasıran terk (TMK m. 164) sebebine dayalı açılan bir davada, hâkim kendiliğinden genel boşanma sebebine (TMK m. 166/1) dayanarak karar veremez. Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca hâkim tarafların talebiyle bağlıdır.
• Fiili Ayrılık ile Farkı: Uzun süreli fiili ayrılıklar, usulüne uygun bir ihtar ve terk süreci işletilmedikçe kendiliğinden terk nedeniyle boşanma sonucu doğurmaz; bu durumda ancak evlilik birliğinin sarsılması hükümleri değerlendirilebilir.
• Velayet ve Kişisel İlişki: Terk nedeniyle boşanma kararı verildiğinde, müşterek çocukların velayeti ve kardeşlerin birbirleriyle kişisel ilişkisi, çocukların üstün yararı gözetilerek ayrıca düzenlenmelidir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

“Denetimli serbestlikte 1/10 cezaevinde kalma şartı” nedir?

Bu ifade, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.105/A kapsamında denetimli serbestlikten yararlanacak hükümlüler için getirilen yeni/ek bir koşuldur.

Kanuni düzenleme

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun – Madde 105/A (1)(1) (Değişik: 14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

(Ek cümle: 4/6/2025-7550/13 md.) Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.

Kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=5275&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

1) 1/10 cezaevinde kalma şartı neyi ifade ediyor?

Denetimli serbestlik (m.105/A) uygulanmadan önce:

Kural olarak, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmeniz gereken “kalan süre”nin en az %10’unu fiilen ceza infaz kurumunda geçirmeniz gerekiyor. Ayrıca bu süre en az 5 gün olmak zorunda.

Yani kanun koyucu şunu diyor:

“Denetimli serbestlik kararı çıkmadan önce, kalan infaz sürenin en az onda birini (ve en az 5 gününü) mutlaka cezaevinde geçir.”

Bu düzenleme özellikle “çok kısa süre cezaevine girip hemen denetimli serbestlik” gibi uygulamaları sınırlandıran bir asgari cezaevinde kalma eşiğidir.

2) 1/10 cezaevinde kalma şartı hesabı hangi süre üzerinden yapılır?

Yasal metinde geçen önemli ve kritik ifade şu:

“koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süre”

Bu, “toplam ceza süresi” değil; infaz rejimine göre (koşullu salıverme oranı, varsa içtima, mahsup, iyi hâl vb.) hesaplanan ve koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken süredir.

Dolayısıyla 1/10 hesabı için öncelikle şu hususların netleştirilmesi gerekmektedir:

• Koşullu salıverilme tarihiniz,
• O tarihe kadar cezaevinde geçirmeniz gereken net süre (mahsuba göre),
• Sonra da bu sürenin yüzde 10’u.

Elbette bu hesap her ceza “dosyasına göre” değişiklik gösterebilmektedir.

3) 1/10 cezaevinde kalma şartına ilişkin örnek hesaplamalar

Örnek 1: Kalan süre 120 gün ise

• Koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken süre: 120 gün
• 1/10: 12 gün
• En az 5 gün şartı zaten sağlanıyor,
• Sonuç olarak bu durumda; Denetimli serbestlik için en az 12 gün cezaevinde kalma şartı aranır.

Örnek 2: Kalan süre 30 gün ise

• 1/10: 3 gün
• Kanun “beş günden az olmamak üzere” diyor
• Sonuç olarak bu durumda; Denetimli serbestlik için en az 5 gün cezaevinde kalma şartı aranır.

Örnek 3: Kalan süre 8 gün ise

• 1/10: 0,8 gün (pratikte 1 güne yuvarlansa bile)
• Minimum eşik: 5 gün
• Sonuç olarak bu durumda; 5 gün cezaevinde kalmadan Denetimli Serbestlik uygulanamaz.

4) 1/10 cezaevinde kalma şartı herkes için geçerli midir?

Bu şart, m.105/A kapsamında denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazından yararlanacak “hükümlüler” içindir.

Önemli ayrım şu: Nafaka nedeniyle “tazyik hapsi” ile karıştırılmamalı

İİK m.344 (nafaka ödememe nedeniyle tazyik hapsi) ye verilecek cezada durum farklıdır. Burada çok kritik bir ayrım var:

İİK m.344’teki “tazyik hapsi”, klasik anlamda bir “hapis cezası hükümlülüğü” gibi değerlendirilmez; icra hukukuna özgü zorlama hapsi niteliğindedir. 5275 m.105/A denetimli serbestlik ise “hükümlülerin” cezasının infazına ilişkin bir müessesedir.

5) Başka hangi şartlar yine aranır? (1/10 tek başına yetmez)

m.105/A’da 1/10 dışında da temel koşullar var;

• İyi hâlli hükümlü olma,
• Kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunma (veya bazı istisnai haller),
• Koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalmış olma,
• Genellikle talep (başvuru) şartı,
• İnfaz hakiminin karar vermesi (değerlendirme raporu dikkate alınarak).

Yargıtay İçtihatlarında da m.105/A koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanır:1. Ceza Dairesi 2021/12375 E. , 2022/2181 K.Metin İçerisinde Göster”

(1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla; a) Açık ceza infaz kurumunda cezasının son altı ayını kesintisiz olarak geçiren, b) Çocuk eğitimevinde toplam cezasının beşte birini tamamlayan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

İçtihatın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz. Kaynak karar künyes: 1. Ceza Dairesi 2021/12375 E. , 2022/2181 K.

(İçtihat metinleri genelde 2025’te yasaya eklenen 1/10 cümlesinden önceki durumu anlatır; ancak bugün için mevzuat metnindeki 1/10 şartı ayrıca uygulanmaktadır.)

6) 1/10 cezaevinde kalma şartının etkisi nedir ve neden önemlidir?

Denetimli serbestlik cezaevinden “hemen” çıkış kapısı değildir; kısa da olsa cezaevinde asgari süre geçirilmesini zorunlu kılar. Özellikle “çok kısa kalan süresi olan” hükümlülerde 5 günlük alt sınır nedeniyle beklenenden daha uzun içeride kalma doğabilir. 1/10 şartı, infaz hesaplaması doğru yapılmadığında hatalı Denetimli Serbestlik kararlarına veya gecikmelere yol açabilir; bu yüzden çoğu dosyada “infaz hesabı” kritik hale gelebilmektedir.

Sonuç olarak; Denetimli serbestlikte “1/10 cezaevinde kalma şartı”, 5275 sayılı Kanun m.105/A(1) içine 4/6/2025 tarihli değişiklikle eklenen kurala göre; hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini, ayrıca en az 5 gün olmak üzere fiilen ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunluluğudur.

SIKÇA SORULAN SORULAR

İstanbul’da kira ilişkileri, çoğu zaman yalnızca kira artışı tartışmasından ibaret kalmaz. Tahliye, kira bedelinin tespiti, tahliye taahhüdü, ödeme temerrüdü, zorunlu arabuluculuk ve dava süresi gibi başlıklar aynı dosya içinde birlikte gündeme gelebilir. Bu nedenle İstanbul kira hukuku avukatı araması yapan kişi, çoğu zaman yalnızca bir isim değil; sürecin hukuken nasıl işlediğini açık, güven veren ve ölçülü bir dille öğrenmek ister.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracının korunması temel ilkelerden biridir. Ancak bu koruma, kiraya verenin hiçbir durumda tahliye talep edemeyeceği anlamına gelmez. Kanun, belirli ve sınırlı sebeplerle tahliye imkânı tanır. Buna karşılık her tahliye yolunda süre, bildirim, ispat ve usul şartları ayrı ayrı önem taşır. Bu nedenle kira uyuşmazlıklarında haklı olmak kadar, doğru hukuki yolu doğru zamanda kullanmak da belirleyicidir.

Bu metin, İstanbul kira hukuku avukatı araması yapan kullanıcıların en sık sorduğu sorulara yanıt vermek üzere hazırlanmıştır. Amaç, gereksiz kesinlik içermeyen, hukuki zemini sağlam ve uygulamaya dönük bir açıklama sunmaktır. Somut olayda sözleşme, ödeme kayıtları, tebligat tarihi, kiralananın niteliği ve taraf sıfatı ayrıca değerlendirilmelidir.

İstanbul’da kira uyuşmazlıklarına genel bakış

İstanbul’daki kira uyuşmazlıkları, yüksek kira hareketliliği, yoğun dava pratiği ve bölgesel adliye işleyişi nedeniyle teknik bir nitelik taşır. Aynı hukuki sebep, dosyanın hazırlanış biçimine, ihtarnamenin içeriğine, arabuluculuk zamanlamasına ve tebligat sürecine göre farklı sonuçlar doğurabilir.

İstanbul’da en sık karşılaşılan başlıklar; kiracı tahliyesi, kira tespit davası, kira uyarlama davası, tahliye taahhütnamesi, iki haklı ihtar nedeniyle tahliye ve temerrüt nedeniyle tahliye etrafında toplanır. Uygulamada sorun çoğu zaman kanun maddesinin bilinmemesinden değil; yanlış sebebe dayanılmasından, hak düşürücü sürenin kaçırılmasından veya dosyanın usule uygun kurulmamasından çıkar.

Konuya daha genel bir çerçeveden bakmak isteyenler için kira avukatı sayfası ve soru-cevap odaklı tamamlayıcı içerik olarak kira hukuku 2026 sayfası da yararlı olabilir.

Kiracı tahliye nedenleri ve yasal yolları

Kiracı, ancak kanunda öngörülen tahliye sebeplerinden biri varsa tahliye edilebilir. En sık başvurulan yollar; temerrüt, iki haklı ihtar, ihtiyaç nedeniyle tahliye, 10 yıllık uzama süresi, tahliye taahhütnamesi, yeni malikin ihtiyacı ve yeniden inşa veya imar sebebiyle tahliyedir.

Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya verenin tahliye hakkı sınırsız değildir. Bu nedenle “kiracı nasıl tahliye edilir?” sorusunun tek kalıplı bir cevabı yoktur. Tahliye yolu; sebebe, sözleşmenin niteliğine, sürenin durumuna ve eldeki delillere göre belirlenir. Aynı işlem, bir dosyada yeterli olabilirken başka bir dosyada sonuç doğurmayabilir.

Temerrüt nedeniyle tahliye

Kiracının muaccel hale gelmiş kira bedelini vadesinde ödememesi hâlinde temerrüt nedeniyle tahliye gündeme gelir. Bu durumda kiraya veren, kiracıya yazılı ihtar gönderebilir veya tahliye talepli icra takibi başlatabilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracıya en az 30 günlük ödeme süresi verilmesi zorunludur. Bu süre dolmadan tahliye talep edilemez.

Temerrüt dosyalarında en önemli ayrım, asıl kira borcu ile faiz, masraf ve vekâlet ücreti gibi fer’î kalemler arasındadır. Kiracı 30 günlük süre içinde asıl kira borcunu öderse, yalnız yan kalemlerin ödenmemiş olması çoğu durumda tahliye için yeterli olmaz. Buna karşılık kira aslında eksik ödeme varsa, bu eksiklik küçük görünse bile sonuca etkili olabilir.

İcra yoluyla tahliye düşünülüyorsa ödeme emrinde itiraz ve ödeme sürelerinin açık gösterilmesi gerekir. Ayrıca kiraya verenin ödeme yerini belirsiz bırakması veya önceki ödeme düzenini tek taraflı şekilde bozması hâlinde, kiracının gecikmesi her olayda temerrüt sonucunu doğurmaz.

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye

İki haklı ihtar nedeniyle tahliye, kiracının aynı kira yılı içinde kira bedelini zamanında ödememesi nedeniyle iki ayrı haklı yazılı ihtara sebep olması hâlinde gündeme gelir. İhtarların iki farklı aya ilişkin olması ve kiracının ilgili ay borcunu ihtar tebliğ edilmeden önce ödememiş bulunması gerekir.

Bu başlıkta en sık yapılan hata, aynı aya ait kira borcunun bölünmesi veya birikmiş borçların yapay şekilde parçalanarak iki ihtar oluşturulmaya çalışılmasıdır. Böyle bir yaklaşım dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Yine kira bedeli dışındaki bazı yan giderlerin, her dosyada otomatik olarak iki haklı ihtar zemini oluşturacağı da söylenemez.

Temerrütten farklı olarak, iki haklı ihtarda kiracıya ayrıca 30 günlük ödeme süresi tanınması zorunlu değildir. Önemli olan, kiracının gerçekten yazılı ihtara sebep olmuş olmasıdır. Dava da ilgili kira yılının bitiminden itibaren süresinde açılmalıdır.

İhtiyaç nedeniyle tahliye

İhtiyaç nedeniyle tahliye, kiraya verenin; kendisinin, eşinin, altsoyunun, üstsoyunun veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişilerin konut ya da işyeri ihtiyacı için açılabilir. İhtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olması gerekir.

Mahkeme yalnızca “taşınmaza ihtiyacım var” beyanına bakmaz. İhtiyacın somut, güncel ve ispatlanabilir olması beklenir. Geçici, henüz doğmamış veya çok ileri tarihe bağlı planlar çoğu zaman yeterli görülmez. Ayrıca ihtiyaç iddiası yalnız dava açıldığı tarihte değil, yargılama boyunca da devam etmelidir.

Uygulamada samimiyet tartışması önemlidir. Taşınmazın dava öncesinde veya dava sırasında satışa çıkarılması, ihtiyacın gerçekliği bakımından olumsuz değerlendirilebilir. Buna karşılık aynı taşınmaz hakkında kira tespit davası açılmış olması tek başına ihtiyacın samimiyetsiz olduğu sonucunu doğurmaz.

10 yıllık uzama süresi sonunda tahliye

10 yıllık kiracının tahliyesi olarak bilinen bu yol, uygulamada en çok karıştırılan tahliye sebeplerindendir. Buradaki 10 yıl, her zaman sözleşmenin başındaki yazılı süre değildir; belirli süreli sözleşmenin bitiminden sonra başlayan uzama yılları esas alınır.

Başlangıçta 10 yıl süreli sözleşme yapılmış olması, 10. yılın sonunda kiraya verene otomatik tahliye hakkı vermez. Önce başlangıçtaki sözleşme süresi biter, sonra 10 yıllık uzama süresi geçer, ardından izleyen uzama yılı bakımından süresinde yazılı bildirim yapılır. Bildirimin ilgili uzama yılının bitiminden en az üç ay önce gönderilmesi gerekir.

Yeni sözleşme ile ek protokol ayrımı burada ayrıca önemlidir. Tarafların gerçekten yeni bir sözleşme yapması süre hesabını değiştirebilir. Buna karşılık yalnız kira bedelini veya bazı yan hükümleri güncelleyen her protokol, uzama süresini otomatik olarak sıfırlamaz.

Yeni malikin ihtiyacı ve yeniden inşa veya imar

Taşınmazın el değiştirmesi hâlinde yeni malik, belirli şartlarla kendi ihtiyacına dayanarak tahliye talebinde bulunabilir. Burada edinim tarihinden itibaren yazılı bildirim ve dava açma süreleri önemlidir. Yeni malik bazı dosyalarda satın alma tarihinden itibaren altı ay sonra dava açabilir; bazı dosyalarda ise sözleşme süresinin bitimini bekleyerek dönem sonundan itibaren hareket eder.

Yeniden inşa veya imar nedeniyle tahliyede ise yapılacak işin gerçekten esaslı olması ve kiracının taşınmazda kalmasının kullanımı fiilen imkânsız hale getirmesi gerekir. Sırf estetik yenileme veya küçük tadilatlar, bu sebebe dayanılarak tahliye için yeterli görülmez.

Tahliye davası süreci ne kadar sürer?

Tahliye davasının süresi sabit değildir. Zorunlu arabuluculuk aşaması, tebligat, mahkeme yoğunluğu, bilirkişi veya keşif ihtiyacı ve istinaf süreci toplam süreyi doğrudan etkiler. Bu nedenle herkes için geçerli tek bir takvim vermek doğru olmaz.

“Tahliye davası ne kadar sürer?” sorusunun cevabı, davanın dayandığı tahliye sebebine göre değişir. Temerrüt veya açık tahliye taahhüdüne dayalı dosyalar bazı durumlarda daha hızlı ilerleyebilir. Buna karşılık ihtiyaç nedeniyle tahliye, yeniden inşa veya imar ve kapsamlı ispat gerektiren dosyalarda süreç daha uzun olabilir.

Süreyi etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

• Zorunlu arabuluculuk sürecinin doğru zamanda tamamlanması
• Tebligatın usulüne uygun yapılması
• Dosyada tanık, bilirkişi veya keşif gerekip gerekmediği
• Mahkemenin iş yoğunluğu
• Karardan sonra istinaf yoluna başvurulması

Bu nedenle tahliye davasında asıl mesele yalnız hız değil, sürecin usulüne uygun kurulmasıdır. Yanlış zamanda açılan dava veya eksik arabuluculuk başvurusu, dosyanın esasına girilmeden reddedilmesine neden olabilir.

Kira tespit (kira artırım) ve kira uyarlama davaları

Kira tespit davası ile kira uyarlama davası aynı nitelikte değildir. Kira tespit davası, özellikle konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin güncel koşullara göre belirlenmesi için açılır. Kira uyarlama davası ise sözleşme kurulurken öngörülemeyen olağanüstü durumlarda gündeme gelir.

Kira tespit davasının şartları

Kira tespit davası, özellikle beş yıldan uzun süren kira ilişkilerinde önem kazanır. Beş yılın dolmasından sonra hâkim, yeni kira bedelini belirlerken yalnız endeksle bağlı kalmaz; emsal kira bedelleri, taşınmazın durumu ve hakkaniyet birlikte değerlendirilir.

Bu aşamada önemli noktalar şunlardır:

• Beş yıldan sonra yeni kira bedeli belirlenirken yalnız TÜFE ortalaması esas alınmaz.
• Taşınmazın bulunduğu bölge, kullanım niteliği, metrekaresi ve fiziksel durumu dikkate alınır.
• Kiracının eski kiracı oluşu gözetilerek hakkaniyet indirimi gündeme gelebilir.
• Emsal kira bedelleri değerlendirilirken gerçek kiralama örnekleri, salt internet ilanlarından daha güçlü kabul edilir.

Kira tespit davası yalnız kiraya veren tarafından değil, şartları varsa kiracı tarafından da açılabilir. Ayrıca tarafların sonradan yeni sözleşme veya protokol yapması, beş yıllık sürenin hesabı bakımından ayrıca incelenmelidir.

Kira uyarlama davası ne zaman açılır?

Kira uyarlama davası, sıradan enflasyon artışı için değil; sözleşme kurulurken öngörülemeyen olağanüstü durumlar ortaya çıktığında gündeme gelir. Deprem, salgın, ağır ekonomik kriz veya benzeri olağanüstü gelişmeler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu nedenle her yüksek kira tartışması otomatik olarak uyarlama davasına götürmez. Olağan ekonomik dalgalanmalar bakımından çoğu durumda öncelikli değerlendirme alanı, konut ve çatılı işyeri kiralarına özgü özel düzenleme niteliğindeki kira tespit davasıdır.

Tahliye taahhütnamesi ve geçerlilik şartları

Tahliye taahhütnamesi, uygun şekilde düzenlenmişse kiraya verene güçlü bir imkân sağlar. Ancak her imzalı belge geçerli tahliye taahhüdü sayılmaz. Yazılılık, belirli tahliye tarihi, imza ve taahhüdün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olması temel şartlardır.

Geçerli bir tahliye taahhüdü için özellikle şu noktalar önemlidir:

• Belge yazılı olmalıdır.
• Kiracı veya özel yetkili vekili tarafından imzalanmış olmalıdır.
• Belirli bir tahliye tarihi içermelidir.
• Taahhüt, kiralanan taşınmaz teslim edildikten sonra verilmiş olmalıdır.

Kira sözleşmesiyle aynı gün alınan veya teslimden önce imzalatılan belgeler ciddi geçerlilik sorunu doğurur. Bu nedenle tahliye taahhüdünün geçerliliğinde tarih kadar, kiralananın fiilen hangi tarihte teslim edildiği de önem taşır.

Boş bırakılan tarihin sonradan doldurulduğu iddiası her olayda aynı sonucu doğurmaz. Burada kiracının irade sakatlığı iddiası, baskı altında kalıp kalmadığı ve bunun nasıl ispatlandığı ayrıca değerlendirilir. İmza inkâr edildiğinde ise imzanın kiracıya ait olduğunu ispat yükü kiraya verendedir.

Aile konutu olan taşınmazlarda tahliye taahhüdü

Kiralanan yer aile konutu olarak kullanılıyorsa, kiracı olmayan eşin açık rızası bulunmadan verilen tahliye taahhüdü geçerlilik tartışması doğurabilir. Bu noktada taşınmazın taahhüt verildiği tarihte aile konutu niteliğini taşıyıp taşımadığı önemlidir.

Aile konutu koruması, her tahliye sebebinde aynı etkiyi doğurmaz. Özellikle sözleşmenin temerrüt gibi başka bir nedenle sona erdiği durumlarla, doğrudan tahliye taahhüdüne dayalı tahliye aynı şekilde değerlendirilmez. Bu nedenle eş rızası meselesi, dosyanın dayandığı tahliye sebebiyle birlikte ele alınmalıdır.

Kira uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk süreci

Kira ilişkisinden doğan birçok davada, dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir. Arabuluculuğa hiç başvurulmadan açılan dava usulden reddedilebilir. Ancak yalnız başvuru yapılmış olması değil, başvurunun doğru zamanda ve doğru yerde yapılmış olması da önemlidir.

Zorunlu arabuluculuk genel olarak şu şekilde işler:

1. Yetkili arabuluculuk bürosuna başvuru yapılır.
2. Arabulucu görevlendirilir.
3. Taraflara davet çıkarılır ve görüşmeler yapılır.
4. Süreç, son tutanak ile anlaşma veya anlaşmama şeklinde tamamlanır.

Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk süresi kural olarak üç haftadır; zorunlu hâllerde arabulucu bu süreyi bir hafta daha uzatabilir. Son tutanak, dava şartının yerine getirilip getirilmediğinin mahkemece inceleneceği temel belgedir.

Burada özellikle şu noktalar önemlidir:

• Henüz dava açma hakkı doğmadan önce tamamlanan arabuluculuk, her durumda yeterli sayılmayabilir.
• Başvuru, kural olarak davanın açılacağı yerdeki yetkili büroya yapılmalıdır.
• Birden fazla zorunlu taraf varsa, arabuluculuk eksik tarafla yürütülmemelidir.

Arabuluculuk, yalnız biçimsel bir ön aşama değildir. Taraflar kira artışı, tahliye tarihi, ödeme planı veya sözleşmenin sona erme şekli konusunda bu aşamada da anlaşabilir. Bununla birlikte anlaşma belgesinin doğrudan icrası bakımından bazı hâllerde ayrıca icra edilebilirlik şerhi gerekebilir.

Kira hukuku avukatı ücretleri neye göre belirlenir?

Kira avukatı ücretleri tek kalemden ibaret değildir. Avukatlık ücreti dışında harç, gider avansı, noter ihtarı, tebligat, bilirkişi, keşif ve gerekiyorsa icra giderleri de toplam maliyeti etkiler. Bu nedenle dosyanın türü görülmeden sağlıklı bir maliyet hesabı yapmak güçtür.

Uyuşmazlık türüne göre değişmekle birlikte başlıca gider kalemleri şunlardır:

• Avukatlık ücreti
• Dava harçları
• Gider avansı
• Tebligat giderleri
• Noter ihtarnamesi masrafları
• Bilirkişi ve keşif ücretleri
• İcra takip giderleri

Özellikle kira tespit davasında harç ve vekâlet ücreti hesabı, mevcut kira ile talep edilen veya hükmedilen yeni kira arasındaki fark üzerinden teknik biçimde yapılır. Bu nedenle “kira hukuku davası ne kadar tutar?” sorusu, dosyanın niteliği ve dava değerine göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Dava hangi mahkemede açılır, yetki nasıl belirlenir?

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme çoğu durumda Sulh Hukuk Mahkemesidir. Yetki bakımından ise davalı kiracının yerleşim yeri ile kiralananın bulunduğu yer mahkemesi öne çıkar. Doğru yargı çevresinin seçilmesi, usul hatası nedeniyle zaman kaybı yaşanmaması bakımından önemlidir.

Tahliye davaları, kira tespit davaları ve kira sözleşmesinden doğan birçok uyuşmazlık Sulh Hukuk Mahkemesinde görülür. Arabuluculuk başvurusunun yetkili yer bakımından da, çoğu zaman davanın açılacağı mahkeme ile bağlantılı kurulması gerekir.

Yetki ve görev kuralları yalnız teknik ayrıntı değildir. Yanlış yerde dava açılması veya yanlış büroya başvurulması, esasa girilmeden usul sorunu doğurabilir. Bu nedenle kira uyuşmazlıklarında İstanbul Sulh Hukuk Mahkemesi pratiği, arabuluculuk yetkisi ve dava sebebi birlikte değerlendirilmelidir.

İstanbul’da Bakırköy, Çağlayan ve Kartal çevresinde dava pratiği neden önemlidir?

İstanbul’da kira davalarının hukuki kuralları aynı olmakla birlikte, dosyanın hangi adliye çevresinde yürütüldüğü uygulama bakımından fark yaratabilir. Bakırköy, Çağlayan ve Kartal çevresinde duruşma günü planlaması, tebligat akışı, bilirkişi yoğunluğu ve dosya hareketliliği fiilî süreci etkileyebilir.

İstanbul gibi büyük bir şehirde dava stratejisi kurarken yalnız “haklı mıyım?” sorusu değil, şu başlıklar da dikkate alınmalıdır:

• Dosya hangi yargı çevresinde açılacak?
• Tebligat riski var mı?
• Keşif veya bilirkişi gerekecek mi?
• Arabuluculuk doğru yerde ve doğru zamanda tamamlandı mı?
• Kiralananın bulunduğu ilçe ile tarafların yerleşim yerleri arasında yetki sorunu çıkar mı?

Bakırköy merkezli süreçlere ilişkin genel kurumsal çerçeve için Bakırköy avukat sayfası da incelenebilir.

Neden deneyimli bir kira hukuku avukatı ile çalışılmalı?

Kira hukukunda hak kaybı çoğu zaman maddi hukuktan değil, süre ve usul hatasından doğar. Yanlış tahliye sebebine dayanmak, bir aylık hak düşürücü süreyi kaçırmak, arabuluculuğu erken veya eksik yapmak, tahliye taahhütnamesinin geçerlilik şartlarını atlamak ya da aynı aya ait borçları bölerek iki haklı ihtar oluşturmaya çalışmak ciddi risklerdir.

Uzman bir kira hukuku avukatı ile çalışmak, özellikle şu alanlarda somut fayda sağlar:

• Tahliye sebebinin doğru seçilmesi
• İhtarname ve tebligatların usule uygun hazırlanması
• Kira yılı, uzama yılı ve dava açma süresinin doğru hesaplanması
• Zorunlu arabuluculuk sürecinin doğru zamanda yürütülmesi
• İcra takibi, tahliye davası ve kira tespit davasının birbirini bozmayacak şekilde planlanması

Kullanıcıların çoğu zaman “en iyi kira avukatı arayışı” diye tarif ettiği ihtiyaç, aslında dosyanın usul hatası yüzünden kaybedilmemesi isteğidir. Özellikle gayrimenkul avukatı İstanbul veya İstanbul kira hukuku avukatı araması yapan kişi bakımından erken aşamada doğru değerlendirme, çoğu zaman uzun yargılamadan daha değerlidir.

Yazar Hakkında

Bu içerik, İstanbul’daki kira ilişkilerinden doğan uyuşmazlıklar bakımından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Özellikle tahliye davaları, kira tespit uyuşmazlıkları, tahliye taahhüdü, zorunlu arabuluculuk ve gayrimenkul kaynaklı ihtilaflar açısından dosya hazırlığının, sözleşme incelemesinin ve süre yönetiminin önemine odaklanır.

İstanbul’daki kira uyuşmazlıklarında güven veren hukuki değerlendirme, yalnız kanun metnini aktarmaktan ibaret değildir. Sözleşme okuma, dava öncesi hazırlık, arabuluculuk bakışı, icra süreçleri ve Sulh Hukuk Mahkemesi pratiği birlikte ele alınmalıdır. Çalışma alanlarının genel çerçevesi için faaliyet alanları sayfası incelenebilir.

Sonuç

İstanbul’daki kira uyuşmazlıkları, yalnız kira artışı veya tahliye isteminden ibaret değildir. Temerrüt, iki haklı ihtar, ihtiyaç nedeniyle tahliye, tahliye taahhüdü, 10 yıllık uzama süresi, kira tespit davası ve zorunlu arabuluculuk başlıklarının her biri farklı süre ve ispat kuralları içerir.

Bu nedenle İstanbul kira hukuku avukatı araması yapan bir kişi açısından en önemli mesele, yalnızca genel bilgi edinmek değil; somut olayda hangi hukuki yolun gerçekten uygun olduğunu zaman kaybetmeden belirlemektir. Sözleşme, ödeme kayıtları, ihtarnameler, arabuluculuk belgeleri ve tahliye sebebi birlikte incelenmeden kesin sonuca varmak çoğu zaman doğru olmaz.

Ev sahibi veya kiracı sıfatıyla yaşanan uyuşmazlıkta; sözleşme, banka dekontları, ihtarnameler, arabuluculuk son tutanağı ve tebligat kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle tahliye, kira artırımı, kira tespit davası veya tahliye taahhütnamesi söz konusuysa, sürecin başında yapılan doğru analiz belirsizliği azaltır ve hak kaybı riskini önemli ölçüde düşürür. İletişim için iletişim sayfasındaki bilgiler kullanılabilir.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Giriş: Kira krizinde yargı yükü ve kira uyuşmazlığı uzman arabuluculuğun önemi

İstanbul’da kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıkların artması, mahkeme öncesi çözüm yöntemlerini daha önemli hale getirmiştir. Bu nedenle kira uyuşmazlığı uzman arabulucu arayan kişiler bakımından asıl mesele, yalnızca görüşme yapılması değil; sürecin hukuken doğru, ölçülü ve hak kaybı doğurmadan yürütülmesidir.

Kira ilişkileri bugün yalnızca kira bedelinin ödenip ödenmediği tartışmasından ibaret değildir. Tahliye, kira tespiti, kira uyarlama, kira alacağı, son tutanak, icra edilebilirlik ve dava açma süreleri çoğu zaman aynı uyuşmazlığın farklı boyutlarını oluşturur. Bu nedenle kira hukukunda arabuluculuk, şekli bir ön aşama olarak değil; dava öncesi hukuki çerçeveyi doğru kuran ciddi bir süreç olarak değerlendirilmelidir.

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar toplumsal barışı doğrudan etkileyen özel hukuk ihtilafları arasında yer alır. Bu sebeple kanun koyucu, yargının iş yükünü azaltmak ve tarafların uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan önce değerlendirebilmesini sağlamak amacıyla dava şartı arabuluculuk sistemini kira alanına da genişletmiştir.

Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

1 Eylül 2023 tarihinden itibaren kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvuru, önemli bir alan bakımından dava şartı arabuluculuk niteliği kazanmıştır. Bu nedenle arabuluculuğa başvurulmadan açılan davalarda, mahkeme esasa girmeden usulden ret kararı verebilir.

Buradaki zorunluluk, tarafların mutlaka anlaşması gerektiği anlamına gelmez. Zorunlu olan husus, dava açmadan önce arabuluculuk sürecinin işletilmesidir. Arabulucu, hakim gibi karar vermez; taraflar adına hüküm kurmaz. Buna karşılık tarafların taleplerini hukuki sınırlar içinde görünür kılar, uyuşmazlığın kapsamını belirginleştirir ve anlaşma ihtimali varsa bunu değerlendirmeye imkân tanır.

Bu nedenle tahliye davası öncesi arabuluculuk veya kira tespiti arabuluculuk başvurusu söz konusu olduğunda, sorun yalnızca başvuru yapılıp yapılmadığı değildir. Başvurunun doğru tarihte, doğru içerikle ve dava hakkı doğduktan sonra yapılması gerekir. Özellikle tahliye davalarında, dava hakkı doğmadan yapılan başvuruların yeterli sayılıp sayılmayacağı konusunda uygulamada tartışmalar yaşandığı için süre yönetimi ayrıca önem taşır.

Hangi kira uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuk kapsamındadır?

Kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların geniş bir bölümü dava şartı arabuluculuk kapsamındadır. Özellikle tahliye, kira bedelinin tespiti, kira uyarlama davaları arabuluculuk süreci ve kira alacağı talepleri bu çerçevede değerlendirilir.

Uygulamada en sık karşılaşılan başlıklar şunlardır:

• Tahliye talepleri: ihtiyaç nedeniyle tahliye, on yıllık uzama süresi, sözleşmeye aykırılık, iki haklı ihtar ve benzeri tahliye sebepleri
• Kira bedelinin tespiti: özellikle emsal ve rayiç bedel tartışmalarına dayalı talepler
• Kira uyarlama: olağanüstü şart değişiklikleri nedeniyle sözleşme dengesinin bozulduğu iddiasına dayalı talepler
• Kira alacağı: ödenmeyen kira bedelleri ile kira ilişkisine bağlı bazı feri alacaklar

Bununla birlikte her uyuşmazlık otomatik olarak aynı kapsama girmez. Taraflar arasında geçerli bir kira sözleşmesi bulunmuyorsa ve talep haksız kullanım karşılığı ecrimisil niteliği taşıyorsa, bu tür istemler kira ilişkisinden doğan dava şartı arabuluculuk kapsamında değerlendirilmez. Bu ayrım, dosyanın ilk sınıflandırması bakımından önemlidir.

Dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında kalan önemli istisnalar

Kira ilişkisinden doğan her tahliye veya takip işlemi dava şartı arabuluculuk kapsamına girmez. Özellikle ilamsız icra yoluyla yürüyen bazı tahliye mekanizmaları, dava şartı arabuluculuk dışında tutulmuştur.

Önemli istisnalar şunlardır:

• Yazılı tahliye taahhüdüne dayalı ilamsız icra yoluyla tahliye
• Kira bedelinin ödenmemesi sebebiyle ödeme ve tahliye istemli icra takipleri
• Bu takiplerin devamında icra mahkemesinde itirazın kaldırılması talepleri

Bu istisna özellikle önemlidir. Çünkü tahliye taahhüdüne dayalı uyuşmazlıklarda kiraya veren, ilamsız icra takibi yoluna başvurabilir; kiracı itiraz etmezse tahliye süreci icra hukuku içinde ilerler. Kiracı itiraz ederse ve koşulları varsa icra hukuk mahkemesinde itirazın kaldırılması istenebilir. Bu aşama, dava şartı arabuluculukla karıştırılmamalıdır.

Buna karşılık ilamsız takipten bağımsız şekilde Sulh Hukuk Mahkemesinde açılacak tahliye davaları ile kira tespiti, kira uyarlama ve benzeri klasik kira davalarında, kural olarak dava şartı arabuluculuk aranır. Bu nedenle dosyanın hangi hukuki yolda ilerleyeceği en başta doğru belirlenmelidir.

Kira arabuluculuk başvurusu nereye ve nasıl yapılır?

Kira arabuluculuk başvurusu, uyuşmazlığın konusuna göre yetkili mahkemenin bulunduğu yerdeki adliye arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk bürosu kurulmamış yerlerde başvuru, görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır.

Başvuru bizzat yapılabileceği gibi avukat aracılığıyla da yapılabilir. Ayrıca başvurunun e-Devlet entegre sistemi üzerinden UYAP aracılığıyla yapılması da mümkündür. Başvuran tarafın, kendisine ve elinde bulunması hâlinde karşı tarafa ait iletişim bilgilerini büroya vermesi gerekir. Büro da resmi kayıtlardaki iletişim bilgilerini araştırabilir.

Taraflar listede yer alan bir arabulucu üzerinde anlaşırsa, bu kişi görevlendirilebilir. Bu yönüyle kira uyuşmazlığı uzman arabulucu seçimi, tarafların süreç yönetimine ilişkin ortak iradesiyle de bağlantılıdır. Arabulucunun görevlendirilmesinden sonra taraflara bilgilendirme yapılır, ilk toplantı için davet gönderilir ve bu işlemler belgelendirilir.

Yetki itirazı varsa, bu itiraz arabulucu tarafından kendiliğinden değil; karşı tarafça en geç ilk toplantıda ileri sürülür. İtiraz halinde dosya Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilir ve mahkeme yetkili büroyu kısa süre içinde kesin olarak belirler. Yetkisiz büroya başvurulmuş olsa bile, koşulları varsa başvuru tarihi korunur.

Arabuluculuk süreci ne kadar sürer ve görüşmeler nasıl ilerler?

Kira uyuşmazlıklarında arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren süreci kural olarak 3 hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hâllerde bu süre en fazla 1 hafta uzatılabilir. Bu nedenle “arabuluculuk görüşmeleri ne kadar sürer?” sorusunun temel cevabı, genel olarak 3+1 hafta şeklindedir.

Süre hesabı yalnızca takvim bilgisi değildir. Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Bu koruma, özellikle tahliye ve kira tespiti gibi süreye bağlı uyuşmazlıklarda büyük önem taşır. Bununla birlikte dava hakkı doğmadan başvuru yapılması, bazı uyuşmazlıklarda dava şartının yerine getirildiği anlamına gelmeyebilir.

Süreç genel olarak şu şekilde ilerler:

1. Başvuru yapılır ve dosya büro tarafından oluşturulur.
2. Arabulucu görevlendirilir.
3. Taraflarla iletişim kurulur ve ilk toplantı için davet yapılır.
4. Talep başlıkları netleştirilir; tahliye, kira tespiti, kira uyarlama veya kira alacağı ayrımı belirlenir.
5. Taraflar anlaşırsa anlaşma belgesi ve son tutanak düzenlenir; anlaşamazsa anlaşamama son tutanağı düzenlenir.

Bu aşamada ihtiyari arabuluculuk süreci ile dava şartı arabuluculuk birbirinden ayrılmalıdır. İhtiyari arabuluculuk, tarafların serbest iradesiyle başlatılan süreçtir. Dava şartı arabuluculukta ise dava açılmadan önce bu aşamanın usulüne uygun tamamlanması gerekir.

İlk toplantıya mazeretsiz katılmamanın hukuki sonuçları

İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmaksızın katılmamak, yalnızca görüşmenin yapılamaması sonucu doğurmaz. İlk toplantıya mazeretsiz katılmama, sonradan açılacak davada yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından aleyhe sonuçlar doğurur.

Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyeti sona ererse, bu taraf son tutanakta açıkça belirtilir. Bu kişi sonradan açılan davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Ayrıca lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin de yarısına hükmedilir.

Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması halinde ise açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kural olarak kendi üzerlerinde bırakılır. Bu nedenle ilk toplantı davetinin önemsiz görülmesi veya sırf anlaşma niyeti bulunmadığı düşüncesiyle toplantıya katılınmaması, gereksiz mali sonuçlar doğurabilir.

Bu noktada kira uyuşmazlığı uzman arabulucu ile yürütülen bir süreç, tarafların yalnızca esasa değil usule ilişkin riskleri de önceden görmesine yardımcı olur.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Arabuluculuk ücretinin paylaşımı, sürecin anlaşma ile mi yoksa anlaşamama ile mi sonuçlandığına göre değişir. Bu nedenle arabuluculuk ücret tarifesi değerlendirilirken yalnızca rakamlar değil, sonucun hukuki niteliği de dikkate alınmalıdır.

Genel çerçeve şöyledir:

• Anlaşma halinde: Arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır.
• İki saatten az süren ve anlaşma sağlanamayan görüşmelerde: İki saatlik ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir.
• Taraflara ulaşılamaması veya tarafların katılmaması halinde: İki saatlik ücret yine Bakanlık bütçesinden karşılanır.
• İki saati aşan ve anlaşma sağlanamayan görüşmelerde: Aşan kısma ilişkin ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır.

Taraflar anlaşma halinde ücreti farklı biçimde paylaşmayı ayrıca kararlaştırabilir. Ancak bu hususun metinde açıkça gösterilmesi gerekir. Kira dosyalarında ücret meselesi çoğu zaman ana uyuşmazlığın gölgesinde kalsa da, sonradan yeni tartışma doğurmaması için baştan netleştirilmelidir.

Güncel ücret kalemleri bakımından Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi esas alınmalıdır.

Anlaşma sağlanması: Arabuluculuk son tutanağı ve anlaşma belgesinin gücü

Arabuluculuk sonunda düzenlenen her belge aynı hukuki işleve sahip değildir. Arabuluculuk son tutanağı, sürecin nasıl sonuçlandığını gösteren zorunlu belgedir; anlaşma belgesi ise tarafların hangi hususlarda uzlaştığını gösteren maddi içerikli metindir.

Son tutanakta, sürecin anlaşma, anlaşamama, taraflara ulaşılamaması veya görüşme yapılamaması gibi hangi nedenle sona erdiği mutlaka belirtilmelidir. Dava açıldığında hakim, dava şartı arabuluculuğun yerine getirilip getirilmediğini esasen son tutanak üzerinden değerlendirir. Bu yüzden başvuru konusu taleplerin eksiksiz biçimde son tutanakta yer alması önemlidir.

Anlaşma belgesi bakımından ise kira uyuşmazlıklarında önemli bir ayrım vardır. Bu tür uyuşmazlıklarda, tarafların, avukatlarının ve arabulucunun birlikte imza attığı anlaşma belgesi tek başına yeterli değildir. Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur.

Bir başka ifadeyle, anlaşma belgesi ancak gerekli mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alındığında ilam niteliğinde belge olarak icra kabiliyeti kazanır. Buna rağmen bu belge, mahkeme ilamı ile yalnızca icra edilebilirlik yönünden benzeşir; mahkeme kararıyla aynı kapsamda kesin hüküm etkisi taşımaz.

Arabuluculuk anlaşma belgesi mahkeme kararı yerine geçer mi?

Kira uyuşmazlıklarında anlaşma belgesi, gerekli şerh alındığında icra edilebilirlik bakımından güçlü sonuç doğurur. Ancak teknik anlamda her yönüyle bir mahkeme ilamı ile özdeş değildir. Bu ayrım, uyuşmazlığın sonradan icra veya yeni dava aşamasına taşınmasında önem taşır.

Taşınmazla ilgili anlaşma belgelerinde icra edilebilirlik şerhi, taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesinden alınır. Diğer anlaşma belgelerinde ise arabulucunun görev yaptığı yer Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir. Bu inceleme çekişmesiz yargı işidir.

Kira dosyalarında tahliye tarihi, anahtar teslimi, net-brüt kira farkı, ödeme vadesi, faiz ve varsa tazminat gibi başlıklar açıkça yazılmalıdır. Belirsiz bırakılan ifadeler, sonradan yorum uyuşmazlığı doğurabilir. Bu sebeple kira uyuşmazlığı uzman arabulucu seçimi, yalnızca toplantının yönetimi için değil; anlaşma metninin hukuken uygulanabilir kurulması bakımından da önem taşır.

Anlaşılamazsa ne olur? Dava süreci nasıl ilerler?

Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması, hak arama yolunun kapandığı anlamına gelmez. Bu durumda anlaşamama son tutanağı düzenlenir ve dava açma yolu açılır. Kira ilişkisinden doğan davalarda görevli mahkeme çoğu durumda Sulh Hukuk Mahkemesidir.

Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin düzenlenen son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu eksiklik giderilebilir bir husus olarak görülmezse davanın usulden reddi gündeme gelebilir. Bu nedenle arabuluculuk son tutanağı, kira davalarının usul yapısında merkezi bir rol taşır.

Tahliye davalarında ayrıca dava hakkının ne zaman doğduğu ve arabuluculuk başvurusunun bu tarihten sonra yapılıp yapılmadığı önem taşır. Özellikle süreye bağlı tahliye sebeplerinde, arabuluculuk başvurusu ile dava açma süresi birlikte değerlendirilmelidir. Aksi halde haklı bir talep, sırf usul eksikliği nedeniyle sonuçsuz kalabilir.

İstanbul’da kira uyuşmazlıkları ve arabuluculuğun yerel önemi

İstanbul’da kira uyuşmazlıkları, yoğun konut ve işyeri hareketliliği nedeniyle ülkenin birçok iline göre daha yüksek hacimde görülmektedir. Bu nedenle Bakırköy Adliyesi çevresi, Çağlayan’daki İstanbul Adalet Sarayı ve Kartal’daki İstanbul Anadolu Adalet Sarayı yargı çevrelerinde kira dosyalarının mahkeme öncesi değerlendirilmesi ayrıca önem taşır.

Yerel yoğunluk, yalnızca dosya sayısı bakımından değil; tahliye, kira tespiti, kira uyarlama ve alacak taleplerinin aynı uyuşmazlık içinde birlikte gündeme gelmesi bakımından da belirgindir. Bu durum, tarafların özellikle başvuru zamanı, talep kapsamı ve son tutanak içeriği konusunda daha dikkatli hareket etmesini gerektirir.

İstanbul bakımından İstanbul uzman arabulucu arayışı, çoğu zaman bir isim arayışından çok; kira hukukuna hâkim, müzakereyi hukuki sınırlar içinde yürütebilen ve tahliye ile alacak dengesini doğru kurabilen bir sürecin aranması anlamına gelir.

Neden süreci bir uzman arabulucu ve avukat eşliğinde yürütmelisiniz?

Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk, yalnızca tarafları bir masa etrafında toplamak değildir. Uyuşmazlığın tahliye, kira tespiti, uyarlama veya alacak niteliği taşıyıp taşımadığı; hangi yolun icra hukuku istisnası kapsamında kaldığı; son tutanakta hangi taleplerin yer alacağı ve anlaşma halinde hangi hükümlerin yazılacağı birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle kira uyuşmazlığı uzman arabulucu desteği şu alanlarda önem taşır:

• Uyuşmazlığın doğru hukuki sınıflandırılması
• Dava şartı arabuluculuk ile icra hukuku istisnalarının ayrılması
• Taleplerin son tutanakta eksiksiz yer alması
• Anlaşma halinde uygulanabilir ve icraya elverişli metin kurulması
• Süre ve hak düşürücü süre risklerinin önceden görülmesi

Arabulucu tarafsızdır; taraflardan biri adına strateji kuran kişi değildir. Buna karşılık kira hukukunu bilen bir arabulucu ile kira hukuku alanında çalışan bir vekilin birlikte değerlendirmesi, çoğu dosyada hem usul hem içerik bakımından daha sağlıklı sonuç verir.

Yazar Hakkında

Bu kısa ve bilgilendirme amacıyla düzenlenen makale, İstanbul’da kira uyuşmazlıkları, tahliye, kira bedelinin tespiti, kira uyarlama ve arabuluculuk süreçleri üzerinde çalışan; uzman arabuluculuk siciline kayıtlı, müzakere yönetimi ile kriz çözümünde tarafsızlığı esas alan bir hukuki editoryal yaklaşım doğrultusunda Kira uyuşmazlığı uzman arabulucu İlker Cebeci tarafından hazırlanmıştır.

İstanbul merkezli arabuluculuk faaliyetlerimizde temel amaç; taraflardan biri lehine slogan üretmek değil, uyuşmazlığı hukuki zemini açık şekilde tanımlamak, tarafların hak kaybı risklerini görünür kılmak ve mümkün olan hallerde ölçülü bir uzlaşma alanı oluşturmaktır. Kira hukuku bakımından güven veren yaklaşım da tam olarak bu denge üzerine kuruludur.

Sonuç

Kira ilişkilerinde arabuluculuk, çoğu dosyada yalnızca tercih edilen bir yol değil, dava açmadan önce yerine getirilmesi gereken bir usul aşamasıdır. Bu sebeple kira uyuşmazlığı uzman arabulucu seçimi, dosyanın hukuki niteliğinin doğru belirlenmesi ve usul hatalarının önlenmesi bakımından önemli hale gelmiştir.

Başvurunun yetkili büroya yapılması, dava hakkı doğduktan sonra sürecin başlatılması, ilk toplantıya katılım, arabuluculuk son tutanağının doğru düzenlenmesi ve anlaşma halinde ilam niteliğinde belge sonucunun hangi şartlarla doğacağının bilinmesi, kira uyuşmazlıklarında belirleyici konulardır.

Tahliye, kira tespiti, kira uyarlama veya kira alacağı başlıklarından biri gündemdeyse; süreç mahkemeye taşınmadan önce hukuki değerlendirme yapılması, çoğu zaman sonradan giderilmesi güç usul sorunlarının önüne geçer. Bu nedenle kira uyuşmazlıklarında ölçülü, tarafsız ve teknik açıdan sağlam bir yönetim anlayışı esastır.

SIKÇA SORULAN SORULAR