Yapay Zekâ Avukat: Türkiye’de Hukuki Yardımın Sınırları

Bir yazılım Türkiye’de avukat olabilir mi?

Avukatlık Kanunu m.35 mesleki hukuki hizmetleri düzenler; aynı maddede kişinin kendi davasını bizzat açıp takip edebilmesi de korunur. Bir yapay zekâ sistemi, yalnız cevap üreterek baroya kayıtlı gerçek kişi avukat sıfatını kazanmaz. Abonelik sözleşmesi de kendiliğinden dava vekâleti değildir.

Hizmetin arkasında ruhsatlı bir avukat bulunup bulunmadığı, kiminle sözleşme yapıldığı ve somut dosyayı kimin incelediği belirlenmelidir. “Avukat kalitesinde” ifadesi resmî mesleki kayıt değildir. Kimliği ve baro kaydı doğrulanamayan bir hizmete sırf güçlü cevap verdiği için dosya teslim edilmemelidir.

ChatGPT, Claude, Gemini ve diğer araçlar nasıl ayrılır?

ChatGPT, Claude, Gemini, Microsoft Copilot, Perplexity, Grok ve DeepSeek gibi genel amaçlı araçlar ile Yargı Pro gibi hukuk araştırmasına odaklanan sistemler aynı hizmet kapsamına sahip değildir. Bu isimleri hukuki kullanım bakımından örnek olarak anıyoruz; bütün ürünleri kapsayan liste veya başarı sıralaması sunmuyoruz.

Bazı araçlar metin hazırlama, bazıları arama ve belge inceleme işlevleri sunabilir. Hangi kaynağa erişildiği, kaynağın güncelliği ve cevabın kaynağı doğru yorumlayıp yorumlamadığı ayrıca denetlenir. Türkçe cevap vermek Türk hukuku uzmanlığı belgesi değildir. Bir ürünün adını etikette görmek, o ürünün tarafımızca resmî temsil aracı olarak onaylandığı anlamına gelmez.

İşin niteliğine göre değerlendirme

Bu görsel bir güvenlik puanı veya araçların hata yüzdesi değildir. İşlem sonucu ağırlaştıkça gerekli doğrulama da artar; aşamalar birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Vatandaş hangi işleri destek alarak yapabilir?

Bir resmî yazıda geçen kavramların açıklanmasını istemek, avukat görüşmesine hazırlanmak için sorular üretmek veya belgeleri tarihe göre sıralamak yararlı olabilir. Böylece görüşmede olayın önemli noktaları daha anlaşılır aktarılabilir.

Örneğin anonimleştirilmiş bir sözleşme maddesini verip “hangi ifadeler belirsiz; eklenmesi gereken bilgi sorularını sırala, kesin geçerlilik sonucu verme” denilebilir. Ancak metnin tamamı ve ilgili emredici hükümler görülmeden alınan sonuç nihai dosya görüşü sayılmamalıdır. Eksik veriyle kesin cevap üretme eğilimine karşı sorunun sınırını açık tutuyoruz.

Kaynak gösteren yapay zekâ neden yine yanılabilir?

Üç ayrı hata mümkündür: kaynak hiç yoktur; kaynak gerçektir fakat alıntı yanlıştır; kaynak ve alıntı doğrudur fakat somut olaya uygulanamaz. Yalnızca bir bağlantı bulunması bu üç ihtimali ortadan kaldırmaz. Eski kanun metni veya başka ülkeye ait ilke de cevapta doğruymuş gibi yer alabilir.

Denetimde kararın mahkeme ve tarihini, tamamını, çoğunluk gerekçesini ve hüküm sonucunu okuyoruz. Bozma, nihai kabul değildir; soruşturma kesin mahkûmiyet değildir. İkinci bir modele aynı soruyu sormak yararlı karşılaştırma olabilir, fakat iki aracın aynı hatalı kaynağı tekrar etmesi bağımsız doğrulama sayılmaz.

2026 tarihli mesleki yaklaşım neyi gerektiriyor?

TBB’nin 28 Ağustos 2026 tarihli resmî açıklaması, yapay zekâyı yardımcı araç olarak ele alır; hukuki doğrulama, insan denetimi, mesleki sır ve nihai sorumluluğu vurgular. Dilekçe taslağı ve içtihat ön elemesinin denetim gerektirdiği; hassas dosya verileri için ek güvenceler gerektiği belirtilir.

Bu açıklamayı yeni bir kanun veya tek başına bütün yaptırımları belirleyen bağlayıcı mahkeme kararı gibi sunmuyoruz. Avukatın kanuni ve mesleki yükümlülükleri ayrıca geçerlidir. Vatandaş açısından pratik soru, “bu hizmet yapay zekâ kullanıyor mu”dan önce “çıktıyı kim, hangi dosya ve kaynaklarla kontrol ediyor” olmalıdır.

Sohbet gizliliği ile avukatlık sırrı aynı mı?

Avukatlık Kanunu m.36 mesleki sır saklamayı düzenler. Bir uygulamanın gizlilik politikası bulunması, onunla yapılan her konuşmayı kendiliğinden avukatlık ilişkisi kapsamına sokmaz. Teknik şifreleme ile hukuki sır yükümlülüğü farklı güvencelerdir.

Kullanılan hizmetin veri saklama süresi, eğitim kullanımı, alt hizmet sağlayıcıları ve işleme ülkeleri incelenmelidir. Sağlık, aile, ceza dosyası veya ticari sır içeren belgeler daha dikkatli ele alınmalıdır. İsim maskeleme tek başına yeterli olmayabilir. KVKK’nın veri minimizasyonu ve varsa yurt dışı aktarım şartları değerlendirilmeden dosyanın tamamını açık sisteme yüklemeyi tavsiye etmiyoruz.

Yabancı kararın öğrettiği: Denetim yükümlülüğü kaybolmaz

İngiltere ve Galler High Court’un 6 Haziran 2025 tarihli Ayinde/Al-Haroun [2025] EWHC 1383 (Admin) kararı, gerçek olmayan veya iddiayla ilgisiz atıfların mahkemeye taşınmasını incelemiştir. Al-Haroun bölümünde, müvekkilin hazırladığı araştırmaya dayanılması avukatın doğrulama yükümlülüğünü kaldırmamış; meslek düzenleyicisine bildirim yapılmıştır.

Ayinde bölümünde yapay zekâ kullanımına ilişkin inkâr ve olgusal tartışma vardır; her sahte atfın kaynağının kesin biçimde aynı araç olduğu söylenemez. Mahkeme o aşamada contempt işlemini başlatmamayı seçmiştir. Bu sonucu “yapay zekâ kullanan avukat hapse mahkûm edildi” diye aktarmak yanlıştır. Yabancı karar Türkiye bakımından doğrudan bağlayıcı değildir; kaynak denetiminin önemini gösterir.

2026 uluslararası tartışması: Tavsiye ile hukuk kuralını ayırmak

İngiltere Civil Justice Council’in Mart 2026 tarihli ara rapor ve istişare belgesi, mahkemeye sunulacak belgelerde yapay zekâ kullanımına ilişkin kurallar gerekip gerekmediğini tartışır. Hukuki savunma metni, tanık beyanı ve uzman raporunun aynı riskleri taşımadığına dikkat çeker.

Bu belgeyi yürürlüğe girmiş Türk usul kuralı olarak kullanmıyoruz. Türkiye’deki başvuru ve delil kuralları kendi mevzuatına göre incelenir. Yabancı bir sistemin tanıdığı gizlilik veya sorumluluk sonucunun Türkiye’de de otomatik doğacağını varsaymak doğru değildir.

Yapay zekâ destekli hukuk hizmeti seçerken hangi sorular sorulmalı?

Somut incelemeyi yapan kişinin kimliği ve mesleki kaydı, hizmetin kapsamı, ücretin hangi işi kapsadığı ve sorumluluk muhatabı anlaşılmalıdır. Veri işleme koşullarının açık olması da önemlidir. “Yüzde yüz kazanma”, “sıfır hata” veya “bütün davaları otomatik açma” gibi ifadeler doğrulanmış hukuki güvence sayılmaz.

Bir hizmet yalnız taslak veriyorsa bunu temsil hizmeti gibi değerlendirmemek gerekir. Bir avukat incelemesi sunuluyorsa neyin incelendiği ve sonraki sürelerin kimin tarafından takip edileceği belirlenmelidir. Belgeleri gönderirken iletişim kanalının gerçek hizmet sağlayıcısına ait olduğunu da doğrulayın.

Yapay zekâ önerisiyle hata yapıldıysa ne yapılabilir?

Önce başvurunun gerçekten yapılıp yapılmadığı, dosyanın aşaması, tebligatlar ve henüz açık süreler incelenmelidir. Yeni bir sohbet cevabını beklerken mevcut süre geçirilmemelidir. Düzeltme, kanun yolu veya diğer usul imkânları hatanın türüne göre değişir.

Sözleşme, hizmet açıklaması ve işlem kayıtları korunmalıdır. Ancak bir zarar bulunması, sağlayıcının veya avukatın her durumda otomatik ve aynı tutarda sorumlu olduğu anlamına gelmez. Sözleşme, kusur, nedensellik ve ilgili hukuk ayrıca değerlendirilir. Yapay zekâ sisteminin kendisini dava vekili veya sorumluluk üstlenen kişi gibi görmek yerine gerçek muhatap belirlenmelidir.

Başvuruya dönüşen işlerde ayrıntılı inceleme

Konunun diğer iki yönü için yapay zekâyla dava açma, yapay zekâyla icra takibi başlatma yazılarımızı inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular