Sipariş Edilmeyen Mal ve Hizmetler: Tüketicinin Hakları
Sipariş vermediği hâlde kargo teslim alan, telefonuna borç mesajı gelen veya hesabında onaylamadığı hizmet bedeli gören tüketicilerle karşılaşılabiliyor. İncelemeyi göndericinin kullandığı ifadeden değil, sipariş iradesinin bulunup bulunmadığından başlatıyoruz. Aynı zamanda teslimat kayıtlarını, ödeme hareketlerini ve başvurunun hangi mercie yapılacağını birlikte değerlendiriyoruz.
Sipariş edilmeyen mal ve hizmetler ne anlama gelir?
Bir satıcının tüketici istemeden ürün göndermesi veya sağlayıcının talep edilmeyen hizmeti başlatması, TKHK m.7’nin düzenlediği temel durumdur. Örneğin hiçbir sipariş vermeyen kişiye deneme ürünü gönderilip sonradan satış bedeli çıkarılması ya da açık bir talep bulunmadan ücretli ek hizmet tanımlanması bu kapsamda incelenebilir. Koruma, ticari veya mesleki olmayan amaçla hareket eden tüketici bakımından uygulanır.
Her istenmeyen teslimat aynı değildir. Mevcut bir aboneliğin geçerli sözleşmesi uyarınca yapılan teslimat, iptal edildiği tartışmalı abonelik ve bağımsız biçimde başlatılan yeni ücretli hizmet birbirinden ayrılır. Sözleşmenin kapsamını görmeden bütün tahakkukların geçersiz olduğunu söylemeyi doğru bulmuyoruz.
TKHK 7 ve Türk Borçlar Kanunu ne söylüyor?
6502 sayılı Kanun m.7, sipariş edilmemiş mal veya hizmet nedeniyle tüketiciye karşı bir hak ileri sürülmesini engeller. Ayrıca susma ve kullanımın kabul olarak yorumlanamayacağını açıkça düzenler. Bu hüküm, tüketicinin üzerine istemediği bir sözleşmenin yüklenmesini önler.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.7 de ısmarlanmamış bir şeyin gönderilmesini sözleşme önerisi saymaz; alan kişiye geri gönderme veya saklama yükümlülüğü yüklemez. Tüketici işleminde hizmetleri de açıkça kapsayan özel düzenleme, TKHK m.7’dir. Satıcının tek taraflı fatura kesmesi, bulunmayan sipariş iradesinin yerine geçmez.
Siparişin verildiğini kim ispatlar?
Malın veya hizmetin sipariş edildiğini ileri süren taraf, bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Tüketicinin hiç yapmadığını söylediği işlemin yokluğunu baştan kanıtlaması beklenemez. Ancak uyuşmazlığın sağlıklı incelenmesi için tüketicinin de elindeki kayıtları korumasını tavsiye ediyoruz.
- Siparişin tarihi, kapsamı, toplam fiyatı ve kime ait olduğu belirlenmelidir.
- İnternet işlemlerinde hesap ve onay kayıtlarının aynı kişiyle bağlantısı incelenmelidir.
- Telefon görüşmesinde yalnızca konuşmanın yapılmış olması ile belirli ücretli hizmetin kabulü ayrılmalıdır.
- Teslim belgesi, malın ulaştığını gösterebilir; tek başına önceden sipariş verildiğini kanıtlamaz.
Bir teknik kayıt veya kısa mesaj kodu, içeriği görülmeden kesin delil olarak değerlendirilemez. Ekran görüntüsünün hangi işleme ait olduğu, zaman bilgisi ve karşı kayıtlarla tutarlılığı önem taşır.
Paketi açmak, kullanmak veya sessiz kalmak borç doğurur mu?
Gerçekten sipariş edilmemiş mal bakımından TKHK m.7, kullanımın dahi sözleşmenin kurulmasına yönelik kabul olarak yorumlanmasını engeller. Bu nedenle yalnızca paketin açılması veya tüketicinin yanıt vermemesi üzerinden satış bedeli istenemez. İnternette yer alan ve kullanım hâlinde mutlaka bedel ödeneceğini söyleyen eski düzenlemelere dayalı açıklamalar, yürürlükteki hükümle karıştırılmamalıdır.
Buna karşılık tarafların sonradan ayrıca geçerli bir satış sözleşmesi yapması farklıdır. Tartışma yalnızca gönderilen paketi kullanmaktan ibaret değilse, sonraki açık irade açıklaması ve işlemin gerçek kapsamı değerlendirilir. Kanuni korumadan, başka kişilere ait eşyaların her koşulda serbestçe edinilebileceği sonucu çıkarılamaz.
Ürünü iade etmek veya saklamak zorunda mıyım?
TKHK m.7 kapsamındaki gönderide tüketicinin geri gönderme veya muhafaza yükümlülüğü yoktur. Satıcı, tüketicinin istemediği bir gönderi için tek taraflı olarak kargo, depolama veya işlem bedeli belirleyemez. Uyuşmazlık çıkması ihtimaline karşı paket etiketi, gönderici ve bedel talebinin fotoğrafını almak ise pratik bir delil tedbiridir.
Göndericinin ürünü kendi gideriyle almasına gönüllü olarak imkân tanımak ayrı bir tercihtir; bu tercih borcun kabul edildiği biçiminde ifade edilmemelidir. Kimliği doğrulanmamış bir kişinin verdiği bağlantıya ödeme bilgisi girilmesini veya yalnız mesajla iletilen hesaba bedel gönderilmesini tavsiye etmiyoruz.
Yanlış teslim, ayıplı ürün ve cayma hakkından farkı
| Durum | İlk inceleme |
|---|---|
| Hiç sipariş olmadan tüketiciye satış amacıyla ürün gönderilmesi | TKHK m.7; sipariş ve bedel talebinin dayanağı |
| Komşunun adını taşıyan paketin yanlış daireye bırakılması | Yanlış teslim ve hak sahibinin durumu; kendiliğinden ücretsiz ürün sayılmaz |
| Sipariş edilen model yerine başka model gelmesi | Gerçek sözleşmenin ifası ve ayıplı mal hükümleri |
| Geçerli internet alışverişinden vazgeçilmesi | Mesafeli sözleşmede cayma hakkı ve istisnaları |
Sipariş verilmemiş işlemde savunmayı yalnızca “14 günlük cayma süresi” üzerine kurmak, hukuki nitelendirmeyi daraltabilir. Burada öncelikle geçerli bir siparişin bulunmadığı açıklanır. Gerçek alışverişte ise cayma, ayıp ve sözleşmeye aykırılık haklarının koşulları ayrıca incelenir. Sözleşmede yer alan tek taraflı bedel hükümleri için tüketici sözleşmelerinde haksız şart açıklamalarımız da dikkate alınabilir.
Sipariş etmediğim kargo için para istenirse ne yapmalıyım?
- İşlemi doğrulayın: Kendi hesabınızda, aile içindeki siparişlerde veya geçerli abonelikte ilgili işlem bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Kayıtları saklayın: Mesaj, paket etiketi, fatura, hesap ekstresi ve varsa görüşme bilgilerini tarihleriyle koruyun.
- Talebe yazılı yanıt verin: Sipariş vermediğinizi açıklayın; siparişin dayanak ve kayıtlarını isteyin. Bunun yeni bir satın alma talebi olmadığını belirtin.
- Ödeme varsa iade talebini belirleyin: Tutarı ve işlemi açıkça gösterin. Kartın yetkisiz kullanımı ihtimalinde bankaya da gecikmeden başvurun.
- Resmî evrakı ayırın: Özel bir mesaj ile icra dairesinden tebliğ edilen ödeme emri aynı değildir.
Bu işlemler tüketicinin kanunen bulunmayan iade borcunu üstlenmesi anlamına gelmez; amaç uyuşmazlığın belgelenmesidir. Satıcının ürün vermeyi reddettiği farklı durumlar için satıştan kaçınma ve hizmetin reddi yazımızda ayrı değerlendirme yapıyoruz.
Satıcıya gönderilebilecek kısa bildirim örneği
Konu: Sipariş vermediğim işlem nedeniyle bedel talebine itiraz
Tarafıma … tarihinde … açıklamasıyla iletilen ürün/hizmet için sipariş vermedim. İleri sürdüğünüz siparişin kapsamını ve tarafımdan oluşturulduğunu gösteren kayıtları iletmenizi istiyorum. 6502 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca sipariş edilmemiş işlem nedeniyle yönelttiğiniz bedel talebini kabul etmiyorum. [Tahsilat varsa: … tarihli … TL tahsilatın iadesini talep ediyorum.] Bu bildirim yeni bir satın alma veya borç kabulü değildir.
Örnek, olayın niteliğine göre uyarlanmalıdır. Yanlış teslim ya da gerçekten kurulmuş sözleşme varsa aynı metni değişiklik yapmadan kullanmak uygun olmayabilir. Başvurunun ulaştığını gösteren kayıt da saklanmalıdır.
2026 yılında hakem heyeti ve mahkeme başvurusu
Bireysel bedel veya iade uyuşmazlığında görevli merci, uyuşmazlık değeri ve talebin niteliğine göre belirlenir. Ticaret Bakanlığının 2026 bilgilendirmesine göre, 186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru yapılır. Tam 186.000 TL ve üzerindeki tutarın tamamı talep ediliyorsa heyet görevli değildir; kanuni istisnalar saklı kalmak üzere dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yolu değerlendirilir.
Hakem heyetine elden, postayla veya e-Devlet üzerinden TÜBİS aracılığıyla yazılı başvuru yapılabilir. İşlemi, talep edilen tutarı, karşı tarafı ve istenen sonucu açıkça belirtmek; mesajları, ödeme ve gönderi belgelerini eklemek gerekir. İdari denetim için yapılan şikâyet ile tüketicinin kendi alacağını istemesi aynı başvuru değildir. Ticari uygulamanın denetlenmesini istemek, tahsil edilen tutarın otomatik olarak iadesini sağlamaz.
Kargo mesajı veya icra tehdidi geldiğinde dikkat edilecekler
Bir mesajda “icra”, “hukuk bürosu” veya “dosya” yazması, alacağın gerçek ve ispatlanmış olduğunu göstermez. Öte yandan bu tür taleplerin tamamını incelemeden sahte olarak nitelendirmek de doğru değildir. Göndericiyi ve varsa dosyayı resmî kanallardan doğrulamak gerekir.
Gerçek bir icra takibi başlatılmışsa, dayanak borcun bulunmadığını söylemek usul işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Takip türüne göre süre ve başvuru mercii değişebilir. Özellikle tebliğ edilen ödeme emri gecikmeden incelenmelidir. Borç yokken icra takibi yazımızda bu ayrımın sonuçlarını ele alıyoruz. Suç şüphesi oluşturan somut olgular varsa adli başvuru, tüketici uyuşmazlığından ayrı olarak değerlendirilir.
AYM’nin 2026 kararında tüketicinin sipariş iradesi
Anayasa Mahkemesinin 12.02.2026 tarihli, E.2024/229, K.2026/35 sayılı kararının 59–60. paragrafları, tüketiciyi koruyan kanuni düzenlemeleri açıklarken TKHK m.7’deki kurala da yer verir. Sipariş edilmemiş mal veya hizmet nedeniyle tüketiciye karşı hak ileri sürülememesi, kullanımın kabul sayılmaması ve siparişi ileri sürenin ispat yükü bu çerçevede belirtilir.
Kararın asıl norm denetimi konusu doğrudan satış sistemi ve elektronik ticaretin bazı düzenlemeleridir. Bu nedenle kararı, belirli bir kargo uyuşmazlığında tüketiciye doğrudan tazminat verilmiş gibi sunmuyoruz. Bazı doğrudan satış hükümleri yönünden verilen iptal kararı için yürürlük ertelenmiştir; TKHK m.7 bu kararla iptal edilmemiştir. Kullanılan ilkenin kapsamını ve hüküm sonucunu kararın resmî tam metni üzerinden kontrol ediyoruz.
Başvuruda dosyanın doğru kurulması
Başvuru hazırlarken önce gerçekte sipariş bulunup bulunmadığını, sonra istenen bedelin hangi işleme bağlandığını belirliyoruz. Talep edilen tutarın iadesi, borç itirazı, abonelik işlemi veya idari denetim taleplerini birbirinin yerine kullanmıyoruz. Bu ayrım, doğru merciye başvurmak ve süre kaybını önlemek açısından önem taşır.
Tüketicinin açık iradesi olmadan oluşturulan bir işlem, yalnızca fatura düzenlenerek veya pakete teslim imzası alınarak geçerli satışa dönüştürülemez. Bunun yanında yanlış teslimin, gerçek alışverişin ve resmî takip evrakının özelliklerini dikkate alıyor; belgeler üzerinden somut talep ve savunmayı hazırlamayı tavsiye ediyoruz.
Sık sorulan sorular
Sipariş vermediğim ürün için ücret öder miyim?
TKHK m.7 kapsamındaki sipariş edilmemiş gönderi nedeniyle ücret talep edilemez. Önce işlemin gerçekten bu nitelikte olduğu belirlenmelidir.
Sipariş etmediğim kargoyu açarsam borçlanır mıyım?
Paketin açılması, bulunmayan siparişi tek başına oluşturmaz. Kanun, bu kapsamda malın kullanımının dahi kabul olarak yorumlanamayacağını düzenler.
Ürünü kullanmam sözleşme sayılır mı?
Sipariş edilmemiş mal veya hizmette kullanım, TKHK m.7 uyarınca kabul sayılmaz. Sonradan ayrıca geçerli sözleşme kurulmuşsa o işlem ayrı değerlendirilir.
Malı geri göndermek zorunda mıyım?
TKHK m.7 kapsamındaki gönderide geri gönderme ve muhafaza yükümlülüğü bulunmaz. Başkasına ait yanlış teslimler aynı şekilde değerlendirilmez.
Siparişi verdiğimi kim kanıtlar?
Siparişin varlığını iddia eden taraf ispatla yükümlüdür. Teslim belgesi ile önceden sipariş verilmesi farklı hususlardır.
Yanlış model gönderilmesi de aynı kapsamda mı?
Her zaman değil. Gerçek bir sipariş varsa yanlış model teslimi, sözleşmeye aykırılık ve ayıplı mal hükümleri çerçevesinde incelenebilir.
14 gün geçince ödeme borcu doğar mı?
Sipariş verilmemiş işlemde kanuni koruma yalnızca mesafeli satışın cayma süresine dayanmaz. Sürenin geçmesi, tek başına bulunmayan siparişi oluşturmaz.
İstenmeyen ek hizmetin bedelini nasıl geri isterim?
Onay ve sözleşme kayıtlarıyla tahsilat incelenir. Yazılı iade talebinin ardından uyuşmazlık değeri ve niteliğine göre hakem heyeti veya mahkeme yolu değerlendirilir.
2026 hakem heyeti sınırı ne kadar?
2026 için 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklar heyet kapsamındadır. Tam sınır ve üzerindeki tutarın tamamı için farklı başvuru yolu gerekir.
Hakem heyetine internetten başvurabilir miyim?
Evet. e-Devlet içindeki TÜBİS üzerinden yazılı başvuru yapılabilir; talep ve deliller sisteme eklenmelidir.
Kargo borcu mesajını görmezden gelebilir miyim?
Önce talebin ve göndericinin doğrulanmasını tavsiye ediyoruz. Özel mesajla resmî ödeme emri ayrılmalı; gerçek tebligatın usul süreleri kaçırılmamalıdır.
AYM 2026 kararı TKHK 7’yi kaldırdı mı?
Hayır. E.2024/229, K.2026/35 sayılı karar TKHK m.7’yi iptal etmemiş; ilgili korumayı değerlendirme çerçevesinde açıklamıştır.
