Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu

ilkercebeci — Sat, 24 Oct 2026 09:05:30 +0000

.hukuk-makalesi{max-width:960px;margin:0 auto;color:#26313d;font:18px/1.8 Georgia,serif;overflow-wrap:anywhere}.hukuk-makalesi h1,.hukuk-makalesi h2,.hukuk-makalesi h3{font-family:Arial,sans-serif;color:#172b45;line-height:1.35}.hukuk-makalesi h1{font-size:34px}.hukuk-makalesi h2{font-size:26px;margin-top:2em;scroll-margin-top:90px}.hukuk-makalesi h3{font-size:21px;margin-top:1.5em}.hukuk-makalesi a{color:#174f81;text-decoration:underline}.hukuk-makalesi .kisa-cevap,.hukuk-makalesi nav,.hukuk-makalesi .not{padding:20px;background:#f4f6f8;border-left:4px solid #ac8a4c;margin:24px 0}.hukuk-makalesi .yazar{font:15px/1.7 Arial,sans-serif}.hukuk-makalesi table{border-collapse:collapse;width:100%;font-size:16px;margin:24px 0}.hukuk-makalesi th,.hukuk-makalesi td{border:1px solid #d2d8df;text-align:left;vertical-align:top;padding:12px}.hukuk-makalesi th{background:#edf1f5}.hukuk-makalesi ul,.hukuk-makalesi ol{padding-left:25px}.hukuk-makalesi .kaynaklar{font-size:15px}.hukuk-makalesi img{max-width:100%;height:auto} @media(max-width:768px){.hukuk-makalesi{font-size:17px;padding:0 12px}.hukuk-makalesi h1{font-size:29px}.hukuk-makalesi h2{font-size:24px}.hukuk-makalesi table{font-size:15px}} @media(max-width:480px){.hukuk-makalesi{font-size:16px;line-height:1.75;padding:0 8px}.hukuk-makalesi h1{font-size:25px}.hukuk-makalesi h2{font-size:22px}.hukuk-makalesi h3{font-size:19px}.hukuk-makalesi .kisa-cevap,.hukuk-makalesi nav,.hukuk-makalesi .not{padding:14px}.hukuk-makalesi table,.hukuk-makalesi tbody,.hukuk-makalesi tr,.hukuk-makalesi td{display:block;width:auto}.hukuk-makalesi thead{display:none}.hukuk-makalesi tr{margin-bottom:16px;border:1px solid #d2d8df}.hukuk-makalesi td{border:0;border-bottom:1px solid #e4e8ed}.hukuk-makalesi td:before{content:attr(data-label) ': ';font-weight:bold;color:#172b45}}

Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci | Hukuki kontrol: 24 Ekim 2026

Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu, kural olarak mirasçının yalnız aldığı mallarla veya miras payıyla sınırlı değildir. Mirasçılar, geçerli ve miras yoluyla intikal edebilen borçlardan kişisel malvarlıklarıyla; birden fazla mirasçı varsa alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olabilir. Bu, borcun tamamının tek mirasçıdan istenebilmesi demektir. Mirasın reddi, resmî defter, resmî tasfiye, paylaşma ve özel kanun hükümleri sonucu değiştirebilir.

“Mirasın dörtte birini aldım; borcun da yalnız dörtte birini öderim” düşüncesi, alacaklıyla ilişki bakımından çoğu özel hukuk borcunda doğru değildir. Buna karşılık mirasçıların birbirlerine karşı hesabında pay oranı önemlidir. Dosyada önce borcun gerçekten terekeye ait olup olmadığını, ardından dış ve iç ilişkiyi, son olarak sorumluluğu sınırlayan işlemleri ayrı ayrı inceliyoruz.

Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu nasıl doğar?

Türk Medeni Kanunu m.599, mirasın ölümle bir bütün olarak ve kanun gereğince kazanılmasını düzenler. Tapu intikalinin yapılması veya mirasçılık belgesinin alınması, bu geçişin genel kurucu şartı değildir. Mirasçıların intikale elverişli borçlardan kişisel sorumluluğu da aynı sistem içinde ele alınır. Dayanak, TMK m.599 ve 641 hükümleridir.

Kişisel sorumluluk, kural olarak mirasçının kendi banka hesabı veya diğer malvarlığı değerlerinin de borçtan sorumluluk kapsamında bulunabilmesidir. Ancak bu açıklama haczedilemezlik kurallarının kalktığı, her borcun geçerli olduğu veya mirasçının itirazlarının dinlenmeyeceği anlamına gelmez. Alacağın doğumu, ödeme, zamanaşımı ve sorumluluk istisnaları ayrıca incelenir.

Her yükümlülük miras yoluyla geçmez. Ölümle sona eren kişiye sıkı biçimde bağlı borçlar ile intikale elverişli parasal yükümlülükleri ayırmak gerekir. Bu yazı sorumluluğun kapsamına odaklanmaktadır; hangi hakkın ve borcun intikal edeceği ayrımını mirasla geçen ve geçmeyen haklar ve borçlar yazımızda ayrıca inceliyoruz.

TMK 641: Alacaklıya karşı müteselsil sorumluluk ne demektir?

Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur. Özel bir sınırlama yoksa alacaklı, geçerli borcun tamamını veya bir kısmını mirasçıların tamamından, birkaçından ya da yalnız birinden isteyebilir. Aynı borç birden fazla kez tahsil edilemez; yapılan ödeme ölçüsünde diğer borçluların da alacaklıya karşı yükü azalır.

Dış ilişki, mirasçılarla tereke alacaklısı arasındaki ilişkidir. İç ilişki ise ödeme yükünün mirasçılar arasında nasıl dağıtılacağını gösterir. Bu ayrım, davada kimin ne miktar için sorumlu tutulacağını ve ödeme sonrasındaki rücu hesabını etkiler. Her miras uyuşmazlığında bütün mirasçıların mutlaka birlikte davalı gösterilmesi gerektiği şeklinde genel bir kural kurulamaz.

Örnek: 600.000 TL borç ve üç eşit mirasçı

Geçerli 600.000 TL özel hukuk borcu ve üç eşit mirasçı bulunduğunu; ret, deftere göre kabul veya başka sınırlama olmadığını varsayalım. Alacaklı, müteselsil sorumluluk devam ettiği sürece borcun tamamını bir mirasçıdan isteyebilir. Bu mirasçının olağan iç ilişki payı 200.000 TL’dir. Tamamını öderse, diğer şartlar da varsa öteki iki mirasçıya ayrı ayrı 200.000 TL için rücu edebilir. Bu tutarlar örnektir; faiz ve gider hesabı değildir.

Borcu ödeyen mirasçı diğerlerinden nasıl isteyebilir?

TMK m.682; kendisine yükletilmeyen borcu veya üstlendiği miktardan fazlasını ödeyen mirasçının rücu hakkını düzenler. Paylaşma sözleşmesiyle borcu üstlenen mirasçı varsa rücu önce ona yöneltilir. Diğer durumlarda aksi kararlaştırılmamışsa pay oranı esas alınır. Ödeme belgesi, borcun dayanağı, miras payları ve varsa paylaşma anlaşması birlikte incelenmelidir.

Bir mirasçının alacaklıya tek taraflı olarak “yalnız kendi payımı kabul ediyorum” yazması, alacaklı bakımından borcu kendiliğinden paylara bölmez. Diğer taraftan mirasçıların kendi aralarındaki geçerli anlaşma, iç hesapta farklı sonuç doğurabilir. Alacaklıya karşı ileri sürülebilirlik ile iç ilişkide bağlayıcılık aynı değildir.

Miras paylaşılınca borç sorumluluğu sona erer mi?

Hayır. TMK m.681’e göre alacaklının bölünmesine veya nakline açık ya da örtülü rıza göstermediği tereke borçlarında paylaşmadan sonra da bütün malvarlığıyla müteselsil sorumluluk sürer. Paylaşmanın gerçekleşmesinden; daha sonra yerine getirilecek borçlarda ise muacceliyet tarihinden itibaren beş yıl geçmesiyle teselsül sona erer.

Bu süre ölüm tarihinden otomatik başlayan “bütün miras borçlarının silinme süresi” değildir. Paylaşmanın gerçekleşip gerçekleşmediği, borcun ne zaman muaccel olduğu ve alacaklının rızası araştırılır. Beş yılın dolmasıyla teselsülün sona ermesi, borcun her durumda ortadan kalkması anlamına gelmez. Alacağın kendi zamanaşımı rejimi ayrıca incelenmelidir.

Miras payının hesabı farklı bir aşamadır. Net tereke ve eş ile çocukların payları bakımından mirasın paylaşılması ve miras payları açıklamalarımızı, burada anlatılan borç sorumluluğuyla birlikte değerlendirmek gerekir.

Mirasın reddi, resmî defter ve resmî tasfiye arasındaki fark

Hukuki imkân	Temel sonuç ve dikkat noktası
Gerçek ret	Süresinde ve usulüne uygun ret, mirasçılık kazanımının sonuçlarını değiştirir; yalnız borçların seçilerek reddi değildir.
Hükmen ret	Ölüm tarihinde ödemeden aczin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olmasına bağlıdır; sonradan oluşan borçlulukla aynı değildir.
Resmî deftere göre kabul	Deftere yazılan borçlar bakımından kişisel malvarlığıyla sorumluluk devam eder; yazılmayan alacaklarda m.629 istisnaları vardır.
Resmî tasfiye	Şartları gerçekleştiğinde tereke borçlarından mirasçıların kişisel sorumluluğu doğmaz; başka mirasçının kabulü m.632 açısından önemlidir.

Ret süresi ve ret hakkını etkileyen davranışlar

TMK m.606’da genel ret süresi üç aydır. Yasal mirasçı bakımından başlangıç, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat hâli saklı olmak üzere, ölümün öğrenilmesidir. Vasiyetnameyle atanmış mirasçının süresi resmî bildirimle bağlantılıdır. M.609 uyarınca sulh mahkemesine sözlü veya yazılı ve kayıtsız şartsız beyan gerekir. Bankaya veya diğer mirasçılara mesaj göndermek bu işlemin yerine geçmez.

M.610, olağan yönetim veya gerekli işler dışındaki tereke işlemleriyle ret hakkının kaybını düzenler. Her belge istemeyi mirası kabul saymak da, tereke malları üzerinde her tasarrufu risksiz görmek de doğru değildir. Mal satışı, paranın çekilmesi ve tahsil edilen değerin kullanılması gibi işlemlerden önce hukuki değerlendirme yapılmasını tavsiye ediyoruz. Koruma amaçlı süre kesici dava ve takip bakımından kanundaki istisna da dikkate alınır.

Resmî defter neden “yalnız miras malıyla sorumluluk” değildir?

M.619’a göre ret hakkı bulunan mirasçı, ret usulüne uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden resmî defter tutulmasını isteyebilir. Bir mirasçının istemi diğerleri hakkında da etkilidir. Bu bir aylık süre, genel üç aylık ret süresiyle karıştırılmamalıdır.

M.628, deftere göre kabulde yazılı borçlar için hem tereke malları hem mirasçının kendi malvarlığıyla sorumluluğu açıkça korur. M.629’da ise yazılmayan alacaklar, kusursuz biçimde yazdıramama, bildirildiği hâlde kayda alınmama ve ayni güvence gibi ayrı durumlar düzenlenir. Bu nedenle “defter tutuldu; bilinmeyen bütün borçlar kesin silindi” sonucu çıkarılamaz. İlgili hükümler TMK m.619 ve 628–632 içindedir.

Resmî tasfiye farklıdır. M.632’de mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz; ancak birlikte mirasçılardan birinin mirası kabul etmiş olması, diğer mirasçının bu isteminin dikkate alınmasını engeller. Defter ve tasfiye seçeneklerini, isimleri benziyor diye birbirinin yerine önermiyoruz.

Kefalet ve vergi borçlarında özel düzenlemeler

Mirasbırakanın kefalet borcu bakımından m.630, resmî defter sistemi içinde özel bir miktar sınırlaması getirir. Kefalet borcu defterde ayrı yere yazılır; sorumluluk, tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilseydi kefalet alacaklısına düşecek miktarla ilişkilendirilir. Bu hüküm, hiç resmî defter talebi olmadan her kefalet borcunun otomatik olarak aynı biçimde sınırlanacağı anlamına gelmez. Önceden kabul, defter istemi ve kefaletin kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle genel kredi sözleşmelerinde ölümden sonra kullandırılan kredinin mevcut kefalet kapsamında olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır. Bu konuda borcun doğumunu, kefaletin geçerliliğini ve limiti görmeden “bütün sonraki krediler geçer” veya “hiçbiri geçmez” şeklinde kesin cevap vermiyoruz.

Vergi borçlarında genel özel hukuk teselsülünü doğrudan uygulamak da yanlıştır. Vergi Usul Kanunu m.12, mirası reddetmemiş mirasçıların ölünün vergi borçlarından miras hisseleri oranında sorumluluğunu düzenler. Şirket, ortak veya kanuni temsilci sıfatıyla bağlantılı kamu borçlarında ise borcun kaynağı ve ilgili özel tahsil hükümleri ayrıca incelenmelidir.

2026 Yargıtay kararları sorumluluk sınırlarını nasıl ayırıyor?

3. Hukuk Dairesi: Teselsül, taleple bağlılığı kaldırmaz

24.03.2026 tarihli, E.2025/4690, K.2026/1551 sayılı kararda, geçersiz taşınmaz satışında mirasbırakana ödenen bedelin iadesi istenmiştir. Davacı talebini yalnız bir davalı yönünden artırdığı hâlde, artırılan tutar diğer mirasçıdan da tahsil edilecek şekilde hüküm kurulmuştur. Daire; dış ilişkide müteselsil, iç ilişkide pay oranında sorumluluğu açıklamış, bütün mirasçıların zorunlu dava arkadaşı olduğu gerekçesiyle talebin aşılamayacağını belirterek hükmü bozmuştur. Kararın tam metni, “borcun tamamından sorumlu olma” ile “davada talep edilenden fazlasına hükmedebilme” arasındaki farkı ortaya koymaktadır.

2. Hukuk Dairesi: Sağ kalan eş aynı zamanda mirasçıysa iç ilişki önemlidir

26.02.2026 tarihli, E.2025/2543, K.2026/2267 sayılı kararda, ölümle sona eren mal rejiminin tasfiyesi ve aile konutu talepleri incelenmiştir. Sağ kalan eşin katılma alacağı tereke borcu olsa da davacı aynı zamanda mirasçıdır. Daire, bu mirasçılar arası uyuşmazlıkta davacının payını da dikkate alarak davalıların ayrı ayrı payları oranında sorumlu tutulacak miktarlarının belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Diğer değerleme ve aile konutu gerekçeleriyle birlikte bozma kararı verilmiştir. Tam metindeki bu ayrım, üçüncü kişi alacaklıya ilişkin genel kuralın her iç ilişki davasına aynen taşınamayacağını gösterir.

7. Hukuk Dairesi: Hükmen rette ölüm tarihindeki aktif ve pasif araştırılır

06.04.2026 tarihli, E.2026/1748, K.2026/1760 sayılı kararda, önceki bozma doğrultusunda şirket payları, şirketle bağlantılı sorumluluklar, vergi dosyaları ve ölüm tarihindeki malvarlığı incelenmiştir. Eksiklikler giderildikten sonra borca batıklık nedeniyle hükmen ret isteminin kabulü onanmıştır. Kararın tam metni, yalnız bir borç belgesinin veya yalnız tapu kaydının görülmesiyle yeterli inceleme yapılmış sayılamayacağını göstermektedir. Bu sonuç her borçlu terekenin araştırılmadan reddedilmiş sayılacağı anlamına gelmez.

Borç talebi geldiğinde nasıl bir inceleme yapıyoruz?

Ölüm ve öğrenme tarihleriyle mirasçılık belgesini; varsa ret, resmî defter veya tasfiye dosyasını belirliyoruz.
Alacağın sözleşme, kredi, kefalet, ilam veya kamu tahsil belgesi şeklindeki dayanağını istiyoruz.
Asıl borç, ödeme, faiz ve masraf kalemlerini ayrı hesaplıyor; borcun gerçekten mirasbırakana ait olup olmadığını kontrol ediyoruz.
Paylaşma tarihini, borç üstlenme anlaşmasını ve alacaklının rızasını araştırıyoruz.
Tebligat tarihini ve takip türünü ayrıca değerlendiriyoruz. Ret veya başka dava açılmış olmasını, icra dosyasının her durumda kendiliğinden durduğu şeklinde kabul etmiyoruz.

Ödeme yapmadan veya borcu kabul eden yeni bir belge imzalamadan önce, mirasbırakanın borcuyla mirasçının sonradan kendi adına üstleneceği borcun ayrılmasını tavsiye ediyoruz. Genel çerçeve için miras hukuku uyuşmazlıklarına ilişkin açıklamalarımıza da bakılabilir.

Tereke borçlarından sorumluluk hakkında sık sorulan sorular

1. Hiç miras malı almadıysam borçtan sorumlu olabilir miyim?

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

ilkercebeci — Sat, 17 Oct 2026 09:18:28 +0000

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Hukuki kontrol: 17 Ekim 2026 · Miras Hukuku

Miras, yalnız ev, araç ve banka hesabından oluşmaz. Ölümle birlikte mirasçılara geçmeye elverişli alacaklar ve borçlar da terekeye girer; kişiye bağlı bazı haklar ise sona erer. İntifa ve oturma hakkı, ölenin kendi manevi tazminat istemi, yakınların destekten yoksun kalma talebi ve dijital varlıklar aynı kurala tabi değildir. Önce hakkın kime ait olduğunu ve ölümden önce doğup doğmadığını belirliyor, ardından mirasla geçiş kuralını ve özel kanun hükümlerini inceliyoruz.

Mirasçılara geçişin temel kuralı: TMK m.599

Türk Medeni Kanunu m.599, mirasçıların mirası ölümle birlikte, kanun gereğince ve bir bütün olarak kazanmasını düzenler. Kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere ayni haklar, alacaklar, diğer malvarlığı hakları ve zilyetlik mirasçılara geçer. İntikale elverişli borçlar da bu bütünün dışına çıkarılamaz.

Bu geçişe külli halefiyet denir. Kural olarak her alacak için ayrı devir sözleşmesi yapılması veya mirasçının ayrıca kabul açıklaması gerekir şeklinde bir sonuç doğmaz. Bununla birlikte hak kazanma ile banka, tapu veya başka kurum önünde işlem yapma aynı şey değildir. Mirasçılık sıfatının belgelenmesi ve ilgili işlemin özel şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Birden fazla mirasçı varsa TMK m.640 gereğince paylaşmaya kadar hak ve borçları kapsayan miras ortaklığı oluşur. Her mirasçı, terekenin belirli bir eşyasını tek başına seçerek onun münferit maliki hâline gelmez. Bu yazıda pay oranlarını yeniden hesaplamıyoruz; o konu için eş ve çocukların miras payları açıklamamıza bakılabilir.

Hangi malvarlığı hakları mirasçılara geçer?

Ölene ait taşınmazlar, araçlar, para, mevduat ve devredilebilir malvarlığı hakları kural olarak mirasın aktifini oluşturur. Bunların yanında, henüz tahsil edilmemiş olsa da hukuken doğmuş kira, satış bedeli veya ödünç para alacağı bulunabilir. Yalnız fiziken elde olan eşyayı listelemek, önemli alacakların gözden kaçmasına neden olur.

Ölenin ücret alacağı, sözleşmeden doğan para istemi veya maddi zararına ilişkin alacağı da kendi koşulları içinde araştırılır. Bir dava açılmamış olması, her para alacağının ölümle ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak talebin gerçekten doğmuş olup olmadığı, zamanaşımı, borçlunun savunmaları ve hakkın kişiye bağlı niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Ölüm anında farklı hakların ilk değerlendirmesi
Değer veya hak	Temel sonuç	İncelenecek husus
Ölene ait taşınmaz ve araç	Kural olarak mirasa girer	Mülkiyet, takyidat ve ortaklık biçimi
Doğmuş para alacağı	Kural olarak geçer	Alacağın kaynağı, tutarı ve süreleri
Ölenin intifa hakkı	Hak sahibinin ölümüyle sona erer	Hak sahibinin kimliği, ölüm ve terkin belgesi
Oturma hakkı	Mirasçılara geçmez	Mülkiyet hakkıyla karıştırılmaması
Ölenin manevi tazminat istemi	Özel geçiş şartına bağlıdır	Sağlığında ileri sürülmüş olup olmadığı
Yakının destekten yoksun kalma talebi	Ölenden kalan miras alacağı değildir	Destek ilişkisi ve tazminat şartları

Tapuda işlem yapılmasıyla ilgili açıklamalarımız tapu intikali yazısındadır. İntikal işlemi ile mirasın paylaşılması, terekenin belirlenmesi ve borçların tasfiyesini tek işlem gibi değerlendirmiyoruz.

Hangi haklar mirasçılara geçmez?

Her ekonomik yarar sağlayan hakkın mutlaka mirasla geçeceği söylenemez. TMK m.797 uyarınca gerçek kişinin intifa hakkı, hak sahibinin ölümüyle sona erer. Mirasçılar, sırf bu sıfatları nedeniyle intifa hakkını kullanmaya devam edemez. Buna karşılık ölenin taşınmazın mülkiyetine sahip olması farklıdır; mülkiyet hakkı kural olarak miras kapsamındadır.

Oturma hakkı bakımından TMK m.823 açıkça mirasçılara geçişi dışlar. Bir konutta oturma hakkı sahibi olmak ile o konutun maliki olmak bu nedenle aynı sonuç doğurmaz. “Babam bu evde oturuyordu, o hâlde aynı hak bize geçti” değerlendirmesi, tapu kaydı ve hakkın niteliği görülmeden yapılamaz.

Ölenin bizzat ifa etmesi gereken kişisel edimler de ayrıca incelenir. Örneğin TBK m.440, işçinin ölümüyle hizmet sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesini düzenler. Mirasçılar işçinin yerine çalışmakla yükümlü olmaz. Fakat bu durum, ölümden önce doğmuş ve ödenmemiş ücret gibi alacakların da yok olması anlamına gelmez.

Nafakada da dönem ayrımı gerekir. TMK m.176’daki irat biçimindeki maddi tazminat veya nafakanın ölümle kalkması ile ölümden önce doğmuş, ödenmemiş taksitlerin durumu aynı değildir. Bütün nafaka türlerini ve birikmiş alacakları tek cümleyle “mirasla geçmez” diye sınıflandırmıyoruz; kararın türü, alacaklı ve borçlu, tahakkuk dönemi ve ölüm tarihi birlikte incelenmelidir.

Manevi tazminat istemi mirasçılara geçer mi?

TMK m.25/4 iki ayrı ilişkiyi düzenler: Manevi tazminat isteminin başkasına devri ile miras yoluyla geçişi. Karşı tarafın kabulü devir bakımından; mirasbırakanın istemi ileri sürmüş olması ise miras yoluyla geçiş bakımından önem taşır. Bu iki şartı birbirinin yerine kullanmamak gerekir.

Ölenin sağlığında manevi tazminat istemini ileri sürüp sürmediği somut delillerle belirlenir. Bir dava dosyası varsa dilekçe ve talep sonucu okunmalıdır. Henüz dava yoksa hangi açıklama veya başvuruyla istem iradesinin ortaya konulduğu araştırılır. Her ceza şikâyetinin kendiliğinden manevi tazminat istemi sayılacağını kabul etmiyoruz.

Aşağıdaki Yargıtay kararında, kişinin sağlığında bu iradeyi ortaya koyduğunun dosyadan anlaşılamaması belirleyici olmuştur. Dolayısıyla “mirasçılar her zaman ölen adına manevi tazminat alır” veya “hiçbir zaman alamaz” biçimindeki iki kesin ifade de hatalıdır.

Ölüm nedeniyle yakınların kendi adlarına doğan hakları nelerdir?

Ölenin mevcut alacağını mirasla kazanmak ile ölümün yakın üzerinde oluşturduğu zararın tazminini istemek ayrı hukuki durumlardır. TBK m.53, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıplarını ölüm hâlindeki zararlar arasında sayar. Bu talepte incelenen, destek gören kişinin kendi kaybıdır; miras payının oranı değildir.

TBK m.56/2, ölüm hâlinde ölenin yakınlarına manevi tazminata hükmedilebilmesini düzenler. Yakının kendi acısına dayanan bu istem, ölenin sağlığında ileri sürmesi gereken kendi manevi tazminat istemiyle karıştırılmamalıdır. Destek ilişkisi, yakınlık, sorumluluk ve diğer şartlar her talep için ayrıca değerlendirilir.

TBK m.440’taki ölüm ödemesinin de kanunda belirtilen hak sahipleri vardır. Hüküm, sağ kalan eş ve ergin olmayan çocuklar; bunlar yoksa bakmakla yükümlü olunan kişiler yönünden düzenleme içerir. Bu nedenle işçinin birikmiş ücret alacağını mirasçılara ödemek ile özel ölüm ödemesinin kime yapılacağını belirlemek aynı hesap değildir. İş ilişkisine uygulanacak özel hükümler ayrıca gözetilir.

Ölen kişinin hangi borçları mirasçılara geçer?

Ölene ait geçerli özel hukuk borçları kural olarak mirasın pasifinde değerlendirilir. Kredi, kredi kartı, kira veya sözleşme borcu bulunması hâlinde alacaklının iddiası, ölüm tarihindeki bakiye, önceki ödemeler ve varsa sigorta teminatı araştırılmalıdır. “Ölüm bütün borçları siler” sonucu doğru değildir; fakat her talep edilen tutar da incelemesiz kabul edilmez.

TMK m.599 ve 641 uyarınca, genel rejimde kişisel ve müteselsil sorumluluk söz konusudur. Özel kurallar saklı kalmak üzere alacaklının talebi yalnız mirasçıya düşen oranla veya tereke malıyla sınırlı olmayabilir. Mirasın reddi, resmî defter ve tasfiye gibi yolların şartları bu nedenle zamanında değerlendirilmelidir. Bu yazının konusu genel sorumluluk davasının bütün ayrıntıları değil, intikale elverişlilik ayrımıdır.

TMK m.606’daki gerçek ret süresi kural olarak üç aydır; başlangıç yasal ve atanmış mirasçılarda farklı düzenlenmiştir. TMK m.605’teki hükmen ret de ayrı koşullara bağlıdır. Borca batıklığı bilmeden tereke üzerinde işlem yapmayı veya bir alacaklının talebiyle hemen kişisel ödeme üstlenmeyi önermiyoruz; somut dosyada süre ve davranışların etkisi incelenmelidir.

Adli para cezası ile tazminat borcu aynı mıdır?

Hayır. TCK m.64/2, hükümlünün ölümüyle hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarının ortadan kalkmasını düzenler. Ancak ölümden önce kesinleşmiş müsadere ve yargılama gideri hükümleri için aynı sonucu kabul etmez. Bir suçtan doğan özel hukuk tazminatı da adli para cezası değildir. Vergi, idari yaptırım ve kamu alacakları ise kendi kanunlarına göre ayrıca incelenir.

Dijital ve kripto varlıklar mirasa dâhil olabilir mi?

Dijital ortamda bulunmak, ekonomik bir değeri kendiliğinden miras dışında bırakmaz. 6362 sayılı Kanun m.3 kripto varlıkları değer veya hak ifade edebilen gayrimaddi varlıklar olarak tanımlar. Bununla birlikte her hesabın, dosyanın ve kripto varlığın hukuki niteliği aynı değildir.

2026 tarihli Gökhan Türkmen’in yüksek lisans tezinde de miras kapsamındaki ekonomik değer ile özel anahtara erişerek fiilen işlem yapabilme ayrımı incelenmektedir. Bu ayrım, somut dosyada varlığın tespitini ve hizmet sağlayıcı nezdindeki hukuki başvuruyu ayrı değerlendirmemizi gerektirir. Tezdeki doktrinel değerlendirmeyi bütün dijital varlıklar için kesinleşmiş yargı kuralı olarak sunmuyoruz.

Parola veya kurtarma kelimelerini güvensiz ortamlarda paylaşmayı tavsiye etmiyoruz. Varlığın kime ait olduğu, saklama hizmeti bulunup bulunmadığı ve hukuka uygun erişim yolu belgelenmelidir. Ekonomik hakkın mirasla geçişi, ölenin bütün özel yazışmalarına sınırsız erişim yetkisiyle aynı şey değildir.

Yargıtay kararları: Geçiş ve sona erme nasıl değerlendiriliyor?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 04.12.2025, E.2025/1588, K.2025/5176

İntifa kaydının terkinine ilişkin uyuşmazlıkta çoğunluk, hak sahibine kayyım atanmış olmasının ölüm veya gaiplik sonucu doğurmadığını belirtmiştir. Ölümün araştırılması veya şartları varsa gaiplik sürecinin işletilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur. Karar, ölümle sona erme kuralının tapu kaydının incelemesiz silinmesi anlamına gelmediğini gösterir. Karşı oy, temyizin kapsamı ve somut yasal intifanın sebebinin ortadan kalkması üzerinde durmaktadır; çoğunluk görüşüyle birleştirilmemelidir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.05.2023, E.2022/7766, K.2023/5075

İş kazasındaki ölümden sonra kendisi de vefat eden babanın manevi tazminat istemiyle ilgili bölümde, babanın sağlığında dava açma iradesini ortaya koyduğunun dosyadan anlaşılamaması esas alınmıştır. Yargıtay, bu konudaki bölge adliye mahkemesi gerekçesini yerinde bulmuş ve davacıların temyiz itirazlarını reddederek hükmü onamıştır. Dosyada davalıların bazı temyiz istemleri ise miktar nedeniyle reddedilmiştir. Bu usuli ayrım korunarak kararın yalnız ilgili manevi tazminat bölümü esas alınmıştır.

Tereke incelemesinde hangi belgeleri ayırıyoruz?

Önce ölüm tarihindeki mevcut hak ve borçları, ölümle sona eren ilişkileri ve yakınların kendi adlarına doğan taleplerini ayrı listeliyoruz. Bu sınıflandırma yapılmadan yalnız banka bakiyesinden veya tapu değerinden hareket etmek, aynı değerin yanlış kişiye yazılmasına ya da aynı zarar için iki farklı hesap yapılmasına yol açabilir.

Mirasçılık belgesi, ölüm kaydı ve medeni durum belgeleri.
Tapu, araç ve hesap kayıtları; intifa veya oturma hakkının kimin lehine kurulduğunu gösteren belgeler.
Alacak sözleşmeleri, ödeme kayıtları, ihtarlar ve devam eden dava dosyaları.
Kredi bakiyeleri, sigorta poliçeleri, alacaklı bildirimleri ve takip evrakı.
Manevi tazminat isteminin ölümden önce ileri sürüldüğünü gösterebilecek açıklama ve başvurular.
Doğrudan hak sahibine ödenmesi istenen tazminatın veya ölüm ödemesinin özel dayanağı.

Örnek: Ölenin banka alacağı, kendi lehine kurulmuş intifa hakkı ve bir yakınının destek kaybı aynı listede bulunabilir. Banka alacağı kural olarak miras aktifidir; ölenin intifa hakkı ölümle sona erer; yakının destek kaybı ise şartları varsa o yakının kendi talebidir. Bu üç kalemin hepsini miras paylarıyla bölmek doğru sonuç vermez.

Bir başka örnek: Bir kişinin resmî olarak eş sayılıp sayılmadığı tartışmalıysa önce bu sıfatın hukuki dayanağı belirlenmelidir. Konuya ilişkin evliliğin ve evlilik tarihinin tespiti açıklamamız, miras hesabından önce giderilmesi gereken belirsizliği ele almaktadır.

Sık sorulan sorular

1. Miras yalnız mal ve paradan mı oluşur?

Hayır. İntikale elverişli alacaklar, diğer malvarlığı hakları ve borçlar da kapsamda değerlendirilir.

2. Veraset ilamı alınmadan miras kazanılmaz mı?

Kural olarak kazanım ölümle gerçekleşir. Mirasçılık belgesi, sıfatı ispat ve kurum işlemleri için önem taşır; genel kazanımın kurucu işlemi değildir.

3. İntifa hakkı çocuklara kalır mı?

Ölen gerçek kişinin kendi intifa hakkı ölümle sona erer. Taşınmazın mülkiyetinin veya başkası lehine intifayla yüklü mülkiyetin geçişi ayrı konudur.

4. Oturma hakkı mirasla geçer mi?

TMK m.823 uyarınca geçmez. Konutta malik olmak veya kira ilişkisiyle oturmak aynı hak değildir.

5. Ölenin bütün manevi tazminat talepleri mirasçılara geçer mi?

Hayır. TMK m.25/4 gereğince istemin mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olup olmadığı araştırılır.

6. Ceza şikâyeti manevi tazminat istemini her zaman kanıtlar mı?

Hayır. Açıklamanın içeriği ve istem iradesi somut dosyada incelenir; yalnız şikâyet sıfatından otomatik sonuç çıkarılmaz.

7. Destekten yoksun kalma tazminatı miras payıyla mı hesaplanır?

Bu talebin konusu kişinin kendi destek kaybıdır. Miras payı hesabıyla özdeş değildir; destek ve sorumluluk şartları ayrıca belirlenir.

8. Kredi borcu ölümle biter mi?

Kendiliğinden bütün kredi borçlarını sona erdiren genel kural yoktur. Bakiye, poliçe ve sorumluluk rejimi incelenmelidir.

9. Her mirasçı yalnız payı kadar borçtan mı sorumludur?

Genel özel hukuk rejiminde müteselsil ve kişisel sorumluluk bulunduğundan bu ifade doğru değildir. Özel kanunlar ve ret ya da tasfiye durumu ayrıca değerlendirilir.

10. Adli para cezası mirasçıdan istenir mi?

Hükümlünün ölümü henüz infaz edilmemiş adli para cezasını ortadan kaldırır. Müsadere, gider ve tazminat için ayrı hükümler bulunduğu unutulmamalıdır.

11. Kripto varlıkta anahtara ulaşamamak miras hakkını ortadan kaldırır mı?

Hukuki hak sahipliği ile teknik erişim farklıdır. Somut varlık, hizmet sağlayıcı ve hukuka uygun işlem imkânı birlikte araştırılır.

12. Borç araştırması için üç aylık ret süresi bekletilebilir mi?

Araştırma gerekmesi sürelerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Ret ve diğer koruma yollarının şartlarını gecikmeden değerlendirmeyi tavsiye ediyoruz.

Kaynaklar ve hukuki kontrol

Türk Medeni Kanunu: m.25, 176, 599, 605, 606, 640, 641, 797 ve 823.
Türk Borçlar Kanunu: m.53, 56 ve 440.
Türk Ceza Kanunu: m.64.
Sermaye Piyasası Kanunu: m.3.
Kararlar: yukarıda ilgili bölümde tam künyeleri ve resmî metin bağlantıları verilen Yargıtay 7. ve 10. Hukuk Dairesi kararları.
Gökhan Türkmen, Kripto Varlıkların Hukuki Statüsü ve Miras Hukuku Bağlamında Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi, yüksek lisans tezi, 2026; dijital hak sahipliği ve erişim ayrımına ilişkin bölüm.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Mevzuat ve kararlara ilişkin kontrol tarihi 17 Ekim 2026’dır. Belirli bir terekenin kapsamı, hak sahipliği, süreler ve uygulanacak hukuk dosya belgeleri üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir; sonuç taahhüdü verilmemektedir.

Miras Nasıl Paylaşılır? Eş ve Çocukların Miras Payı

ilkercebeci — Tue, 22 Sep 2026 18:37:57 +0000

.hukuk-makalesi{--navy:#10253f;--navy-2:#183a5c;--gold:#b8862d;--gold-soft:#f3e6c6;--cream:#fbf9f3;--ink:#202b35;--muted:#5b6670;--line:#d8dee4;--danger:#8c2631;background:#fff;color:var(--ink);font-family:system-ui,-apple-system,"Segoe UI",Arial,sans-serif;font-size:17px;line-height:1.75;max-width:1120px;margin:0 auto;padding:0 22px 44px} .hukuk-makalesi *{box-sizing:border-box}.hukuk-makalesi a{color:#0d4f85;text-decoration-thickness:1px;text-underline-offset:3px}.hukuk-makalesi a:hover{color:#783f00}.hukuk-makalesi a:focus-visible,.hukuk-makalesi summary:focus-visible{outline:3px solid #e1a83a;outline-offset:3px;border-radius:3px} .hukuk-makalesi header{background:linear-gradient(135deg,var(--navy),var(--navy-2));color:#fff;margin:0 -22px 28px;padding:42px 32px;border-bottom:5px solid var(--gold)} .hukuk-makalesi .eyebrow{color:#f1cf82;font-size:.82rem;font-weight:800;letter-spacing:.08em;text-transform:uppercase;margin:0 0 8px}.hukuk-makalesi h1{font-size:clamp(2rem,4.5vw,3.25rem);line-height:1.14;margin:0 0 16px;max-width:930px;color:#fff}.hukuk-makalesi .lead{font-size:1.12rem;max-width:900px;margin:0;color:#f5f7fa}.hukuk-makalesi .byline{display:flex;flex-wrap:wrap;gap:8px 20px;margin-top:18px;color:#e6ebef;font-size:.94rem} .hukuk-makalesi h2{color:var(--navy);font-size:clamp(1.55rem,3vw,2.05rem);line-height:1.25;margin:48px 0 12px;padding-bottom:8px;border-bottom:2px solid var(--gold-soft)}.hukuk-makalesi h3{color:var(--navy-2);font-size:1.24rem;line-height:1.35;margin:30px 0 8px}.hukuk-makalesi p{margin:0 0 17px}.hukuk-makalesi .direct{font-size:1.03rem;font-weight:650;color:#273849}.hukuk-makalesi .short-answer,.hukuk-makalesi .note,.hukuk-makalesi .warning{border-radius:8px;padding:20px 22px;margin:24px 0}.hukuk-makalesi .short-answer{background:var(--cream);border:1px solid #e7d8af;border-left:5px solid var(--gold)}.hukuk-makalesi .note{background:#edf5fb;border-left:5px solid #28658f}.hukuk-makalesi .warning{background:#fff2f2;border-left:5px solid var(--danger)}.hukuk-makalesi .short-answer strong,.hukuk-makalesi .note strong,.hukuk-makalesi .warning strong{color:var(--navy)} .hukuk-makalesi nav{background:#f3f6f8;border:1px solid var(--line);border-radius:8px;padding:20px 24px;margin:28px 0}.hukuk-makalesi nav strong{display:block;color:var(--navy);font-size:1.08rem;margin-bottom:8px}.hukuk-makalesi nav ol{columns:2;column-gap:34px;margin:0;padding-left:22px}.hukuk-makalesi nav li{break-inside:avoid;margin:5px 0}.hukuk-makalesi ul,.hukuk-makalesi ol{padding-left:24px}.hukuk-makalesi li{margin:7px 0}.hukuk-makalesi .steps{counter-reset:steps;list-style:none;padding:0;display:grid;grid-template-columns:repeat(2,minmax(0,1fr));gap:14px}.hukuk-makalesi .steps li{counter-increment:steps;background:#f7f8fa;border:1px solid var(--line);border-radius:8px;padding:17px 18px 17px 54px;position:relative;margin:0}.hukuk-makalesi .steps li:before{content:counter(steps);position:absolute;left:16px;top:16px;width:27px;height:27px;border-radius:50%;display:grid;place-items:center;background:var(--navy);color:#fff;font-weight:800} .hukuk-makalesi .table-wrap{overflow-x:auto;margin:20px 0 28px;border:1px solid var(--line);border-radius:8px}.hukuk-makalesi table{width:100%;border-collapse:collapse;background:#fff;min-width:680px}.hukuk-makalesi caption{text-align:left;background:var(--cream);color:var(--navy);font-weight:800;padding:13px 16px}.hukuk-makalesi th{background:var(--navy);color:#fff;text-align:left;font-size:.93rem}.hukuk-makalesi th,.hukuk-makalesi td{padding:13px 14px;border-right:1px solid #d8dee4;border-bottom:1px solid #d8dee4;vertical-align:top}.hukuk-makalesi th:last-child,.hukuk-makalesi td:last-child{border-right:0}.hukuk-makalesi tbody tr:last-child td{border-bottom:0}.hukuk-makalesi tbody tr:nth-child(even){background:#f7f9fa}.hukuk-makalesi .amount{white-space:nowrap;font-weight:750;color:var(--navy)} .hukuk-makalesi .scenario-grid,.hukuk-makalesi .check-grid{display:grid;grid-template-columns:repeat(2,minmax(0,1fr));gap:18px;margin:22px 0}.hukuk-makalesi .card{border:1px solid var(--line);border-top:4px solid var(--gold);border-radius:8px;padding:20px;background:#fff;box-shadow:0 5px 16px rgba(16,37,63,.06)}.hukuk-makalesi .card h3{margin-top:0}.hukuk-makalesi .math{background:#f5f7f9;border-radius:6px;padding:12px 14px;font-variant-numeric:tabular-nums}.hukuk-makalesi .chip{display:inline-block;background:var(--gold-soft);color:#563b08;border-radius:999px;padding:3px 10px;font-size:.82rem;font-weight:800;margin-bottom:9px} .hukuk-makalesi details{border:1px solid var(--line);border-radius:8px;margin:12px 0;background:#fff}.hukuk-makalesi summary{cursor:pointer;color:var(--navy);font-weight:800;padding:15px 48px 15px 17px;min-height:54px;position:relative;list-style:none}.hukuk-makalesi summary::-webkit-details-marker{display:none}.hukuk-makalesi summary:after{content:"+";position:absolute;right:18px;top:11px;font-size:1.5rem;color:var(--gold)}.hukuk-makalesi details[open] summary:after{content:"−"}.hukuk-makalesi details p{padding:0 17px 17px;margin:0}.hukuk-makalesi .sources{font-size:.94rem}.hukuk-makalesi footer{margin-top:44px;padding:24px;border-top:4px solid var(--navy);background:var(--cream)}.hukuk-makalesi .author{font-weight:800;color:var(--navy)} @media(max-width:768px){.hukuk-makalesi{font-size:16px;padding:0 15px 34px}.hukuk-makalesi header{margin:0 -15px 22px;padding:30px 20px}.hukuk-makalesi nav ol{columns:1}.hukuk-makalesi .steps,.hukuk-makalesi .scenario-grid,.hukuk-makalesi .check-grid{grid-template-columns:1fr}.hukuk-makalesi .table-wrap{overflow:visible;border:0}.hukuk-makalesi table,.hukuk-makalesi thead,.hukuk-makalesi tbody,.hukuk-makalesi tr,.hukuk-makalesi th,.hukuk-makalesi td{display:block;min-width:0;width:100%}.hukuk-makalesi thead{position:absolute;width:1px;height:1px;overflow:hidden;clip:rect(0 0 0 0);white-space:nowrap}.hukuk-makalesi tbody{display:grid;gap:14px}.hukuk-makalesi tr{border:1px solid var(--line);border-top:4px solid var(--navy);border-radius:8px;background:#fff!important;overflow:hidden}.hukuk-makalesi td{display:grid;grid-template-columns:minmax(110px,38%) 1fr;gap:12px;border-right:0;padding:11px 13px;overflow-wrap:anywhere}.hukuk-makalesi td:before{content:attr(data-label);font-weight:800;color:var(--navy)}.hukuk-makalesi td:last-child{border-bottom:0}.hukuk-makalesi caption{border:1px solid var(--line);border-radius:8px;margin-bottom:12px}.hukuk-makalesi a,.hukuk-makalesi summary{min-height:44px}.hukuk-makalesi nav a{display:inline-flex;align-items:center}} @media(max-width:480px){.hukuk-makalesi{padding:0 12px 28px}.hukuk-makalesi header{margin:0 -12px;padding:26px 16px}.hukuk-makalesi h1{font-size:1.85rem}.hukuk-makalesi h2{font-size:1.45rem;margin-top:38px}.hukuk-makalesi td{grid-template-columns:1fr;gap:2px}.hukuk-makalesi .short-answer,.hukuk-makalesi .note,.hukuk-makalesi .warning,.hukuk-makalesi .card{padding:17px}.hukuk-makalesi .byline{display:block}.hukuk-makalesi .byline span{display:block;margin-top:5px}} @media(prefers-reduced-motion:reduce){.hukuk-makalesi *{scroll-behavior:auto!important;transition:none!important}}

Miras Hukuku Rehberi • 22 Eylül 2026

Miras Nasıl Paylaşılır? Eş ve Çocukların Miras Payı Ne Kadardır?

Sağ kalan eş ile çocukların yasal miras payları, kök içinde halefiyet, mal rejimi tasfiyesi, saklı pay, mirasın reddi ve paylaşma süreci; açık varsayımlar ve kontrol edilmiş hesaplarla açıklanmıştır.

Yazar: Avukat & Uzman Arabulucu İlker CebeciGüncelleme: 22 Eylül 2026Okuma süresi: yaklaşık 22 dakika

Miras nasıl paylaşılır?

Miras paylaşımı, önce mirasçıların ve terekenin belirlenmesi; ardından mal rejimi alacakları ile diğer borçların düşülmesi ve net terekenin yasal veya atanmış mirasçılara ayrılmasıyla yapılır. Mirasçılık belgesi payları gösterir; tek başına tapu intikali veya fiilî paylaşma sağlamaz. Anlaşma yoksa paylaşma davası gündeme gelebilir.

TMK m.599 uyarınca miras, ölüm anında bir bütün olarak mirasçılara geçer. Birden çok mirasçı varsa paylaşmaya kadar tereke üzerinde elbirliği hâli doğar; her mirasçı belirli bir odanın, aracın ya da banka hesabının tek başına maliki olmaz. Mirasçılık belgesi, tapu intikali, paylı mülkiyete geçiş ve paylaşma bu nedenle birbirinden farklı işlemlerdir.

Ölüm ve aile kayıtları: Ölüm tarihi, son yerleşim yeri, evlilik, soybağı ve olası vasiyetname belirlenir.
Mirasçılık belgesi: Sulh hukuk mahkemesinden veya kanunun izin verdiği durumda noterden alınır; itiraz ve iptal olasılığı saklıdır.
Tereke envanteri: Taşınmazlar, hesaplar, araçlar, şirket payları, alacaklar ve borçlar birlikte araştırılır.
Mal rejimi tasfiyesi: Ölüm evlilik sürerken gerçekleşmişse, eşlerin mal rejiminden doğan alacakları iki yönlü hesaplanır.
Net tereke ve paylar: Tereke borçları düşülür; vasiyet, saklı pay, denkleştirme ve tenkis etkileri incelenir.
Anlaşma veya dava: Yazılı paylaşma sözleşmesi, uygun uyuşmazlıkta arabuluculuk veya paylaşma davası yoluna gidilir.

Eş ve çocukların miras payı ne kadardır?

Mirasbırakanın sağ kalan eşi ve altsoyu birlikte mirasçıysa eşin yasal payı net terekenin 1/4’ü, altsoyun toplam payı 3/4’tür. Bütün çocuklar hayattaysa 3/4 eşit bölünür. Dolayısıyla eş ve bir çocukta çocuk 3/4; eş ve iki çocukta her çocuk 3/8 alır.

Sağ kalan eş ve hayattaki çocuklara göre yasal paylar
Mirasçılar	Eşin payı	Çocukların toplamı	Her çocuk
Eş + 1 çocuk	1/4	3/4	3/4
Eş + 2 çocuk	1/4	3/4	3/8
Eş + 3 çocuk	1/4	3/4	1/4
Eş + 4 çocuk	1/4	3/4	3/16
Eş yok + 3 çocuk	—	Tamamı	1/3

Payların cinsiyetle veya çocukların farklı evliliklerden doğmasıyla ilgisi yoktur. Hukuken soybağı kurulmuş çocuklar aynı derecede mirasçıdır. Tablo; geçerli mirastan feragat, ret, yoksunluk, mirasçılıktan çıkarma, evlatlık ilişkisi veya payları etkileyen bir ölüme bağlı tasarruf bulunmadığı varsayımıyla yasal paylaşımı gösterir.

Önce ölen çocuğun payı torunlara nasıl geçer?

Mirasbırakandan önce ölen çocuğun miras payı, TMK m.495 gereğince kendi altsoyuna kök içinde geçer. Önce çocuk köklerinin payı hesaplanır; sonra ölen çocuğun payı yalnız onun çocukları arasında bölünür. Bu nedenle torunlar, hayattaki çocuklarla kişi başına doğrudan eşit pay almaz.

Örneğin eş, bir hayattaki çocuk ve daha önce ölen çocuğun iki çocuğu varsa; eş 1/4 alır. Altsoya kalan 3/4 iki köke bölünür: hayattaki çocuk 3/8, ölen çocuğun kökü 3/8 alır. Bu kökteki iki torunun her biri 3/16 pay sahibi olur.

Evlatlık, evlilik dışı çocuk ve üvey çocuk mirastan pay alır mı?

Evlatlık ve onun altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; kendi biyolojik ailesindeki mirasçılığı da sürer. Evlilik dışında doğan çocuk, babayla hukuki soybağı kurulmuşsa baba yönünden diğer çocuklarla eşit mirasçıdır. Üvey çocuk ise evlat edinme veya ölüme bağlı tasarruf yoksa kendiliğinden yasal mirasçı olmaz.

Evlatlık: Evlat edinenin hısımlarına değil, evlat edinene mirasçı olur. Evlat edinen ve onun hısımları evlatlığa yasal mirasçı olmaz.
Evlilik dışı çocuk: Ana yönünden soybağı doğumla; baba yönünden tanıma, evlilik veya hüküm gibi hukuki yollarla kurulmalıdır. Ayrıntılar için babalık davası ve soybağı rehberine bakılabilir.
Üvey çocuk: Sadece eşin çocuğu olmak, diğer eşin terekesinde yasal mirasçılık yaratmaz.
Cenin: Miras açıldığında ana rahminde bulunan çocuk sağ doğarsa mirasçı olur; paylaşma doğuma kadar ertelenir.
Küçük mirasçı: Yasal temsilci ile çocuk arasında menfaat çatışması varsa temsil kayyımı gündeme gelir; işlem türüne göre ayrıca izin gerekebilir.

Çocuk veya başka altsoy yoksa eş ne kadar miras alır?

Altsoy yoksa sağ kalan eşin oranı birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: ana-baba zümresiyle 1/2, büyük ana-babalar veya onların çocuklarıyla 3/4 alır. Bu gruplardan hiç mirasçı yoksa eş mirasın tamamını kazanır. Eş varken üçüncü zümrede kuzenlere kadar mirasçılık ilerlemez.

Altsoy bulunmadığında sağ kalan eşin yasal payı
Birlikte mirasçılar	Eş	Diğer mirasçılar	Açıklama
Altsoy	1/4	3/4	Çocuk kökleri arasında paylaşılır.
Ana-baba zümresi	1/2	1/2	Ölen ana veya babanın yerini kendi altsoyu alabilir.
Büyük ana-babalar ve onların çocukları	3/4	1/4	Eş varken bu zümrede sınır büyük ana-baba ve onların çocuklarıdır.
Yukarıdaki gruplardan kimse yok	Tamamı	—	Eş tek yasal mirasçıdır.

Boşanma kesinleşmişse eski eş yasal mirasçı olmaz. Ölüm sırasında boşanma davası sürüyorsa TMK m.181’deki özel şartlar ayrıca incelenir; devam eden davada ölen eşin kusurunu ispatlayan mirasçı, sağ kalan eşin mirasçılığını etkileyebilir.

Katılma alacağı ile eşin miras payı aynı şey midir?

Katılma alacağı ve miras payı iki ayrı haktır. Ölümle mal rejimi sona erer; eşlerin edinilmiş malları, kişisel malları ve borçları hesaplanır. Sağ kalan eşin katılma alacağı doğarsa bu, kural olarak terekeye karşı kişisel bir alacaktır. Sonra kalan net tereke üzerinde eşin yasal miras payı hesaplanır.

Mal rejimi tasfiyesi ile miras paylaşımının farkı
Başlık	Mal rejimi tasfiyesi	Miras paylaşımı
Hukuki dayanak	Evlilik ve eşler arasındaki mal rejimi	Ölüm ve mirasçılık sıfatı
Hesabın konusu	Edinilmiş mallar, kişisel mallar, değer artış payı, eklenecek değerler ve borçlar	Ölenin net terekesi ve mirasçıların payları
Eşin hakkının niteliği	Kural olarak para alacağı; otomatik yarım tapu değildir	Net tereke üzerinde miras payı
Hesap yönü	Her iki eşin artık değeri ayrı hesaplanır ve alacaklar takas edilir	Mirasçı bileşimine göre tek tereke bölünür
Görev	Kural olarak aile mahkemesi	Uyuşmazlık türüne göre sulh veya asliye hukuk

Ölen eşin miras yoluyla veya karşılıksız kazandığı değerler kural olarak kişisel maldır; fakat ölene aitse miras terekesine girebilir. Bir malın kişisel mal olması, “miras dışında” olduğu anlamına gelmez. Değer artış payı iddiası bakımından fiilî katkı, ödeme ve değer artışı ayrıca incelenir. Konu hakkında değer artış payı alacağı açıklamasına da bakılabilir. Boşanmadaki tasfiye ile ölümdeki tasfiye aynı hesap ilkelerinden yararlansa da sona erme nedeni ve mirasçılar farklıdır; boşanmada ev ve araç paylaşımı bu ayrımı karşılaştırmak için kullanılabilir.

Net tereke nasıl hesaplanır?

Net tereke, mirasbırakanın devredilebilir malvarlığı hakları ve alacaklarından tereke borçları çıkarılarak belirlenir. Taşınmaz, hesap, araç ve şirket payları kadar kredi, vergi, sözleşme borçları ve uygun cenaze giderleri de araştırılır. Mal rejiminden doğan karşılıklı alacaklar netleştirilmeden yalnız tapu değerleri üzerinden paylaşım yapmak yanıltıcı olabilir.

TMK m.507, tasarruf edilebilir kısmın hesabında borçlar ile cenaze, terekeyi mühürleme ve yazım giderleri ile mirasbırakanla birlikte yaşayan kişilerin üç aylık geçim giderlerinin indirilmesini öngörür. Ancak her hesap kaleminin belgeye, hukuki sebebe ve doğru değerleme tarihine bağlanması gerekir.

Tereke araştırmasında temel belge ve cevapladığı soru
Belge veya kayıt	Cevapladığı soru	Kritik nokta
Nüfus ve ölüm kayıtları	Mirasçılar ve ölüm tarihi kimlerdir?	Soybağı, evlatlık ve ölüm sırası kontrol edilir.
Evlenme tarihi ve mal rejimi sözleşmesi	Hangi mal rejimi ve dönem uygulanır?	1 Ocak 2002 öncesi dönem ayrıca ayrıştırılır.
Tapu, araç ve şirket kayıtları	Malın sahibi, edinim tarihi ve niteliği nedir?	Kayıt, finansman kaynağını tek başına kanıtlamayabilir.
Banka ve kredi hareketleri	Alacak, borç ve ödeme kaynağı nedir?	Hukuka uygun resmî celp veya eldeki meşru belgeler kullanılmalıdır.
Vasiyetname ve bağış belgeleri	Tasarruflar saklı payı etkiliyor mu?	İptal, tenkis, denkleştirme ve muvazaa aynı kurum değildir.
Ekspertiz/bilirkişi raporu	İlgili tarihte değer nedir?	Bilirkişi hukuki mirasçı belirlemez; değer ve teknik hesabı destekler.

Mallar hangi tarihteki değeriyle hesaba katılır?

Tek bir değerleme tarihi yoktur. Mal rejiminde malların hangi gruba ait olduğu, rejimin sona erdiği andaki duruma göre; tasfiyedeki mevcut edinilmiş mallar ise kural olarak tasfiye anındaki değerleriyle dikkate alınır. Miras paylaşımındaki taşınmazlar paylaşma anındaki gerçek değerleriyle, tenkis hesabı ise kanundaki özel esaslarla değerlendirilir.

İşleme göre tarih ve değer ayrımı
İşlem	Malın durumu	Değer	Not
Mal rejimi sona ermesi	Ölüm anı	Tasfiye anı (mevcut edinilmiş mallar)	Elden çıkarılan eklenecek değerlerde özel kural vardır.
Terekenin açılması	Ölüm anı	Talebin türüne göre değişir	Mirasçılık ve tereke kapsamı ölüm anına bağlanır.
Mirasın paylaşılması	Terekeye dahil mal	Paylaşma anındaki gerçek değer	Tarım işletmeleri için özel hükümler saklıdır.
Tenkis hesabı	Ölüm ve kazandırma şartları	TMK’daki tenkis kuralları	Basit tapu rayici yeterli olmayabilir.

Çocukların ve eşin saklı payı ne kadardır?

Altsoyun saklı payı, her birinin yasal miras payının yarısıdır. Sağ kalan eş, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı; diğer hâllerde yasal payının 3/4’ü oranında saklı paya sahiptir. Saklı pay, yasal payla aynı değildir ve kardeşler güncel hukukta saklı paylı mirasçı değildir.

Eş ve iki çocuk örneğinde yasal ve saklı pay
Mirasçı	Yasal pay	Saklı pay oranı	Terekeye göre saklı pay
Sağ kalan eş	1/4	Yasal payın tamamı	1/4
Birinci çocuk	3/8	Yasal payın yarısı	3/16
İkinci çocuk	3/8	Yasal payın yarısı	3/16
Toplam	1	—	5/8

Bu örnekte tasarruf edilebilir kısım 3/8’dir. Vasiyetname veya bağışın saklı payı zedelemesi, işlemi kendiliğinden tamamen hükümsüz yapmaz. Şartları varsa tenkis istenir. Vasiyetnamenin iptali ise ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ve şekil eksikliği gibi ayrı sebeplere dayanır.

Sağ kalan eş aile konutunu doğrudan alabilir mi?

Sağ kalan eşin aile konutu üzerinde otomatik ve bedelsiz mülkiyet hakkı yoktur. TMK m.240, katılma alacağına mahsup edilerek kural olarak intifa veya oturma; haklı sebep varsa mülkiyet hakkı isteme imkânı verir. TMK m.652’de ise miras payına mahsup edilen temel talep mülkiyet; haklı sebeple alternatif intifa veya oturma hakkıdır.

Aile konutunda iki farklı hukuki yol
Kriter	TMK m.240	TMK m.652
Aşama	Mal rejimi tasfiyesi	Miras paylaşımı
Mahsup edilen hak	Katılma alacağı	Miras payı
Olası sonuç	Kural olarak konutta intifa/oturma; haklı sebeple bunun yerine mülkiyet. Ev eşyasında mülkiyet talebi.	Kural olarak mülkiyet; haklı sebeple bunun yerine intifa veya oturma hakkı
Sınır	Konut/ev eşyası, iş veya tarımsal malvarlığı istisnaları	Meslek/sanat icrası ve tarımsal taşınmazlara ilişkin özel hükümler

Miras paylaşımı için hangi belgeler gerekir?

Temel belgeler ölüm ve nüfus kayıtları, mirasçılık belgesi, vasiyetname veya miras sözleşmesi, tapu ve araç kayıtları, banka ve kredi dökümleri, şirket kayıtları, mal rejimi sözleşmesi ile borç ve değerleme belgeleridir. Gereken belge, anlaşmalı paylaşma mı yoksa ret, tenkis ya da paylaşma davası mı yürütüleceğine göre değişir.

Mirasçılık belgesinin mevcut olup olmadığı e-Devlet Veraset İlamı Sorgulama hizmetinden kontrol edilebilir. Bu hizmet yeni belge düzenlenmesi değil, kayıtlı ilamın sorgulanması içindir. Mirasçılık belgesi payları ispatlamaya yarar; taşınmazı tek başına belirli mirasçıya özgülemez.

Mirasçılar anlaşırsa paylaşım nasıl yapılır?

Bütün mirasçılar ehil ve aynı iradedeyse, TMK m.676 uyarınca yazılı paylaşma sözleşmesi yapabilir veya tereke mallarını fiilen bölüşebilir. Taşınmaz tescili, şirket payı devri ve araç kaydı gibi sicil işlemleri ayrıca tamamlanır. Bir mirasçının payını üçüncü kişiye devri ise farklı şekil ve sonuçlara tabidir.

Mirasçılar arasındaki miras payı devri yazılı; üçüncü kişiyle yapılan devir noterlikçe düzenleme şeklinde olmalıdır. Üçüncü kişi paylaşmaya doğrudan katılmaz; paylaşma sonunda devreden mirasçıya özgülenecek değeri isteme hakkı kazanır. Miras açılmadan önceki feragat sözleşmesi de ayrı bir kurumdur.

Paylaşma davasından önce arabuluculuk zorunlu mudur?

Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda, 6325 sayılı Kanun m.18/B uyarınca dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu kural bütün miras davalarına yayılmaz; örneğin mirasçılığın veya soybağının belirlenmesi tarafların serbest tasarrufuyla çözülemez. Zorunlu olan anlaşmak değil, başvurudur.

Taşınmaz devrini içeren arabuluculuk anlaşmasında kanuni sınırlamalar korunur ve icra edilebilirlik şerhi zorunludur. Tarım arazilerinde ayrıca özel bölünme ve devir kuralları dikkate alınmalıdır. Adalet Bakanlığı da tarım arazisi niteliğindeki taşınmazların arabuluculukla devrinde 5403 ve 3083 sayılı kanunlardaki sınırlamaların gözetileceğini açıklamaktadır.

Miras uyuşmazlıklarında hangi mahkeme görevlidir?

Görev talebe göre değişir: mirasçılık belgesi, gerçek ret beyanı ve paylaşma davasında çoğunlukla sulh hukuk; tenkis ve vasiyetnamenin iptalinde asliye hukuk; ölümle sona eren mal rejimi alacağında aile mahkemesi görevlidir. Aynı aile malvarlığına ilişkin her talep tek mahkemede görülmez; görev dava konusuna göre belirlenir.

Başlıca işlem, görev ve yetki ayrımı
Talep	Görevli mahkeme/makam	Temel yetki notu
Mirasçılık belgesi	Sulh hukuk veya kanunun izin verdiği durumda noter	Çekişmesiz yargı kuralları; iptal ve yeni belge için HMK m.11/3 ayrıca önemlidir.
Mirasın gerçek reddi	Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi	Sözlü veya yazılı, kayıtsız ve şartsız beyan.
Mirasın paylaşılması	Sulh hukuk mahkemesi	Mirasbırakanın son yerleşim yeri kesin yetkilidir.
Tenkis / vasiyetnamenin iptali	Asliye hukuk mahkemesi	Mirasbırakanın son yerleşim yeri kesin yetkilidir.
Mal rejimi alacağı	Aile mahkemesi	Ölüm hâlinde ölenin son yerleşim yeri.
Ortaklığın giderilmesi	Sulh hukuk mahkemesi	Taşınmazın bulunduğu yer; önce dava şartı arabuluculuk kontrol edilir.

HMK m.11; paylaşma, paylaşma sözleşmesinin geçersizliği, ölüme bağlı tasarrufların iptali, tenkis ve miras sebebiyle istihkak gibi davalarda son yerleşim yerini kesin yetkili kılar. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda HMK m.12’nin bulunduğu yer kuralı; ortaklığın giderilmesinde de bu bağlantı ayrıca değerlendirilir.

Miras hukukunda kaçırılmaması gereken süreler nelerdir?

En kritik süreler; mirasın reddinde kural olarak üç ay, resmî defter isteminde bir ay, vasiyetnamenin iptali ve tenkiste öğrenmeden itibaren bir yıl ile kanundaki on veya yirmi yıllık üst sürelerdir. Sürenin başlangıcı her olayda aynı değildir; ölüm, bildirim, vasiyetnamenin açılması ve öğrenme tarihi ayrı incelenmelidir.

Başlıca süreler ve başlangıç noktaları
İşlem	Süre	Başlangıç ve önemli not
Mirasın gerçek reddi	3 ay	Yasal mirasçı için kural olarak ölümü ve mirasçılığı öğrenme; atanmış mirasçı için resmî bildirim.
Resmî defter istemi	1 ay	Mirası ret usulündeki yetkili sulh hâkimine başvuru.
Vasiyetnamenin iptali	1 / 10 / 20 yıl	Bir yıl öğrenmeden; on yıl iyi niyetli, yirmi yıl iyi niyetli olmayan davalıya karşı kanundaki başlangıçlardan.
Tenkis	1 / 10 yıl	Bir yıl saklı payın zedelendiğini öğrenmeden; üst süre vasiyetnamenin açılması veya diğer tasarrufta mirasın açılmasından.
Bilirkişi raporuna itiraz	2 hafta	Raporun tebliğinden; özel şartlarda süresinde talep üzerine bir defalık ek süre mümkündür.
İstinaf	2 hafta	HMK m.345 uyarınca ilamın usulen tebliğinden; özel hükümler saklıdır.
Temyiz	2 hafta	Temyizi kabil bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden; kesinlik sınırları ayrıca kontrol edilir.

Miras borçluysa eş ve çocuklar ne yapabilir?

Mirasçılar, terekenin borç durumuna göre mirası süresinde reddedebilir veya bir ay içinde resmî defter tutulmasını isteyebilir. Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse kanuni ret karinesi gündeme gelir. Ret süresi dolmadan tereke malını sahiplenme veya olağan yönetimi aşan işlem hakkı kaybettirebilir.

Mirasçılar TMK m.599 ve m.641 çerçevesinde tereke borçlarından kişisel ve müteselsil sorumluluk riski taşır; miras payı oranı alacaklıya karşı otomatik sorumluluk sınırı değildir. Bilinmeyen borç ihtimalinde banka, vergi, icra, kredi ve kefalet kayıtları hızla araştırılmalıdır. Koruma ihtiyacı varsa sulh hâkiminden tereke yazımı, mühürleme, resmen yönetim veya temsilci atanması gibi birbirinden farklı önlemler uygun şartlarıyla istenebilir.

Eş ve çocukların miras payı örneklerle nasıl hesaplanır?

Hesapta önce paylaşılabilir net tereke bulunur, sonra eşe 1/4 ve altsoya toplam 3/4 ayrılır. Altsoy payı hayattaki çocuklar ile önce ölen çocukların kökleri arasında bölünür. Mal rejimi alacağı varsa önce bu alacak netleştirilir; eşin miras payı yalnız geriye kalan tereke üzerinden hesaplanır.

Örnek 1

Eş ve iki çocuk 4.000.000 TL’yi nasıl paylaşır?

Vasiyet, borç, ret ve mal rejimi alacağı bulunmadığı; net terekenin 4.000.000 TL olduğu varsayımında eş 1/4 oranla 1.000.000 TL alır. Çocuklara kalan 3.000.000 TL ikiye bölünür ve her çocuk 1.500.000 TL alır. Dağıtılan tutarların toplamı net terekeye eşittir.

Eş: 4.000.000 × 1/4 = 1.000.000 TL
Her çocuk: 4.000.000 × 3/8 = 1.500.000 TL
Toplam: 1.000.000 + 1.500.000 + 1.500.000 = 4.000.000 TL

Örnek 2

Eş ve üç çocuk 4.000.000 TL’yi nasıl paylaşır?

Aynı varsayımlarla eş yine 1/4, yani 1.000.000 TL alır. Altsoyun 3/4’lük toplam payı 3.000.000 TL’dir. Üç çocuk aynı derecede olduğundan bu tutar eşit bölünür ve her biri 1.000.000 TL kazanır. Eşin payı çocuk sayısı artsa da altsoy bulunduğu sürece 1/4 kalır.

Eş: 1.000.000 TL
Her çocuk: 3.000.000 ÷ 3 = 1.000.000 TL
Toplam: 1.000.000 × 4 = 4.000.000 TL

Örnek 3

Ölen çocuğun iki çocuğu varsa 4.000.000 TL nasıl bölünür?

Mirasçılar eş, bir hayattaki çocuk ve mirasbırakandan önce ölen çocuğun iki çocuğuysa eş 1.000.000 TL alır. Altsoya kalan 3.000.000 TL iki çocuk köküne ayrılır. Hayattaki çocuk 1.500.000 TL; ölen çocuğun iki çocuğu ise kendi köklerindeki 1.500.000 TL’den kişi başına 750.000 TL alır.

Eş: 1.000.000 TL
Hayattaki çocuk: 1.500.000 TL
Her torun: 750.000 TL
Toplam: 1.000.000 + 1.500.000 + 750.000 + 750.000 = 4.000.000 TL

Örnek 4

Katılma alacağı varsa miras payı nasıl hesaplanır?

Ölen eşe ait 6.000.000 TL net edinilmiş mal ve 2.000.000 TL kişisel mal; sağ kalan eş yönünden karşı artık değer ve başka borç bulunmadığı varsayılsın. Sağ kalan eşin 3.000.000 TL katılma alacağı düşülünce tereke 5.000.000 TL olur. Eş ayrıca bunun 1/4’ü olan 1.250.000 TL’yi miras payı olarak alır.

Başlangıç malvarlığı: 6.000.000 + 2.000.000 = 8.000.000 TL
Katılma alacağı: 6.000.000 × 1/2 = 3.000.000 TL
Net tereke: 5.000.000 TL
Eşin miras payı: 1.250.000 TL
İki çocuğun her biri: 1.875.000 TL
Eşin toplam ekonomik kazanımı: 3.000.000 + 1.250.000 = 4.250.000 TL

Tüm örnekler öğretici ve temsilidir. Kişisel mal, denkleştirme, değer artış payı, karşı eşin artık değeri, borç, vasiyet, bağış veya vergi bulunduğunda sonuç değişir.

Miras paylaşımında en sık yapılan hatalar nelerdir?

En yaygın hatalar; eşin her durumda 1/4 alacağını sanmak, katılma alacağını otomatik yarım tapu kabul etmek, torunları kök hesabı yapmadan çocuklarla eşitlemek, mirasçılık belgesini paylaşma saymak ve yalnız aktifleri inceleyip borçları ihmal etmektir. Süre başlangıçlarını varsaymak da ret, tenkis ve iptal haklarının kaybına yol açabilir.

Kişisel malı, ölen eşin terekesine hiç girmeyen mal sanmak.
Çocuk yokluğunu altsoy yokluğu ile karıştırmak; torun varken ikinci zümreye geçmek.
Vasiyetnameyi otomatik geçersiz saymak veya varlığında yasal mirasçılığın tamamen bittiğini düşünmek.
Bir mirasçının tek başına belirli tereke malını satabileceğini varsaymak.
Paylaşma sözleşmesi, miras payı devri ve mirastan feragati aynı işlem gibi düzenlemek.
Ortaklığın giderilmesi davasından önce dava şartı arabuluculuğu atlamak.
Küçük mirasçıyla ebeveyn arasında menfaat çatışmasını ve kayyım gereğini gözden kaçırmak.
Tarımsal taşınmazı olağan bir arsa gibi fiziksel olarak bölünebilir kabul etmek.

Mirasçılık belgesini noter verebilir mi?

Noter, nüfus kayıtlarının yeterli olduğu ve yargılamayı gerektiren bir uyuşmazlık bulunmadığı hâllerde mirasçılık belgesi düzenleyebilir. Anayasa Mahkemesi, TMK m.598’de notere bu yetkiyi veren kuralın iptal istemini reddetmiştir. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir; uyuşmazlık ve iptal denetimi mahkemeye aittir.

AYM, E.2011/64, K.2012/168, 1.11.2012: Mahkeme; noterlerin yalnız resmî kayıtlarla yeterince belirlenebilen durumlarda belge verebildiğini, yargılamayı gerektiren hâllerde yetkili olmadığını ve mahkeme denetiminin korunduğunu dikkate alarak “veya noterlikçe” ibaresine ilişkin iptal talebini oybirliğiyle reddetmiştir. Karar 13 Mart 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Paylaşmadan önce hangi kontroller yapılmalıdır?

Paylaşmadan önce hem mirasçılar hem sağ kalan eş; ölüm ve soybağı kayıtlarını, vasiyetnameyi, ret sürelerini, malvarlığı ve borçları, evlilik dönemini, mal rejimi sözleşmesini, bağışları ve değerleme tarihlerini kontrol etmelidir. Bir taşınmazı hemen devretmek yerine bütün terekenin ve karşılıklı alacakların birlikte görülmesi hesap hatasını azaltır.

Eş ve çocukların miras payı hakkında sık sorulan sorular

Aşağıdaki cevaplar eşin payı, torunların temsili, ikinci evlilik, ev ve banka hesapları, saklı pay, ret, borçlar, vasiyetname ve paylaşma davası hakkında en çok karşılaşılan ayrımları özetler. Her cevap yasal varsayıma dayanır; ölüm tarihi, aile ağacı, mal rejimi ve belgeler somut sonucu değiştirebilir.

Eş ve tek çocuk varsa ev kime kalır?

Tapu İntikali Nasıl Yapılır? Miras İntikali 2026

ilkercebeci — Thu, 23 Jul 2026 10:02:00 +0000

Tapu intikali, vefat eden kişinin adına kayıtlı taşınmazların mirasçılık belgesinde gösterilen mirasçılar adına tapu siciline tescil edilmesidir. İşlem için önce noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi alınır; ardından Web Tapu üzerinden tapu müdürlüğüne başvuru yapılır. İntikal, esas olarak taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğünde gerçekleştirilir. Bununla birlikte mirasçılar, yetki alanı dışı tapu işlemi kapsamında başka bir tapu müdürlüğünden de intikal talebinde bulunabilir. Saf miras intikalinden tapu harcı alınmaz; ancak yıllık tarifeye göre döner sermaye ücreti tahsil edilir. Başka bir tapu müdürlüğünde yapılan yetkili işlemde tapu harcı artmaz, fakat döner sermaye işlem ücreti iki kat uygulanır. Elbirliği mülkiyetiyle intikal talep edilecekse mirasçılardan birinin başvurusu yeterli olabilir. Buna karşılık intikal, mirasın paylaşılması veya taşınmazın satılması anlamına gelmez.

Kısa Cevap

Tapu intikali için mirasçılık belgesi, kimlik belgesi, bina niteliğindeki taşınmazlarda geçerli DASK poliçesi ve temsil varsa vekâletname veya diğer temsil belgesi hazırlanmalıdır. Başvuru e-Devlet üzerinden ulaşılan Web Tapu sistemi kullanılarak yapılabilir. İşlem taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılabileceği gibi, yetki alanı dışı işlem kapsamında başka bir tapu müdürlüğünde de sonuçlandırılabilir. Mirasçılardan biri, taşınmazın bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle tescilini isteyebilir. Miras yoluyla yapılan saf intikal işleminden tapu harcı alınmaz; güncel tarifeye göre döner sermaye ücreti tahsil edilir.

Tapu İntikali Nedir?

Tapu intikali, tapu sicilinde vefat eden kişi adına kayıtlı bulunan taşınmazın, mirasçılık belgesinde gösterilen yasal veya atanmış mirasçılar adına tescil edilmesidir.

Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesi uyarınca mirasçılar, mirası mirasbırakanın ölümüyle birlikte kanun gereğince bir bütün olarak kazanır. Dolayısıyla taşınmaz üzerindeki miras hakkı, tapu intikali yapıldığı anda değil, ölümle doğar. Tapuda gerçekleştirilen intikal işlemi, daha önce kanun gereğince gerçekleşmiş olan kazanımın tapu siciline işlenmesini sağlar.

Birden fazla mirasçı bulunması hâlinde, paylaşmaya kadar tereke üzerinde miras ortaklığı meydana gelir. Mirasçılar, terekeye dâhil taşınmazlar üzerinde kural olarak elbirliği hâlinde hak sahibi olur. Bu nedenle bir mirasçının tek başına başvuru yapabilmesi, taşınmazın yalnızca o mirasçı adına tescil edileceği anlamına gelmez.

Tapu İntikali, Mirasın Paylaşılması ve Satış Aynı İşlem midir?

Tapu intikali, mirasın paylaşılması ve satış birbirinden farklı işlemlerdir:

Tapu intikali: Taşınmazın, mirasçılık belgesindeki hak sahipleri adına tescil edilmesidir.
Mirasın taksimi: Tereke mallarının mirasçılar arasında paylaştırılmasıdır. Örneğin iki daireden birinin bir mirasçıya, diğerinin başka mirasçıya bırakılması taksim işlemidir.
Satış: Taşınmazın mirasçılar tarafından üçüncü kişiye veya mirasçılardan birine bedel karşılığında devredilmesidir.

Saf miras intikali tapu harcından muaftır. Buna karşılık mirasın taksimi, pay devri, bağış veya satış işlemlerinin mali sonuçları farklıdır. “Önce intikal edip sonra diğer mirasçının payını üzerime alacağım” şeklindeki işlem yalnızca intikal olarak değerlendirilemez.

Tapu İntikali İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?

Mirasbırakanın ölüm kaydının bulunması

Mirasın açılabilmesi için ölümün nüfus kayıtlarına işlenmiş olması gerekir. Yurt dışında meydana gelen ölümlerde, yabancı ölüm belgesinin Türk nüfus kayıtlarına işlenmesi ve belgenin tasdik ile tercüme şartlarının tamamlanması gerekebilir.

Mirasçılık belgesinin alınması

Mirasçılık belgesi, mirasçıları ve miras paylarını gösterir. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesi uyarınca sulh hukuk mahkemesinden veya şartları mevcutsa noterlikten alınabilir.

Nüfus kayıtlarının yeterli olmaması, yabancılık unsuru, vasiyetname, soybağı uyuşmazlığı veya mirasçılar arasında ihtilaf bulunması hâlinde noterlikten belge alınamayabilir ve mahkemeye başvurulması gerekebilir.

Taşınmazın mirasbırakan adına kayıtlı olması

Tapu intikali, mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazlar bakımından yapılır. Tapu kaydındaki ad, soyad veya kimlik bilgileri nüfus kayıtlarıyla uyuşmuyorsa önce kayıt düzeltme işlemi gerekebilir.

Tescil biçiminin belirlenmesi

Mirasçılardan yalnızca birinin başvurması hâlinde tescil, genel olarak elbirliği mülkiyeti esasına göre yapılır. Paylı mülkiyet talebinde bütün mirasçıların katılımı, noterlikçe düzenlenen muvafakatler, kesinleşmiş mahkeme kararı veya diğer mirasçılara tebligat yapılmasını içeren özel usul gündeme gelebilir.

Tapu İntikali İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasına göre temel belgeler şunlardır:

Başvuran mirasçının veya temsilcisinin kimlik belgesi
Noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınmış mirasçılık belgesi
Temsil varsa vekâletname, vasi kararı veya yetki belgesi
Bina niteliğindeki taşınmazlar için geçerli zorunlu deprem sigortası poliçesi
Mevcutsa tapu senedi veya taşınmazın ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgileri
Müdürlükçe somut işlem için istenebilecek diğer belgeler

Yabancı mahkemelerden alınan mirasçılık belgelerinin Türkiye’de doğrudan işleme alınması mümkün olmayabilir. Yabancı mahkeme kararları bakımından Türk mahkemelerince tanıma veya onay, ayrıca apostil, konsolosluk tasdiki ve noter onaylı tercüme şartları belgenin niteliğine göre değerlendirilmelidir.

E-Devlet ve Web Tapu Üzerinden Tapu İntikali Nasıl Yapılır?

E-Devlet üzerinden doğrudan tapu tescili yapılmaz. E-Devlet, Web Tapu sistemine girişte ve başvurunun elektronik ortamda oluşturulmasında kullanılır. Tescil işlemi ise tapu müdürlüğü tarafından tamamlanır.

E-Devlet hesabına giriş yapılır.
Arama bölümünden “Web Tapu” hizmetine ulaşılır.
Vatandaş portalında “Mirasçısı Olduğum Taşınmazlar” bölümü kontrol edilir.
“Başvuru Yap” bölümünden işlem türü olarak miras intikali seçilir.
İntikali istenen taşınmaz ve işlemin yürütülmesi istenen tapu müdürlüğü belirlenir.
Mirasçılık belgesi, DASK poliçesi ve gerekiyorsa temsil belgesi sisteme yüklenir.
İletişim ve başvuru bilgileri kontrol edilerek talep gönderilir.
Tapu müdürlüğü evrakı inceler; eksiklik veya ödeme bilgisi SMS yoluyla bildirilir.
Döner sermaye ücreti yatırılır.
Müdürlükçe bildirilen zamanda imza veya kimlik doğrulama işlemi tamamlanır.

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Web Tapu sistemi, başvurunun elektronik ortamda yapılmasını ve belgelerin işlem öncesinde müdürlüğe gönderilmesini sağlar. Ancak her dosyanın bütünüyle tapu müdürlüğüne gidilmeden sonuçlanacağı varsayılmamalıdır.

Tapu İntikali Hangi Tapu Müdürlüğünde Yapılır?

Tapu intikali, esas olarak taşınmazın tapu sicilinde kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Örneğin taşınmaz Küçükçekmece Tapu Müdürlüğünün yetki alanında kayıtlıysa olağan başvuru bu müdürlüğe yöneltilir.

Bununla birlikte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün tapu işlemlerine ilişkin güncel açıklamalarına göre bütün tapu müdürlükleri, belirlenen şartlar çerçevesinde yetki alanı dışındaki taşınmazlara ilişkin işlem yapabilir. Bu nedenle İstanbul’da yaşayan bir mirasçı, başka bir ilde veya ilçede bulunan taşınmazın intikali için Bakırköy, Küçükçekmece veya kendisine uygun başka bir tapu müdürlüğünden işlem talep edebilir.

Yetki alanı dışı başvurunun kabul edilmesi, talep edilen işlemin yetki alanı dışında yapılabilen işlemler arasında bulunmasına ve tapu kayıtlarında işlemi engelleyen bir eksiklik olmamasına bağlıdır. İntikal ve birden fazla ölüm hâlinde intikal işlemleri, TKGM tarafından yayımlanan yetki verilen işlemler listesinde yer almaktadır.

Taşınmazın Bulunduğu Yerden Başka Bir Tapuda İntikal Yapılabilir mi?

Evet. Miras intikali, taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlük dışında başka bir tapu müdürlüğünde yetki alanı dışı işlem olarak yapılabilir. Başvurunun yapıldığı müdürlük ile taşınmazın kayıtlı bulunduğu müdürlük, gerekli kayıt ve belgeleri TAKBİS üzerinden inceler.

Başka müdürlüğe başvurulması hâlinde mirasçılık belgesi, kimlik, DASK ve varsa vekâletname gibi belgeler yine aranır. Taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlükteki dayanak belgelerin elektronik ortama aktarılmamış olması, kimlik veya hisse bilgilerinin uyuşmaması ya da tapu kaydında işleme engel bir belirtme bulunması süreci uzatabilir.

Yetki alanı dışı işlem seçeneği, özellikle mirasçının taşınmazdan farklı bir il veya ilçede yaşadığı durumlarda önemli kolaylık sağlar. Ancak başka bir müdürlükten işlem yapılması, taşınmazın kayıtlı olduğu tapu sicilini değiştirmez. Tescil yine taşınmazın bağlı bulunduğu tapu sicili üzerinde gerçekleştirilir.

Tapuda Yetkili İşlem Nedir?

Uygulamada “yetkili işlem” olarak adlandırılan işlem, resmî düzenlemelerde yetki alanı dışı tapu işlemi olarak ifade edilir. Bu işlemde başvuru, taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünden farklı bir müdürlüğe yapılır ve başvurulan müdürlük işlem yapma yetkisini elektronik sistem üzerinden kullanır.

Taşınmazın kayıtlı bulunduğu müdürlük tapu sicilindeki dayanakları, kısıtlamaları ve gerekli belgeleri kontrol eder. İşlemin yapılmasında sakınca bulunmadığının anlaşılması üzerine kayıt ve belgeler TAKBİS üzerinden değerlendirilir; işlem, başvurunun yapıldığı diğer tapu müdürlüğünde tamamlanabilir.

Buradaki “yetki”, mirasçının başka bir kişiye verdiği vekâletnameyle aynı anlama gelmez. Yetkili işlem, tapu müdürlükleri arasındaki görev alanına ilişkin idari ve teknik bir uygulamadır. Vekâletname ise mirasçının işlemde bir temsilci tarafından temsil edilmesini sağlar. Yetki alanı dışı işlemde temsilci bulunuyorsa ayrıca geçerli bir vekâletname gerekir.

Yetkili işlem ile tarafların farklı müdürlüklerde imza atması aynı mıdır?

Hayır. Yetki alanı dışı işlemde taraf veya talep sahibi, taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlükten başka bir müdürlükte işlem yapar. Tarafların farklı müdürlüklerde bulunması ise özellikle satış, bağış ve mal değişim sözleşmelerinde tarafların ayrı tapu müdürlüklerinde imza atmasına ilişkin farklı bir uygulamadır. Bu iki hâlin döner sermaye hesabı aynı değildir.

Başka Tapuda İntikal Yapıldığında Harç veya Döner Sermaye Artar mı?

Başka bir tapu müdürlüğünde intikal yapılması, saf miras intikaline ilişkin tapu harcı muafiyetini ortadan kaldırmaz. Miras intikalinden tapu harcı alınmaz. Dolayısıyla işlem taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlükte veya başka bir tapu müdürlüğünde yapılsa da saf intikal yönünden tapu harcı doğmaz.

Buna karşılık döner sermaye ücreti artar. TKGM’nin 2026 yılı tarifesine göre yetki alanı dışı tapu işlemlerinde, yetki verilen tapu müdürlüğünün yöresel katsayısı esas alınarak hesaplanan işlem ücretinin iki katı tahsil edilir.

2026 yılında tek bir standart tapu işlemi için baz işlem ücreti 2.227 TL’dir. Yöresel katsayının en yüksek olduğu yerlerde bu ücret işlem başına en fazla 6.681 TL’ye ulaşmaktadır. Tarife tutarlarına katma değer vergisi dâhildir.

Yetki alanı dışı intikal işleminde ücret iki kat uygulandığından, tek standart işlem ve en yüksek yöresel katsayı varsayımında döner sermaye ücreti 13.362 TL’ye ulaşabilir. Bu hesap, tek taşınmaz ve tek standart işlem içindir. Birden fazla taşınmaz, bağımsız bölüm, ek işlem, satış, ipotek veya farklı hizmet bulunması hâlinde toplam tutar ayrıca hesaplanır. Bu nedenle 6.681 TL bütün tapu dosyaları için değişmez bir üst sınır olarak anlaşılmamalıdır.

Güncel tarife, TKGM 2026 yılı döner sermaye ücretleri tarifesinden kontrol edilebilir.

Tapu İntikali İçin Randevu Nasıl Alınır?

Web Tapu üzerinden başvuru yapıldığında ayrıca baştan bir randevu seçmek her zaman gerekmez. Belgelerin incelenmesinden sonra tapu müdürlüğü, başvuru sahibine işlem ve randevu bilgisini SMS ile bildirir.

İnternet üzerinden başvuru yapılamaması hâlinde ALO 181 çağrı merkezi aracılığıyla tapu işlemleri için randevu alınabilir. İşlem öncesinde mirasçılık belgesi ve diğer belgelerin hazırlanmış olması gerekir.

Bakırköy veya Küçükçekmece’de yaşayan bir mirasçı, başka yerdeki taşınmaz için yetki alanı dışı işlem talep edebilir. Ancak işlemin hangi müdürlükte daha hızlı veya düşük maliyetle yürütüleceği, taşınmazın kayıt durumu, müdürlüklerin yoğunluğu ve uygulanacak yöresel katsayı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Tapu İntikal Süreci Nasıl İlerler?

Ölüm kaydı kontrol edilir. Yurt dışı ölüm belgelerinde tasdik ve tercüme gerekebilir.
Mirasçılık belgesi alınır. Belge noterlikten alınamıyorsa sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
Taşınmazlar tespit edilir. Web Tapu ve tapu kayıtları üzerinden mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazlar belirlenir.
Vergi beyannamesi hazırlanır. Ölüm yeri ve mirasçının bulunduğu yere göre beyan süresine uyulur.
İşlem yapılacak tapu müdürlüğü seçilir. Taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlük veya yetki alanı dışındaki başka bir müdürlük tercih edilebilir.
Web Tapu başvurusu yapılır. Tescilin elbirliği veya paylı mülkiyet biçimi doğru belirlenir.
Evrak ve ödeme kontrolü tamamlanır. DASK, vekâletname ve döner sermaye ödemesi hazırlanır.
İmza ve tescil işlemi yapılır. Tapu müdürlüğünün bildirdiği zamanda işlem sonuçlandırılır.
Satış veya paylaşma ayrıca yürütülür. İntikalden sonraki satış ve taksim ayrı tapu işlemidir.

Tapu İntikali Ne Kadar Sürer?

Tapu intikali için mevzuatta bütün dosyalar bakımından geçerli, kesin bir tamamlanma süresi bulunmamaktadır. Ölüm kaydı ve mirasçılık belgesi hazırsa, taşınmazın tapu bilgileri doğruysa ve belgelerde eksiklik yoksa işlem tapu müdürlüğünün verdiği randevuda tamamlanabilir.

Süreyi uzatabilecek başlıca nedenler şunlardır:

Birden fazla ölüm nedeniyle zincirleme intikal gerekmesi
Mirasçılık belgesindeki bilgilerle tapu kaydının uyuşmaması
Yabancı mirasçı veya yabancı ülkede düzenlenen belge bulunması
Vasiyetname ya da atanmış mirasçı bulunması
Mirasın reddi, mirastan çıkarma veya soybağı uyuşmazlığı
Eksik DASK, vekâletname veya kimlik belgesi
Yetki alanı dışı işlemde tapu kayıtlarının ayrıca incelenmesi
Tapu kaydındaki haciz, ipotek, vakıf kaydı veya diğer takyidatlar

Bu nedenle “tapu intikali kesin olarak aynı gün tamamlanır” şeklinde genel bir süre vermek doğru değildir.

Tapu İntikalinde Süre ve Zamanaşımı

Tapu intikali için zamanaşımı var mıdır?

Miras yoluyla kazanılan taşınmazın mirasçılar adına tescilini istemek bakımından genel bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre öngörülmemiştir. Mülkiyet ölüm anında kanun gereğince mirasçılara geçer. Bununla birlikte intikal işleminin uzun süre yapılmaması, sonraki ölümler nedeniyle mirasçı sayısının artmasına, belgelerin zorlaşmasına ve taşınmazın satılamamasına neden olabilir.

Tapu intikali için süre bulunmaması, vergi beyannamesinin de süresiz olduğu anlamına gelmez.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Ölüm Türkiye’de meydana gelmiş ve mirasçı Türkiye’de bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden dört ay içinde
Ölüm Türkiye’de meydana gelmiş ve mirasçı yabancı ülkede bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden altı ay içinde
Ölüm yabancı ülkede meydana gelmiş ve mirasçı Türkiye’de bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden altı ay içinde
Mirasçı ölümün gerçekleştiği yabancı ülkede bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden dört ay içinde
Mirasçı ölümün gerçekleştiği ülkeden başka bir yabancı ülkede bulunuyorsa ölüm tarihini takip eden sekiz ay içinde
Gaiplik hâlinde, gaiplik kararının ölüm siciline işlendiği tarihi takip eden bir ay içinde

Veraset yoluyla geçen malın değeri istisna sınırının altında kalsa bile beyanname verilmesi gerekir. Gecikme hâlinde uygulanacak ceza, ek süre ve gecikme hükümleri, beyannamenin verildiği tarih ile vergi dairesinin tebligat yapıp yapmadığına göre değişebilir.

Mirasın reddi süresi

Mirasbırakanın borçları bulunuyorsa tapu intikalinden önce mirasın reddi ihtimali değerlendirilmelidir. Mirasın reddi için genel süre üç aydır. Terekeye ait mal üzerinde sahiplenme veya tasarruf niteliğinde işlem yapılması, reddetme hakkı bakımından olumsuz sonuç doğurabilir. Bu nedenle borca batık olabilecek terekeye ilişkin tapu başvurusu yapılmadan önce hukuki durum incelenmelidir.

Tapu İntikal Masrafı Nasıl Hesaplanır?

Tapu intikal masrafı tek bir kalemden oluşmaz. Saf miras intikali ile sonradan yapılacak satış veya paylaşımın giderleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Tapu harcı: Saf miras intikalinde alınmaz.
Döner sermaye ücreti: TKGM’nin yıllık tarifesine ve yöresel katsayıya göre alınır. 2026 yılında tek standart işlemde 2.227 TL baz ücret, yöresel katsayıya göre en fazla 6.681 TL’ye ulaşabilir.
Yetki alanı dışı işlem ücreti: Yetki verilen tapu müdürlüğünün yöresel katsayısına göre hesaplanan işlem ücretinin iki katıdır.
Veraset ve intikal vergisi: Her mirasçının payı, istisnası ve vergi matrahına göre hesaplanır.
Mirasçılık belgesi gideri: Noterlik veya mahkeme yoluna göre değişir.
DASK: Bina niteliğindeki taşınmazlarda poliçe maliyeti doğabilir.
Vekâletname ve tercüme: Temsil veya yabancı belge bulunmasına göre değişir.
Satış ve taksim giderleri: İntikalden ayrı olarak hesaplanır.

Döner sermaye ücretinin hesaplanmasında taşınmazın değeri esas alınmaz. Ücret; işlem türü, işlem veya taşınmaz sayısı, yöresel katsayı, yetki alanı dışı işlem olup olmadığı ve ek hizmetlere göre belirlenir. 6.681 TL tutarı, 2026 yılında tek standart işlem için en yüksek yöresel katsayıyla oluşan tutardır.

2026 yılı veraset ve intikal vergisi oranları

2026 yılında veraset yoluyla intikallerde ilk 3.000.000 TL için yüzde 1, sonraki 7.000.000 TL için yüzde 3, sonraki 15.000.000 TL için yüzde 5, sonraki 30.000.000 TL için yüzde 7 ve 55.000.000 TL’yi aşan bölüm için yüzde 10 oranı uygulanır.

2026 yılında çocuklar ve eşten her birine düşen miras payının 2.907.136 TL’si vergiden istisnadır. Altsoy bulunmaması nedeniyle eşin tek başına mirasçı olması hâlinde istisna 5.817.845 TL’dir. Bu tutarlar yıllık olarak değiştiğinden makalenin sonraki yıllarda güncellenmesi gerekir. Güncel tarife ve istisnalar Gelir İdaresi Başkanlığının veraset ve intikal vergisi açıklamasından kontrol edilebilir.

Tapu intikal masrafı hesaplama örneği

Mirasbırakandan iki çocuğa eşit payla, vergiye esas değeri 10.000.000 TL olan bir taşınmaz kaldığı varsayılsın. Her çocuğun brüt payı 5.000.000 TL’dir.

Her mirasçının miras payı: 5.000.000 TL
2026 yılı istisnası: 2.907.136 TL
Vergiye tabi tutar: 2.092.864 TL
İlk dilim oranı: Yüzde 1
Her mirasçı için hesaplanan vergi: 20.928,64 TL

Bu örnekte tereke borcu, başka mal, başka indirim veya matrah farkı bulunmadığı varsayılmıştır. Gerçek hesaplama, terekenin tamamı ve her mirasçının hukuki durumu birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Döner sermaye ve diğer işlem giderleri bu vergiye dâhil değildir.

Veraset ve intikal vergisi, tahakkukundan itibaren üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenir.

Veraset ve İntikal Vergisi Ödenmeden Tapu İntikali Yapılır mı?

Veraset ve intikal vergisinin tahakkukunun veya tamamının ödenmesinin beklenmesi, miras intikalinin tescili için her durumda zorunlu değildir. Tapu müdürlüğü, tescil sonucunu vergi dairesine bildirmek üzere intikal işlemini verginin tahakkukunu beklemeden gerçekleştirebilir.

Ancak intikal eden taşınmaza isabet eden veraset ve intikal vergisi tamamen ödenmeden taşınmazın satılması, devredilmesi veya üzerinde ayni hak kurulması mümkün değildir. Bu nedenle “intikali şimdi yapıp vergiyi ödemeden hemen satış yapma” düşüncesi uygulamada sonuç vermez. Satıştan önce vergi ilişik kesme işleminin tamamlanması gerekir.

Tek Mirasçı Tapu İntikali Yapabilir mi?

Mirasçılardan biri, mirasçılık belgesine dayanarak bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti şeklinde intikal başvurusu yapabilir. Başvuru yapan kişi, bu yolla taşınmazın yalnızca kendi adına tescilini sağlayamaz.

Taşınmazın miras payları gösterilerek paylı mülkiyet biçiminde tescili isteniyorsa genel olarak bütün mirasçıların katılımı veya muvafakati gerekir. Bununla birlikte 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun Ek 3. maddesi uyarınca, diğer mirasçılara tebligat yapılmasına dayanan paylı mülkiyete dönüştürme usulü de uygulanabilir. Mirasçılardan biri itiraz eder veya süresi içinde paylaşma davası açarsa işlem bu usulle tamamlanamaz.

Tapu İntikali ve Satış Aynı Anda Yapılabilir mi?

İntikal ve satış hukuken iki ayrı işlemdir. Bununla birlikte belgeler eksiksizse, vergi ilişiği kesilmişse ve bütün mirasçılar satış işlemine katılıyorsa tapu müdürlüğünde birbirini takip eden bağlantılı işlemler olarak yürütülmeleri mümkün olabilir. Bunun aynı gün tamamlanacağı garanti edilemez; müdürlüğün iş akışı ve dosyanın niteliği belirleyicidir.

Satış için şu şartlara dikkat edilmelidir:

Önce taşınmaz mirasçılar adına tescil edilmelidir.
Taşınmaza isabet eden veraset ve intikal vergisi ödenmelidir.
Bütün mirasçılar veya satış yetkisi bulunan temsilcileri işleme katılmalıdır.
Satış bedeli, emlak vergisi değerinden düşük gösterilmemelidir.
Satışa özgü tapu harcı ve döner sermaye ücreti ödenmelidir.

Satışta alıcı ve satıcı taraf için ayrı ayrı binde 20 oranında tapu harcı uygulanır. Birden fazla mirasçı bulunması, satıcı taraf harcının her mirasçıdan taşınmazın tam değeri üzerinden ayrıca alınacağı anlamına gelmez; satıcı tarafın harcı paylar oranında dağıtılır.

İntikal Yapılmadan Tapu Satışı Olur mu?

Tapu sicilinde hâlen vefat eden kişi malik görünüyorsa doğrudan onun adına satış işlemi yapılamaz. Önce mirasçılar adına intikal tescili yapılmalıdır. Ölümden önce düzenlenmiş bir vekâletnamenin ölümden sonra aynen kullanılabileceği de varsayılmamalıdır; vekâlet ilişkisi kural olarak ölümle sona erer.

İntikal ve satış işlemleri aynı dosya planlaması içinde arka arkaya yürütülebilse bile hukuki sıralama değişmez: önce intikal tescili, ardından satış işlemi gerçekleştirilir.

Tapu İntikali Vekâletnameyle Yapılabilir mi?

Tapu intikali avukat veya başka bir temsilci aracılığıyla takip edilebilir. Vekâletnamenin talep edilen tapu işlemini kapsaması gerekir. Yalnızca intikal başvurusu yapılacaksa buna ilişkin temsil yetkisi; intikalden sonra satış, pay devri, taksim, bedel tahsili veya vergi işlemleri yapılacaksa bu yetkiler de açık ve yeterli şekilde düzenlenmelidir.

Yurt dışında düzenlenen vekâletnamelerde belgenin düzenlendiği ülke, apostil veya konsolosluk tasdiki, fotoğraf, noter onaylı Türkçe tercüme ve şekil şartları ayrıca incelenir. Vekâletnamedeki küçük bir yetki eksikliği, özellikle intikal ile satışın birlikte planlandığı işlemlerde dosyanın sonuçlandırılmasını engelleyebilir.

Tapu İntikal Dilekçesi Örneği

Web Tapu üzerinden başvuru yapıldığında sistemdeki elektronik talep formu kullanılır. Müdürlükçe ayrıca yazılı talep istenmesi veya fiziki başvuru yapılması hâlinde aşağıdaki metin somut işleme göre uyarlanabilir:

…… TAPU MÜDÜRLÜĞÜNE

Muris …………………’ın …/…/…… tarihinde vefat etmesi nedeniyle, adına kayıtlı bulunan … ili, … ilçesi, … mahallesi, … ada, … parsel, … bağımsız bölüm numaralı taşınmazın, … Noterliğinin/Sulh Hukuk Mahkemesinin … tarihli ve … sayılı mirasçılık belgesine göre mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti esasına göre intikal ve tesciline karar verilmesini arz ederim.

Başvuran mirasçı
Adı ve soyadı
T.C. kimlik numarası
Telefon numarası
Tarih ve imza

Ekler: Mirasçılık belgesi, kimlik belgesi, DASK poliçesi, varsa vekâletname veya temsil belgesi.

Paylı mülkiyet, mirasın taksimi veya yalnızca bir mirasçı adına tescil talep edilecekse bu örnek doğrudan kullanılmamalıdır.

Görevli ve Yetkili Merci veya Mahkeme

Çekişmesiz tapu intikali, tapu müdürlüğünde yürütülen idari bir tescil işlemidir. Kural olarak ayrıca dava açılması gerekmez.

Mirasçılık belgesi noterlikten veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.
Mirasçılık belgesinin verilmesi, düzeltilmesi veya iptaliyle ilgili başvurularda sulh hukuk mahkemesi gündeme gelir.
Miras sebebiyle tapu iptali ve tescil talebi bulunuyorsa genel olarak asliye hukuk mahkemesi görevli, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
Mirasçılar arasındaki ortaklığın giderilmesi talebinde sulh hukuk mahkemesi görevlidir.
Vasiyetnamenin açılması, mirasın reddi, terekenin tespiti veya resmî tasfiyesi gibi işlemler kendi özel usullerine tabidir.

Talebin “intikal”, “tapu iptal ve tescil”, “mirasın paylaşılması” veya “ortaklığın giderilmesi” niteliğinde olup olmadığı görev, yetki ve harç bakımından farklı sonuç doğurur.

Tapu İntikalinde Kullanılabilecek Delil ve Belgeler

Uyuşmazlık çıkması hâlinde özellikle şu kayıtlar önem taşır:

Nüfus aile kayıt tabloları ve ölüm kaydı
Mirasçılık belgesi
Vasiyetname veya miras sözleşmesi
Tapu kayıtları, dayanak belgeleri ve resmî senetler
Kadastro tutanakları ve eski tapu kayıtları
Mirasın reddine ilişkin mahkeme kararı
Soybağına ilişkin nüfus ve mahkeme kayıtları
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ile tahakkuk belgeleri
Miras paylaşma sözleşmesi ve noterlik belgeleri
Vekâletname, vesayet veya kayyım kararları
Banka kayıtları, borç belgeleri ve tereke tespit evrakı

E-Devlet ekran görüntüsü veya özel kişilerce hazırlanan listeler, resmî tapu ve nüfus kayıtlarının yerine geçmez. Uyuşmazlıkta belgenin kaynağı, doğrulanabilirliği ve hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması ayrıca değerlendirilir.

Tapu İntikalinde En Sık Yapılan Hatalar

İntikali mirasın paylaşılması sanmak

İntikal, her mirasçının ayrı bir taşınmazı alması anlamına gelmez. Paylaşma için ayrıca anlaşma veya dava gerekebilir.

Tek mirasçının taşınmazı kendi adına geçirebileceğini düşünmek

Tek mirasçı başvuru yapabilir; ancak tescil bütün mirasçılar adına gerçekleştirilir.

Yetki alanı dışı işlem ücretini hesaba katmamak

Başka bir tapu müdürlüğünde işlem yapılması tapu harcını artırmaz; ancak döner sermaye işlem ücreti iki kat uygulanır.

Vergi beyannamesini geciktirmek

Tapu tescili için genel bir süre bulunmaması, vergi beyannamesi sürelerinin göz ardı edilebileceği anlamına gelmez.

Mirasın borçlarını araştırmadan işlem yapmak

Miras, yalnızca taşınmaz ve para gibi aktiflerden oluşmaz. Mirasbırakanın borçları da terekeye dâhildir. Mirasın reddi düşünülüyorsa üç aylık süre ve terekeye müdahale yasağı dikkate alınmalıdır.

Satış ile intikal masraflarını karıştırmak

Saf intikalde satış tapu harcı alınmaz. Ancak intikalden hemen sonra satış veya pay devri yapılacaksa bu ikinci işlem ayrıca harca tabidir.

Tapu kaydındaki takyidatları incelememek

İpotek, haciz, intifa hakkı, aile konutu şerhi, vakıf kaydı veya başka kısıtlamalar miras intikaliyle kendiliğinden ortadan kalkmaz.

Eski veya yetersiz vekâletnameyle başvurmak

Vekâletnamenin yalnızca intikali mi, yoksa satış ve bedel tahsilini de mi kapsadığı işlem öncesinde kontrol edilmelidir.

Birden fazla ölüm hâlini gözden kaçırmak

Taşınmaz hâlen dede veya büyükbaba adına kayıtlıysa yalnızca son vefat eden kişinin mirasçılık belgesi yeterli olmayabilir. Her ölüm halkası için ayrı mirasçılık belgesi ve zincirleme intikal gerekebilir.

Tapu İntikalinde Avukat Desteği Neden Önemlidir?

Mirasçılık belgesinin açık olduğu ve bütün mirasçıların anlaşabildiği basit intikal işlemleri doğrudan takip edilebilir. Ancak birden fazla ölüm, yabancı mirasçı, vasiyetname, mirasın reddi, küçük veya kısıtlı mirasçı, tapu kaydı uyuşmazlığı, haciz, ipotek veya paylaşma anlaşmazlığı bulunması hâlinde işlem yalnızca belge tesliminden ibaret değildir.

Hukuki destek özellikle miras paylarının ve intikal zincirinin kontrol edilmesi, elbirliği veya paylı mülkiyet seçiminin sonuçlarının değerlendirilmesi, vergi ile tapu giderlerinin ayrılması, intikal ve satış işlemlerinin birlikte planlanması, yetki alanı dışı müdürlüğün seçilmesi ve eksik tapu kaydının düzeltilmesi konularında önem taşır.

Tapu intikaliyle bağlantılı miras uyuşmazlıkları ve diğer süreçler hakkında miras avukatı sayfasından bilgi alınabilir.

Sonuç

Tapu intikali, miras kalan taşınmazın mirasçılar adına tapu siciline işlenmesini sağlar. İşlem için temel olarak mirasçılık belgesi, kimlik, bina niteliğindeki taşınmazlarda DASK ve gerektiğinde temsil belgeleri hazırlanır. Başvuru Web Tapu üzerinden yapılabilir ve elbirliği mülkiyetiyle tescil için mirasçılardan birinin başvurusu yeterli olabilir.

İntikal işlemi taşınmazın kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğünde yapılabileceği gibi, yetki alanı dışı işlem kapsamında başka bir tapu müdürlüğünde de yürütülebilir. Başka müdürlükte işlem yapılması saf intikal yönünden tapu harcı doğurmaz; ancak döner sermaye işlem ücreti iki kat uygulanır. 2026 yılında tek standart işlem ücreti en yüksek yöresel katsayıyla 6.681 TL’ye, yetki alanı dışı işlemde ise aynı varsayımla 13.362 TL’ye ulaşabilir.

Bununla birlikte intikal, mirasın paylaşılması veya satış değildir. Vergi beyannamesi süreleri, mirasın reddi ihtimali, tapu kaydındaki takyidatlar ve birden fazla ölüm nedeniyle oluşan intikal zinciri ayrıca değerlendirilmelidir. Somut olayda yabancı belge, vasiyetname, uyuşmazlık veya satış planı bulunuyorsa işlem öncesinde hukuki ve mali durumun birlikte incelenmesi yararlı olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tapu intikali hangi tapu müdürlüğünde yapılır?

Tapu intikali esas olarak taşınmazın tapu sicilinde kayıtlı bulunduğu tapu müdürlüğünde yapılır. Bununla birlikte TKGM uygulamasında bütün tapu müdürlükleri, belirlenen şartlar çerçevesinde yetki alanı dışındaki taşınmazlara ilişkin işlem yapabilir. Bu nedenle mirasçı, taşınmaz başka bir il veya ilçede bulunsa dahi kendisine uygun başka bir tapu müdürlüğünden intikal talep edebilir. Başvuru öncesinde Web Tapu üzerinden taşınmaz ve müdürlük seçimi yapılması, belgelerin elektronik ortamda gönderilmesi mümkündür.

Taşınmazın bulunduğu yerden başka bir tapuda intikal yapılabilir mi?

Evet. Miras intikali, yetki alanı dışı tapu işlemi kapsamında taşınmazın kayıtlı olduğu yerden başka bir tapu müdürlüğünde yapılabilir. Başvurulan müdürlük ile taşınmazın kayıtlı olduğu müdürlük, tapu kayıtlarını ve dayanak belgelerini TAKBİS üzerinden inceler. Kayıtların elektronik ortamda bulunmaması, kimlik veya hisse uyuşmazlığı ya da işleme engel bir belirtme bulunması süreci uzatabilir. Tescil, başvurulan müdürlükte sonuçlandırılsa da taşınmazın bağlı olduğu tapu sicili üzerinde gerçekleştirilir.

Tapuda yetkili işlem nedir?

“Yetkili işlem”, uygulamada taşınmazın kayıtlı olduğu tapu müdürlüğünden farklı bir müdürlükte yapılan yetki alanı dışı tapu işlemini ifade eder. Bu kavram, mirasçının bir avukata veya başka kişiye verdiği vekâletnameyle aynı değildir. Yetki alanı dışı işlem, tapu müdürlüklerinin işlem yapma alanına; vekâletname ise hak sahibinin temsil edilmesine ilişkindir. Başka müdürlükte temsilci aracılığıyla işlem yapılacaksa, yetki alanı dışı işlem şartlarının yanında talebi kapsayan geçerli bir temsil belgesi de gerekir.

Başka tapuda intikal yapıldığında harç artar mı?

Saf miras intikalinden tapu harcı alınmadığı için başka bir tapu müdürlüğünde işlem yapılması intikal bakımından tapu harcı doğurmaz veya harcı artırmaz. Artan kalem döner sermaye ücretidir. TKGM’nin 2026 tarifesine göre yetki alanı dışı tapu işlemlerinde, yetki verilen müdürlüğün yöresel katsayısı esas alınarak hesaplanan işlem ücretinin iki katı tahsil edilir. İntikalden sonra satış, taksim veya pay devri yapılırsa bu işlemlerin harç ve giderleri intikalden ayrı olarak hesaplanır.

2026 yılında tapu intikal döner sermaye ücreti ne kadardır?

2026 yılında tarifedeki işlem ücreti 2.227 TL’dir. Yöresel katsayıya göre tek bir standart tapu işlemi için döner sermaye ücreti en fazla 6.681 TL’ye ulaşabilir. Yetki alanı dışı işlemde hesaplanan işlem ücretinin iki katı tahsil edildiğinden, aynı azami katsayı varsayımında tutar 13.362 TL olabilir. Birden fazla taşınmaz, bağımsız bölüm veya ek işlem bulunması hâlinde toplam ücret ayrıca hesaplanır; bu nedenle 6.681 TL her dosya için toplam üst sınır değildir.

Tek mirasçı tapu intikali yapabilir mi?

Mirasçılardan biri, mirasçılık belgesine dayanarak taşınmazın bütün mirasçılar adına elbirliği mülkiyetiyle tescilini talep edebilir. Diğer mirasçıların aynı anda başvuruda bulunması bu tescil biçimi için kural olarak aranmaz. Ancak tek mirasçının başvurması, taşınmazın yalnızca o kişinin adına geçirilmesini sağlamaz. Yalnız bir mirasçı adına tescil, mirasın paylaşılması, pay devri veya satış gibi ayrıca hukuki dayanak ve taraf katılımı gerektiren işlemlerle mümkün olabilir.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre hukukî değerlendirme değişebilir.

Tapu intikali, mirasın paylaşılması veya intikalden sonra satış planlanan dosyalarda somut durumun değerlendirilmesi için iletişim sayfası üzerinden başvuru yapılabilir.

Miras Hukuku – Avukat & Arabulucu İlker Cebeci

Mirasçıların Tereke Borçlarından Sorumluluğu

Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu nasıl doğar?

TMK 641: Alacaklıya karşı müteselsil sorumluluk ne demektir?

Örnek: 600.000 TL borç ve üç eşit mirasçı

Borcu ödeyen mirasçı diğerlerinden nasıl isteyebilir?

Miras paylaşılınca borç sorumluluğu sona erer mi?

Mirasın reddi, resmî defter ve resmî tasfiye arasındaki fark

Ret süresi ve ret hakkını etkileyen davranışlar

Resmî defter neden “yalnız miras malıyla sorumluluk” değildir?

Kefalet ve vergi borçlarında özel düzenlemeler

2026 Yargıtay kararları sorumluluk sınırlarını nasıl ayırıyor?

3. Hukuk Dairesi: Teselsül, taleple bağlılığı kaldırmaz

2. Hukuk Dairesi: Sağ kalan eş aynı zamanda mirasçıysa iç ilişki önemlidir

7. Hukuk Dairesi: Hükmen rette ölüm tarihindeki aktif ve pasif araştırılır

Borç talebi geldiğinde nasıl bir inceleme yapıyoruz?

Tereke borçlarından sorumluluk hakkında sık sorulan sorular

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

Mirasçılara geçişin temel kuralı: TMK m.599

Hangi malvarlığı hakları mirasçılara geçer?

Hangi haklar mirasçılara geçmez?

Manevi tazminat istemi mirasçılara geçer mi?

Ölüm nedeniyle yakınların kendi adlarına doğan hakları nelerdir?

Ölen kişinin hangi borçları mirasçılara geçer?

Adli para cezası ile tazminat borcu aynı mıdır?

Dijital ve kripto varlıklar mirasa dâhil olabilir mi?

Yargıtay kararları: Geçiş ve sona erme nasıl değerlendiriliyor?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 04.12.2025, E.2025/1588, K.2025/5176

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.05.2023, E.2022/7766, K.2023/5075

Tereke incelemesinde hangi belgeleri ayırıyoruz?

Sık sorulan sorular

1. Miras yalnız mal ve paradan mı oluşur?

2. Veraset ilamı alınmadan miras kazanılmaz mı?

3. İntifa hakkı çocuklara kalır mı?

4. Oturma hakkı mirasla geçer mi?

5. Ölenin bütün manevi tazminat talepleri mirasçılara geçer mi?

6. Ceza şikâyeti manevi tazminat istemini her zaman kanıtlar mı?

7. Destekten yoksun kalma tazminatı miras payıyla mı hesaplanır?

8. Kredi borcu ölümle biter mi?

9. Her mirasçı yalnız payı kadar borçtan mı sorumludur?

10. Adli para cezası mirasçıdan istenir mi?

11. Kripto varlıkta anahtara ulaşamamak miras hakkını ortadan kaldırır mı?

12. Borç araştırması için üç aylık ret süresi bekletilebilir mi?

Kaynaklar ve hukuki kontrol

Miras Nasıl Paylaşılır? Eş ve Çocukların Miras Payı

Miras nasıl paylaşılır?

Eş ve çocukların miras payı ne kadardır?

Önce ölen çocuğun payı torunlara nasıl geçer?

Evlatlık, evlilik dışı çocuk ve üvey çocuk mirastan pay alır mı?

Çocuk veya başka altsoy yoksa eş ne kadar miras alır?

Katılma alacağı ile eşin miras payı aynı şey midir?

Net tereke nasıl hesaplanır?

Mallar hangi tarihteki değeriyle hesaba katılır?

Çocukların ve eşin saklı payı ne kadardır?

Sağ kalan eş aile konutunu doğrudan alabilir mi?

Miras paylaşımı için hangi belgeler gerekir?

Mirasçılar anlaşırsa paylaşım nasıl yapılır?

Paylaşma davasından önce arabuluculuk zorunlu mudur?

Miras uyuşmazlıklarında hangi mahkeme görevlidir?

Miras hukukunda kaçırılmaması gereken süreler nelerdir?

Miras borçluysa eş ve çocuklar ne yapabilir?

Eş ve çocukların miras payı örneklerle nasıl hesaplanır?

Eş ve iki çocuk 4.000.000 TL’yi nasıl paylaşır?

Eş ve üç çocuk 4.000.000 TL’yi nasıl paylaşır?

Ölen çocuğun iki çocuğu varsa 4.000.000 TL nasıl bölünür?

Katılma alacağı varsa miras payı nasıl hesaplanır?

Miras paylaşımında en sık yapılan hatalar nelerdir?

Mirasçılık belgesini noter verebilir mi?

Paylaşmadan önce hangi kontroller yapılmalıdır?

Eş ve çocukların miras payı hakkında sık sorulan sorular

Tapu İntikali Nasıl Yapılır? Miras İntikali 2026

Kısa Cevap

Tapu İntikali Nedir?

Tapu İntikali, Mirasın Paylaşılması ve Satış Aynı İşlem midir?

Tapu İntikali İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?

Mirasbırakanın ölüm kaydının bulunması

Mirasçılık belgesinin alınması

Taşınmazın mirasbırakan adına kayıtlı olması

Tescil biçiminin belirlenmesi