<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
	xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
	xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
	xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/" >

<channel>
	<title>şiddetli geçimsizlik &#8211; Avukat &amp; Arabulucu İlker Cebeci</title>
	<atom:link href="https://ilkercebeci.av.tr/tag/siddetli-gecimsizlik/feed/" rel="self" type="application/rss+xml" />
	<link>https://ilkercebeci.av.tr</link>
	<description>Bakırköy Avukat &#124; +90 532 425 48 70</description>
	<lastBuildDate>Sat, 17 Oct 2026 09:36:10 +0000</lastBuildDate>
	<language>tr</language>
	<sy:updatePeriod>
	hourly	</sy:updatePeriod>
	<sy:updateFrequency>
	1	</sy:updateFrequency>
	<generator>https://wordpress.org/?v=7.1.3</generator>

<image>
	<url>https://ilkercebeci.av.tr/wp-content/uploads/2026/01/cropped-favicon-ilkercebeci-site-1-32x32.png</url>
	<title>şiddetli geçimsizlik &#8211; Avukat &amp; Arabulucu İlker Cebeci</title>
	<link>https://ilkercebeci.av.tr</link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
	<item>
		<title>TMK 166 Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle Boşanma Davası</title>
		<link>https://ilkercebeci.av.tr/tmk-166-evlilik-birliginin-temelinden-sarsilmasi/</link>
					<comments>https://ilkercebeci.av.tr/tmk-166-evlilik-birliginin-temelinden-sarsilmasi/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[ilkercebeci]]></dc:creator>
		<pubDate>Wed, 14 Oct 2026 18:32:25 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boşanma Hukuku]]></category>
		<category><![CDATA[Boşanmada kusur]]></category>
		<category><![CDATA[çekişmeli boşanma]]></category>
		<category><![CDATA[Evlilik birliğinin temelinden sarsılması]]></category>
		<category><![CDATA[şiddetli geçimsizlik]]></category>
		<category><![CDATA[TMK 166]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ilkercebeci.av.tr/?p=2344</guid>

					<description><![CDATA[TMK 166/1–2 kapsamında boşanma koşullarını, kusur ve itirazı, fiilî ayrılık ile delil değerlendirmesini 2025–2026 Yargıtay kararlarıyla inceliyoruz.]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<article class="hukuk-makalesi" lang="tr">
<style>
.hukuk-makalesi{max-width:960px;margin:auto;padding:24px;color:#243040;background:#fff;font:18px/1.8 Georgia,serif;overflow-wrap:anywhere}.hukuk-makalesi *{box-sizing:border-box}.hukuk-makalesi h1,.hukuk-makalesi h2,.hukuk-makalesi h3{font-family:Arial,sans-serif;line-height:1.35;color:#172d46}.hukuk-makalesi h1{font-size:34px}.hukuk-makalesi h2{font-size:26px;margin-top:38px;scroll-margin-top:24px}.hukuk-makalesi h3{font-size:21px;margin-top:26px}.hukuk-makalesi a{color:#164f86;text-decoration:underline;text-underline-offset:3px}.hukuk-makalesi a:focus-visible,.hukuk-makalesi summary:focus-visible{outline:3px solid #164f86;outline-offset:4px}.hukuk-makalesi .kunye{font:15px/1.7 Arial,sans-serif;color:#435267}.hukuk-makalesi .kisa-cevap,.hukuk-makalesi nav{padding:20px;background:#f0f4f8;border-left:4px solid #244766;margin:22px 0}.hukuk-makalesi ul,.hukuk-makalesi ol{padding-left:26px}.hukuk-makalesi li{margin-bottom:8px}.hukuk-makalesi .tablo{overflow-x:auto;margin:24px 0}.hukuk-makalesi table{border-collapse:collapse;width:100%;font-size:16px;min-width:580px}.hukuk-makalesi th,.hukuk-makalesi td{border:1px solid #b7c4d1;padding:12px;text-align:left;vertical-align:top}.hukuk-makalesi th{background:#e8eef5}.hukuk-makalesi details{border:1px solid #b7c4d1;padding:14px 18px;margin:12px 0;border-radius:4px}.hukuk-makalesi summary{cursor:pointer;font-weight:bold;color:#172d46}.hukuk-makalesi footer{border-top:1px solid #b7c4d1;padding-top:18px;margin-top:32px;font-size:15px}@media(max-width:768px){.hukuk-makalesi{padding:18px;font-size:17px}.hukuk-makalesi h1{font-size:29px}.hukuk-makalesi h2{font-size:24px}}@media(max-width:480px){.hukuk-makalesi{padding:12px;font-size:16px}.hukuk-makalesi h1{font-size:25px}.hukuk-makalesi h2{font-size:22px}.hukuk-makalesi table{min-width:0}.hukuk-makalesi thead{position:absolute;width:1px;height:1px;overflow:hidden;clip-path:inset(50%)}.hukuk-makalesi tbody,.hukuk-makalesi tr,.hukuk-makalesi td{display:block;width:100%}.hukuk-makalesi tr{border:1px solid #b7c4d1;margin-bottom:16px}.hukuk-makalesi td{border:0;border-bottom:1px solid #d6e0e9}.hukuk-makalesi td::before{content:attr(data-label) ": ";display:block;font-weight:bold}}
</style>
<header>
<h1>TMK 166 Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Nedeniyle Boşanma Davası</h1>
<p class="kunye">Avukat &amp; Uzman Arabulucu İlker Cebeci<br />Son güncelleme: <time datetime="2026-10-14">14 Ekim 2026</time></p>
</header>
<div class="kisa-cevap">
<p><strong>Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma</strong>, ortak hayatın sürdürülmesinin eşlerden beklenemeyecek derecede bozulması hâlinde TMK 166/1 kapsamında talep edilir. Mahkeme yalnızca boşanma isteğini değil, ileri sürülen olayları, bunların ispatını ve tarafların kusur durumunu inceler. Davacı daha ağır kusurluysa davalının TMK 166/2 kapsamında itiraz hakkı vardır; bu hakkın kötüye kullanılması ve korunmaya değer yarar kalmaması ayrıca değerlendirilir.</p>
</div>
<p>Halk arasında “şiddetli geçimsizlik” olarak ifade edilen bu dava, eşlerden birinin evliliği sürdürmek istemediğini söylemesiyle sonuçlanmaz. Hangi olayın yaşandığı, ortak hayatı nasıl etkilediği ve hangi delille desteklendiği açıklanmalıdır. Dava hazırlığında olayları tarih sırasına koyuyor, boşanma talebi ile nafaka, tazminat ve çocuklara ilişkin taleplerin dayanaklarını ayrı değerlendiriyoruz.</p>
<nav aria-label="İçindekiler"><strong>İçindekiler</strong></p>
<ol>
<li><a href="#kapsam">TMK 166/1–2’nin kapsamı</a></li>
<li><a href="#sartlar">Boşanma koşulları</a></li>
<li><a href="#davranislar">Ortak hayatı etkileyen davranışlar</a></li>
<li><a href="#kusur-itiraz">Kusur, itiraz ve tam kusurlu eş</a></li>
<li><a href="#ayrilik">Fiilî ayrılık ve TMK 166’nın diğer fıkraları</a></li>
<li><a href="#deliller">İspat ve hukuka uygun deliller</a></li>
<li><a href="#mahkeme">Mahkeme, dilekçe ve yargılama</a></li>
<li><a href="#tedbirler">Dava sırasında geçici önlemler</a></li>
<li><a href="#mali-sonuclar">Nafaka, tazminat ve velayet</a></li>
<li><a href="#kararlar">2025–2026 Yargıtay kararları</a></li>
<li><a href="#sorular">Sık sorulan sorular</a></li>
<li><a href="#kaynaklar">Birincil kaynaklar</a></li>
</ol>
</nav>
<section id="kapsam">
<h2>TMK 166/1–2 hangi boşanma sebebini düzenler?</h2>
<p>TMK 166’nın birinci fıkrası genel boşanma sebebini, ikinci fıkrası ise davacının daha ağır kusurlu olması hâlindeki itirazı düzenler. Kanun, evlilik birliğini sarsabilecek davranışları sınırlı bir liste hâlinde saymaz. İleri sürülen olayların bu evliliğin ortak yaşamını sürdürmeyi beklenemez hâle getirip getirmediği incelenir.</p>
<p>Bu nedenle aynı davranışın her dosyada aynı sonuç doğuracağı söylenemez. Olayın ağırlığı, tekrar edip etmediği, taraflar arasındaki ilişki, haklı nedenler ve ispat durumu önemlidir. Tek bir ağır olay da koşulları oluşturabilir; mutlaka yıllarca süren bir uyuşmazlık bulunması gerekmez. Her tartışma veya fikir ayrılığı ise boşanmayı haklı kılmaz. <a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Türk Medenî Kanunu m. 166</a>.</p>
<p>Üçüncü fıkradaki anlaşmalı boşanma ile dördüncü fıkradaki önceki ret kararından sonra ortak hayatın kurulamaması farklı inceleme yollarıdır. Bu makalenin odağı, birinci ve ikinci fıkralara dayanan çekişmeli boşanma talebidir.</p>
</section>
<section id="sartlar">
<h2>Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanmanın koşulları</h2>
<p>Dosyada evlilik ilişkisinin bozulduğunu gösteren somut olaylar ile ortak hayatı sürdürmenin eşlerden beklenemeyeceğini ortaya koyan etkiler birlikte değerlendirilir. Yargıtay uygulamasında karşı tarafa yüklenen kusurlu davranışların ispatı da belirleyicidir. “Artık anlaşamıyoruz” veya “evlilik bitti” açıklaması, gerekli olay ve delil anlatımının yerine geçmez.</p>
<div class="tablo">
<table>
<caption>Boşanma talebinde ayrı değerlendirilmesi gereken konular</caption>
<thead>
<tr>
<th scope="col" data-label="Konu">Konu</th>
<th scope="col" data-label="İnceleme">Mahkemenin incelemesi</th>
<th scope="col" data-label="Eksiklik">Yetersiz kalan yaklaşım</th>
</tr>
</thead>
<tbody>
<tr>
<td data-label="Konu">Somut olaylar</td>
<td data-label="İnceleme">Ne yaşandığı, ne zaman gerçekleştiği ve tarafların davranışları</td>
<td data-label="Eksiklik">Yalnızca geçimsizlik veya ilgisizlik nitelemesi</td>
</tr>
<tr>
<td data-label="Konu">Ortak hayata etkisi</td>
<td data-label="İnceleme">Olayların evlilik ilişkisini sürdürmeyi beklenemez hâle getirip getirmediği</td>
<td data-label="Eksiklik">Her anlaşmazlıktan otomatik boşanma sonucu çıkarılması</td>
</tr>
<tr>
<td data-label="Konu">Kusur ve itiraz</td>
<td data-label="İnceleme">İspatlanan davranışların taraflara yüklenmesi ve TMK 166/2 koşulları</td>
<td data-label="Eksiklik">Dava açma ile davanın kabulünü aynı kabul etmek</td>
</tr>
<tr>
<td data-label="Konu">İspat</td>
<td data-label="İnceleme">Her olayın hukuka uygun, ilgili ve süresinde bildirilen delillerle desteklenmesi</td>
<td data-label="Eksiklik">Soyut tanık sözleri veya bağlamı belirsiz ekran görüntüleri</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
<p>Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.06.2025 tarihli kararında, ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyeceği ölçüde sarsılma ve karşı tarafın kusurlu davranışları yönünden ispatın önemi açıklanmıştır. Karar, soyut bir memnuniyetsizlik anlatımı yerine olay–delil bağlantısının kurulması gerektiğini göstermektedir. <a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1163468100" target="_blank" rel="noopener noreferrer">HGK, E. 2023/949, K. 2025/394</a>.</p>
</section>
<section id="davranislar">
<h2>Hangi davranışlar evlilik birliğini temelinden sarsabilir?</h2>
<p>Hakaret ve aşağılama, fiziksel veya psikolojik şiddet, güveni zedeleyen davranışlar, aile sorumluluklarının ihmal edilmesi ve ortak yaşamın korunmaması dosyada ileri sürülebilecek olaylar arasındadır. Bunların yalnızca adı değil, gerçekleşme biçimi ve evlilik üzerindeki etkisi açıklanmalıdır.</p>
<h3>Eşin ailesinin müdahalesi ve bağımsız yaşam düzeni</h3>
<p>Aile büyükleriyle anlaşmazlık yaşanması tek başına eşin kusurlu olduğunu göstermez. Eşin müdahaleye katılması, destek vermesi veya somut olayda ortak hayatı korumaması ayrıca incelenir. Bağımsız konutla ilgili uyuşmazlıklarda da tarafların koşulları, talepleri ve davranışları birlikte değerlendirilir.</p>
<p>Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 25.06.2026 tarihli kararında, bağımsız konut sağlanmaması ve aile müdahalesi dosyanın diğer olaylarıyla birlikte ele alınmış; eve dönmeme davranışının hangi koşullarda gerçekleştiği önem taşımıştır. Bu karar, “evden ayrılan eş her durumda kusurludur” sonucunun doğru olmadığını gösterir. <a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1225865000" target="_blank" rel="noopener noreferrer">E. 2026/827, K. 2026/7237</a>.</p>
<h3>Ekonomik sorunlar ve aile sorumlulukları</h3>
<p>Gelirin azalması veya iş kaybı ile ödeme gücü bulunmasına rağmen aile ihtiyaçlarının bilinçli olarak karşılanmaması aynı değerlendirmeye tabi değildir. Ekonomik güçlükten otomatik kusur çıkarılmamalıdır. İleri sürülen baskı, ihmal veya sorumluluklardan kaçınma iddiası somut olaylarla desteklenmelidir.</p>
<h3>Sağlık durumu ve kişisel özellikler</h3>
<p>Hastalık tanısı veya kişisel bir özellik tek başına kusur olarak kabul edilemez. Hastalık ile davranışların iradi olup olmadığı ayrıca önemlidir. Akıl hastalığına özgü koşulların bulunduğu dosyalarda TMK 165 ile TMK 166 birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Bu ayrım için <a href="https://ilkercebeci.av.tr/tmk-165-akil-hastaligi-sebebiyle-bosanma-davasi/">akıl hastalığı sebebiyle boşanma davası</a> başlıklı makalemiz incelenebilir.</p>
</section>
<section id="kusur-itiraz">
<h2>Kusurlu eş dava açabilir mi? Eşin itirazı boşanmayı engeller mi?</h2>
<p>Dava açılabilmesi ile boşanma talebinin kabul edilmesi farklı konulardır. Davacının tamamen kusursuz olması şart değildir. Ancak karşı tarafa yüklenebilecek kusurlu davranışların varlığı ve tarafların kusur karşılaştırması, davanın sonucunu etkiler.</p>
<h3>Daha ağır kusurlu davacıya karşı TMK 166/2 itirazı</h3>
<p>Davacı eşin kusuru daha ağırsa, davalı eş açılan davaya itiraz edebilir. Mahkeme, itirazı ve dayanağını dosyanın delilleriyle değerlendirir. Kanun, itirazın hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olması ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar bakımından korunmaya değer yarar kalmaması hâlinde boşanmaya karar verilebilmesine de imkân tanır.</p>
<p>Bu istisna, “evlilik fiilen bitti” denilerek kendiliğinden uygulanmaz. İtirazın amacı, tarafların davranışları ve korunmaya değer yarar ayrı değerlendirilir. Diğer eşin boşanmak istemediğini söylemesi tek başına süresiz bir engel değildir; buna karşılık itirazın hiçbir hukuki etkisi bulunmadığı da söylenemez.</p>
<h3>Tam kusurlu eş ile daha ağır kusurlu eş aynı değildir</h3>
<p>Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2025 tarihli kararında, kimsenin tamamen kendi kusuruna dayanarak boşanma sonucu elde edemeyeceği ve genel sebebe dayalı kabul için davalının da az da olsa kusurunun bulunması gerektiği açıklanmıştır. Bu nedenle karşı tarafın kusuru ispatlanmamışken yalnızca davacının evliliği sürdürmek istememesi yeterli görülmez.</p>
<p>Kusuru sabit yüzdelerle veya yalnızca davranış sayısını karşılaştırarak belirlemiyoruz. Davranışların ağırlığı, oluş sırası, nedenleri ve sonuçları incelenmelidir. Eşit kusur, boşanma kararı verilmesini tek başına engellemez; fakat tazminat değerlendirmesinde ayrıca sonuç doğurur.</p>
</section>
<section id="ayrilik">
<h2>Ayrı yaşamak, anlaşmalı boşanma ve ret kararından sonraki süre</h2>
<p>Eşlerin ayrı yaşamaları önem taşıyan bir olgudur; ancak TMK 166/1 kapsamında tek başına her dosyada boşanma için yeterli değildir. Ayrılığa yol açan olaylar ve bunların ispatı ayrıca incelenir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 18.06.2025 tarihli kararında, fiilî ayrılığın tek başına esas alınması ve sarsılmaya yol açacak başka kusurun kanıtlanamaması nedeniyle kabul kararı bozulmuştur. <a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1159236200" target="_blank" rel="noopener noreferrer">E. 2024/10305, K. 2025/6083</a>.</p>
<p>Bu karardan, ayrı yaşamanın hiçbir zaman dikkate alınamayacağı sonucu da çıkarılmamalıdır. Kararın konusu, o dosyada ileri sürülen olaylar ile ispatlanan davranışların yeterliliğidir. Özellikle TMK 164’e özgü terk koşulları ile genel boşanma sebebi birbirine karıştırılmamalıdır.</p>
<p>TMK 166/1–2 için evliliğin en az bir yıl sürmesi şart değildir. En az bir yıllık evlilik şartı, TMK 166/3 kapsamındaki <a href="https://ilkercebeci.av.tr/2026-yili-anlasmali-bosanma-davasi/">anlaşmalı boşanma</a> yoluna aittir.</p>
<p>Önceki boşanma davasının reddinin kesinleşmesinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamaması ise TMK 166/4 kapsamında ayrı koşullara tabidir. Güncel metindeki süre bir yıldır; bu süre genel sebebe dayalı ilk davaya uygulanacak bir bekleme şartı değildir. Ayrıntılar için <a href="https://ilkercebeci.av.tr/bosanma-davasi-reddedildikten-sonra-bekleme-suresi-1-yila-mi-dustu/">boşanma davasının reddinden sonraki bekleme süresi</a> başlıklı yazımız incelenebilir.</p>
</section>
<section id="deliller">
<h2>Şiddetli geçimsizlik nasıl ispatlanır?</h2>
<p>İddia edilen her olay, ona bağlanan hukuki sonucu destekleyen delille eşleştirilmelidir. HMK 190 uyarınca kural olarak kendi lehine sonuç çıkaran taraf ispat yükünü taşır. HMK 194, olayların ispata elverişli biçimde somutlaştırılmasını ve delillerin hangi olaya ilişkin olduğunun açıklanmasını gerektirir. <a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">HMK m. 190 ve 194</a>.</p>
<h3>Tanık anlatımının içeriği</h3>
<p>Tanığın “geçinemiyorlardı” demesi ile belirli bir olayda duyduğu sözleri veya gördüğü davranışları açıklaması aynı ispat gücünde değildir. Olayın zamanı, doğrudan gözlem, anlatımın tutarlılığı ve diğer delillerle ilişkisi önemlidir. Yargıtayın 25.06.2026 tarihli kararında sebebi açıklanmayan ve sarsılmayı göstermeye elverişli bulunmayan tanık anlatımları yeterli görülmemiştir.</p>
<h3>Mesajlar, ekran görüntüleri ve kayıtlar</h3>
<p>Mesajların tarafla bağlantısı, tarihi, konuşmanın bütünü ve elde edilme yöntemi değerlendirilir. Bir ekran görüntüsü tek başına bütün uyuşmazlığı çözmez. Eş olmak, diğer kişinin bütün hesaplarına veya cihazlarına sınırsız erişim hakkı vermez. Şifre kırma, izinsiz hesaba girme ya da casus yazılım kullanma yoluyla delil elde edilmesini tavsiye etmiyoruz.</p>
<p>HMK 189/2 gereğince hukuka aykırı elde edilen deliller, bir olayın ispatında dikkate alınamaz. Gizli kayıtların kullanılabileceğini veya hiçbir koşulda kullanılamayacağını dosya incelenmeden kategorik biçimde söylemek de doğru değildir. Hukuka uygunluk, kayıt koşulları ve ilgili kararlar üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.</p>
<h3>Örnek olay–delil eşleştirmesi</h3>
<p>Varsayımsal bir örnekte, belirli bir tarihte aile toplantısında aşağılayıcı sözler söylendiği ileri sürülüyorsa, toplantıya katılan ve sözleri doğrudan duyan kişinin anlatımı o olaya ilişkin olabilir. Aynı tanığın hiç görmediği başka bir tartışmayı yalnızca taraflardan birinden duymuş olması ise farklı niteliktedir. Dilekçede bu ayrımı açık tutuyoruz.</p>
</section>
<section id="mahkeme">
<h2>Görevli mahkeme, dava dilekçesi ve yargılama</h2>
<p>Boşanma davasında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde, 4787 sayılı Kanun uyarınca belirlenen asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar. <a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4787&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">4787 sayılı Kanun m. 2 ve 4</a>.</p>
<p>TMK 168’e göre eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Bu altı ay, evlilik veya hastalık süresi değil, ortak oturma yerine ilişkin ölçüttür.</p>
<p>Dilekçede olaylar, deliller, hukuki sebepler ve talep sonucu açıkça gösterilmelidir. Nafaka veya tazminat isteniyorsa ilgili koşullar ayrıca açıklanmalıdır. Cevap, karşı dava ve delil bildirme süreleri dosyada tebligat ve uygulanacak usul dikkate alınarak takip edilmelidir. Hazırlık ve temsil hakkında <a href="https://ilkercebeci.av.tr/bosanma-avukati/">boşanma davalarında avukatın görevleri</a> başlıklı içeriğimizde açıklamalar bulunmaktadır.</p>
<p>Yargılama HMK’ya tabidir; TMK 184’teki özel kurallar saklıdır. Hâkim, boşanmanın dayandığı olayları vicdanen kanaat getirmeden ispatlanmış kabul edemez; bu olaylar hakkında yemin önerilemez ve tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz. Deliller serbestçe değerlendirilir. Fer’î sonuçlara ilişkin anlaşmalar hâkim onayına tabidir; taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebilir.</p>
<p>Bu nedenle davalının duruşmaya gelmemesi veya “boşanmayı kabul ediyorum” demesi, çekişmeli davadaki ispat koşullarını kendiliğinden kaldırmaz. Anlaşmalı boşanmanın özel şartları ayrıca değerlendirilir. Dava süresini ise mahkemenin iş yükü, deliller, tebligatlar ve kanun yolu süreci bilinmeden kesin ay veya duruşma sayısıyla belirtmiyoruz.</p>
</section>
<section id="tedbirler">
<h2>Dava sürerken barınma, geçim ve çocuklar için geçici önlemler</h2>
<p>TMK 169 uyarınca hâkim, dava devam ederken gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Eşlerin barınması ve geçimi, malların yönetimi ile çocukların bakım ve korunması bu kapsamda değerlendirilir. Geçici tedbirler, nihai boşanma veya kusur kararının verilmesini beklemek zorunda değildir.</p>
<p>Talep hazırlığında fiilî yaşam düzenini, gelir ve ihtiyaçları, çocukların bakım koşullarını ve mevcut barınma imkânlarını somutlaştırıyoruz. Geçici konut kullanımı ile konutun mülkiyeti veya mal rejimi tasfiyesi aynı konu değildir. Her tedbirin kapsamı ve dayanağı ayrıca belirlenmelidir.</p>
</section>
<section id="mali-sonuclar">
<h2>Kusurun nafaka, tazminat ve velayete etkisi</h2>
<h3>Yoksulluk nafakası</h3>
<p>TMK 175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşin mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması ayrıca aranmaz. Eşit kusur, yoksulluk nafakası için tek başına engel değildir; yoksulluk ve diğer kanuni koşullar yine değerlendirilir.</p>
<h3>Maddi ve manevi tazminat</h3>
<p>TMK 174 kapsamındaki maddi tazminatta mevcut veya beklenen menfaatin zedelenmesi ve ilgili kusur koşulları; manevi tazminatta kişilik hakkı ihlali ayrıca incelenir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 25.06.2025 tarihli kararında tarafları eşit kusurlu kabul ederek bu değerlendirmeye bağlı tazminat sonucunun yeniden ele alınmasını gerekli görmüştür. Eşit kusurlu eş lehine boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminat verilmemesi, yoksulluk nafakasının da otomatik olarak reddedileceği anlamına gelmez.</p>
<h3>Velayet ve çocukla kişisel ilişki</h3>
<p>Eşler arasındaki kusur ile ebeveynlik yeterliliği aynı değildir. Velayet ve kişisel ilişkide çocuğun yararı, bakım koşulları, güvenlik ve somut ihtiyaçlar değerlendirilir. Daha kusurlu eşin velayeti hiçbir koşulda alamayacağı veya çocukla görüşemeyeceği söylenemez. TMK 182 uyarınca çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılım da ayrıca düzenlenir.</p>
<p>Mal rejimi ve ziynet talepleri de boşanma nedeniyle tazminatla özdeş değildir. Boşanma kararı verildiği için bütün malların otomatik yarı yarıya paylaşılacağı sonucuna ulaşılmamalıdır; ilgili talebin kendi koşulları araştırılmalıdır.</p>
</section>
<section id="kararlar">
<h2>2025 ve 2026 tarihli Yargıtay kararlarından çıkan ayrımlar</h2>
<ul>
<li><a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1225865000" target="_blank" rel="noopener noreferrer">2. HD, E. 2026/827, K. 2026/7237, 25.06.2026:</a> Karşılıklı boşanma dosyasında tanık anlatımlarının yeterliliği, bağımsız konut ve eve dönmeme koşulları değerlendirilmiştir. Asıl davanın kabulü, kusur ve tazminat miktarları yönünden bozma yapılmış; diğer temyize konu bölümler onanmıştır.</li>
<li><a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1159236200" target="_blank" rel="noopener noreferrer">2. HD, E. 2024/10305, K. 2025/6083, 18.06.2025:</a> Fiilî ayrılığın tek başına esas alınması ve başka kusurlu davranışın kanıtlanamaması nedeniyle boşanmanın kabulüne ilişkin karar bozulmuştur. Diğer temyiz itirazları bu aşamada incelenmemiştir.</li>
<li><a href="https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1163468100" target="_blank" rel="noopener noreferrer">HGK, E. 2023/949, K. 2025/394, 25.06.2025:</a> Somut delillerin kusur değerlendirmesine etkisi ve eşit kusurun tazminat sonucuyla ilişkisi incelenmiş; direnme kararı bozulmuştur.</li>
</ul>
<p>Bu kararlar, her dosyada aynı sonucun çıkacağını göstermez. Bozma, kesinleşmiş boşanma veya kesin dava başarısı şeklinde sunulmamalıdır. Kararın hangi talep ve hangi delil durumu hakkında verildiği dikkate alınmalıdır.</p>
</section>
<section id="sorular">
<h2>Sık sorulan sorular</h2>
<details>
<summary>Şiddetli geçimsizlik ile TMK 166 aynı şey midir?</summary>
<p>Şiddetli geçimsizlik günlük dilde kullanılan ifadedir. Kanuni düzenleme, ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyeceği ölçüde evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Somut olay ve ispat gerekir.</p>
</details>
<details>
<summary>Eşim boşanmak istemiyorsa dava açabilir miyim?</summary>
<p>Evet. Ancak kabul için kanuni koşullar ve ispat durumu değerlendirilir. Davacının daha ağır kusurlu olması hâlinde TMK 166/2 itirazı ayrıca önem taşır.</p>
</details>
<details>
<summary>Bir yıl dolmadan çekişmeli boşanma davası açılabilir mi?</summary>
<p>TMK 166/1–2 bakımından en az bir yıllık evlilik şartı yoktur. Bu şart anlaşmalı boşanmanın düzenlendiği üçüncü fıkraya aittir.</p>
</details>
<details>
<summary>Sadece ayrı yaşamamız boşanmak için yeterli midir?</summary>
<p>Genel sebebe dayalı davada tek başına her zaman yeterli değildir. Ayrılığa neden olan olaylar, kusur ve ispat incelenir. Önceki ret kararına dayanan TMK 166/4 yolu ayrı koşullara tabidir.</p>
</details>
<details>
<summary>Tam kusurlu eş boşanma kararı elde edebilir mi?</summary>
<p>Yargıtayın genel sebebe ilişkin yaklaşımında, kişi tamamen kendi kusuruna dayanarak boşanma sonucu elde edemez. Davalının kusurunun bulunup bulunmadığı ve dava sebebi ayrıca değerlendirilir.</p>
</details>
<details>
<summary>Eşit kusurlu olmak boşanmaya engel midir?</summary>
<p>Tek başına engel değildir. Diğer koşulların bulunması gerekir. Eşit kusurun tazminat ve nafakaya etkileri ise aynı değildir.</p>
</details>
<details>
<summary>Tanık “geçinemiyorlardı” derse yeterli olur mu?</summary>
<p>Bu tür genel ifadeler tek başına yeterli görülmeyebilir. Tanığın doğrudan gözlediği somut olayları açıklaması ve anlatımın diğer delillerle değerlendirilmesi gerekir.</p>
</details>
<details>
<summary>WhatsApp ekran görüntüleri kullanılabilir mi?</summary>
<p>Hukuka uygun elde edilme, tarafla bağlantı, tarih, bütünlük ve bağlam değerlendirilir. Her ekran görüntüsü otomatik olarak kesin delil değildir.</p>
</details>
<details>
<summary>Evden ayrılan eş mutlaka kusurlu sayılır mı?</summary>
<p>Hayır. Ayrılma nedeni, güvenlik ve yaşam koşulları ile karşı tarafın davranışları incelenir. Terk sebebinin özel koşulları da genel boşanma davasıyla karıştırılmamalıdır.</p>
</details>
<details>
<summary>Boşanma için mutlaka şiddet bulunması gerekir mi?</summary>
<p>Hayır. Genel boşanma sebebi yalnız şiddete dayanmaz. Başka somut olaylar da ortak hayatı sürdürmeyi beklenemez hâle getirebilir; kusur ve ispat yine araştırılır.</p>
</details>
<details>
<summary>Eşit kusurlu eş nafaka alabilir mi?</summary>
<p>Yoksulluk nafakası bakımından kusurun daha ağır olmaması aranır. Eşit kusur tek başına engel değildir; yoksulluk ve diğer koşulların gerçekleşmesi gerekir.</p>
</details>
<details>
<summary>Davayı açan eşe velayet otomatik verilir mi?</summary>
<p>Hayır. Davacı olmak veya kusur karşılaştırmasında daha az kusurlu bulunmak tek başına velayet sonucunu belirlemez. Çocuğun yararı ve bakım koşulları esas alınır.</p>
</details>
<details>
<summary>TMK 166/1 için altı aylık veya beş yıllık dava süresi var mı?</summary>
<p>Bu genel boşanma sebebi için maddede böyle özel hak düşürücü süreler düzenlenmemiştir. Diğer dava ve talep türlerinin süreleri buna genellenemez.</p>
</details>
<details>
<summary>Dava kaç duruşmada biter?</summary>
<p>Önceden kesin sayı verilemez. Deliller, tebligatlar, uyuşmazlığın kapsamı ve kanun yolu süreci sonucu etkiler.</p>
</details>
</section>
<section id="kaynaklar">
<h2>Birincil kaynaklar</h2>
<ul>
<li><a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">4721 sayılı Türk Medenî Kanunu</a>: m. 166, 168, 169, 174, 175, 182 ve 184.</li>
<li><a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6100&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu</a>: m. 119, 189, 190, 194 ve 447.</li>
<li><a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4787&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5" target="_blank" rel="noopener noreferrer">4787 sayılı Kanun</a>: m. 2 ve 4.</li>
<li>Yukarıda künyeleri ve resmî tam metin bağlantıları verilen Yargıtay kararları.</li>
</ul>
</section>
<footer>
<p><strong>Avukat &amp; Uzman Arabulucu İlker Cebeci</strong></p>
<p>Boşanma talebini, ispatlanan olaylar ve her talebin ayrı kanuni koşulları üzerinden değerlendiriyoruz. Dava hazırlığında soyut nitelemeler yerine tarihli olay anlatımını ve hukuka uygun delilleri esas almayı tavsiye ediyoruz.</p>
<p>Bu makale genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kişiye özel hukuki görüş yerine geçmez; her uyuşmazlık kendi olayları, delilleri ve uygulanacak güncel hukuk çerçevesinde değerlendirilmelidir.</p>
</footer>
</article>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://ilkercebeci.av.tr/tmk-166-evlilik-birliginin-temelinden-sarsilmasi/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
		<item>
		<title>Aile ve Kişiler Hukuku</title>
		<link>https://ilkercebeci.av.tr/aile-ve-kisiler-hukuku/</link>
					<comments>https://ilkercebeci.av.tr/aile-ve-kisiler-hukuku/#respond</comments>
		
		<dc:creator><![CDATA[ilkercebeci]]></dc:creator>
		<pubDate>Fri, 30 Jan 2026 09:58:17 +0000</pubDate>
				<category><![CDATA[Boşanma Hukuku]]></category>
		<category><![CDATA[Boşanma ve Aile Hukuku]]></category>
		<category><![CDATA[6284 sayılı kanun]]></category>
		<category><![CDATA[aile hukuku avukatı]]></category>
		<category><![CDATA[aile konutu şerhi]]></category>
		<category><![CDATA[anlaşmalı boşanma protokolü]]></category>
		<category><![CDATA[babalık davası]]></category>
		<category><![CDATA[boşanma davası açma]]></category>
		<category><![CDATA[çekişmeli boşanma süreci]]></category>
		<category><![CDATA[düğün takıları davası]]></category>
		<category><![CDATA[edinilmiş mallara katılma rejimi]]></category>
		<category><![CDATA[evden uzaklaştırma kararı]]></category>
		<category><![CDATA[evlat edinme avukatı]]></category>
		<category><![CDATA[iddet müddetinin kaldırılması]]></category>
		<category><![CDATA[isim değiştirme davası]]></category>
		<category><![CDATA[İstanbul boşanma avukatı]]></category>
		<category><![CDATA[iştirak nafakası hesaplama]]></category>
		<category><![CDATA[mal paylaşımı davası]]></category>
		<category><![CDATA[nişan bozulması tazminat]]></category>
		<category><![CDATA[şiddetli geçimsizlik]]></category>
		<category><![CDATA[soybağının reddi]]></category>
		<category><![CDATA[vasi tayini işlemleri]]></category>
		<category><![CDATA[velayet davası şartları]]></category>
		<category><![CDATA[vesayet davası]]></category>
		<category><![CDATA[yaş düzeltme]]></category>
		<category><![CDATA[yoksulluk nafakası artırımı]]></category>
		<category><![CDATA[zina nedeniyle boşanma]]></category>
		<category><![CDATA[ziynet eşyası alacağı]]></category>
		<guid isPermaLink="false">https://ilkercebeci.av.tr/?p=1517</guid>

					<description><![CDATA[Aile ve Kişiler hukuku; boşanma, nafaka, mal paylaşımı ve mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalar ile kişiler hukuku ile ilgili nüfus davaları, yaş davaları gibi alanları faaliyet alanı içerisine alır. ]]></description>
										<content:encoded><![CDATA[<p><!-- Focus Keyword: Aile Hukuku --><br />
<!-- SEO Title: Aile ve Kişiler Hukuku: Aile Mahkemesi Görev Alanı ve UYAP’ta Açılabilen Dava Türleri --><br />
<!-- Meta Description: Aile ve kişiler hukuku kapsamında aile mahkemelerinin görev alanı ve UYAP’ta açılabilen boşanma, nafaka, velayet ve diğer dava türleri. --></p>
<h2>AİLE VE KİŞİLER HUKUKU</h2>
<h2>1. Aile Hukukunun Tanımı ve Kapsamı</h2>
<p>Güncel yargı kararlarına göre <a href="https://ilkercebeci.av.tr/bakirkoy-bosanma-avukati-profesyonel-hukuki-destek-rehberi/" rel="dofollow" title="aile hukuku">aile hukuku</a>, <strong>4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun</strong>’un 4. maddesi çerçevesinde tanımlanmaktadır.</p>
<p>Bu tanıma göre aile hukuku; <strong>4721 sayılı Türk Medeni Kanunu</strong>’nun (TMK) &#8220;Vesayet&#8221; başlıklı Üçüncü Kısmı hariç olmak üzere, &#8220;Aile Hukuku&#8221; başlıklı İkinci Kitabı (TMK m. 118-395/494 arası) ile 4722 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’dan doğan dava ve işleri kapsamaktadır.</p>
<p>Yargıtay kararlarında aile hukukunun kapsamı şu temel unsurlarla belirlenmiştir:</p>
<ul>
<li>● Temel Kapsam: Türk Medeni Kanunu’nun İkinci Kitabı&#8217;nda yer alan evlilik, <a href="https://ilkercebeci.av.tr/category/bosanma-davalari/" rel="dofollow" title="boşanma">boşanma</a>, soybağı, <a href="https://ilkercebeci.av.tr/bakirkoy-bosanma-avukati-ile-bosanma-davasi-sureci/" rel="dofollow" title="velayet">velayet</a> ve <a href="https://ilkercebeci.av.tr/category/nafaka-davalari/" rel="dofollow" title="nafaka">nafaka</a> gibi konular.</li>
<li>● Hariç Tutulan Alan: Türk Medeni Kanunu’nun Üçüncü Kısmı (Vesayet hukuku) kural olarak aile mahkemelerinin görev alanı dışında tutulmuştur.</li>
<li>● Ek Görevler: 2675 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’a göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi ile kanunlarla verilen diğer görevler (örneğin 4787 sayılı Kanun m. 6/1-c uyarınca korunmaya muhtaç yetişkinler hakkında alınacak tedbirler) bu kapsama girmektedir.</li>
</ul>
<h2>2. Aile Hukuku Kapsamında Açılabilen Dava Türleri</h2>
<p>Yargı kararlarında <strong>UYAP</strong> sistemi üzerinden açılabilecek dava türlerine ilişkin doğrudan bir liste sunulmamakla birlikte, Aile Mahkemelerinin görev alanına girdiği belirtilen ve dolayısıyla bu mahkemelerde (veya aile mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemelerinde) görülen dava türleri şunlardır:</p>
<h3>A. Evlilik Birliği ve Sona Ermesine İlişkin Davalar</h3>
<ul>
<li>● Boşanma Davaları: Çekişmeli veya <a href="https://ilkercebeci.av.tr/2026-yili-anlasmali-bosanma-davasi/" rel="dofollow" title="anlaşmalı boşanma davaları">anlaşmalı boşanma davaları</a> (zina, hayata kast, evlilik birliğinin temelden sarsılması vb. sebeplere dayalı).</li>
<li>● Evlenmenin İptali Davaları: TMK m. 145 ve devamı uyarınca açılan iptal davaları.</li>
<li>● Boşanmanın Fer&#8217;i Niteliğindeki Davalar: Boşanma davası ile birlikte veya boşanma sonrası açılan maddi ve manevi tazminat davaları.</li>
</ul>
<h3>B. Nafaka ve Tazminat Davaları</h3>
<ul>
<li>● Tedbir Nafakası: Boşanma davası sürerken veya ayrı yaşama hakkına dayalı olarak talep edilen nafakalar.</li>
<li>● Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf için talep edilen nafaka.</li>
<li>● İştirak Nafakası: Müşterek çocukların bakımı için talep edilen nafaka.</li>
<li>● Yardım Nafakası: TMK m. 364 uyarınca hısımlar arasında talep edilen nafaka.</li>
<li>● Nafakanın Artırılması, Azaltılması veya Kaldırılması Davaları: Değişen ekonomik koşullara göre nafaka miktarının uyarlanması.</li>
<li>● Nafaka İstirdat (Geri Alım) Davaları: Boşanma davası sırasında veya sonrasında haksız veya mükerrer ödenen nafakanın iadesi talepleri.</li>
</ul>
<h3>C. Mal Rejimleri ve Eşya Alacakları</h3>
<ul>
<li>● Mal Rejiminin Tasfiyesi Davaları: Edinilmiş mallara katılma rejiminden kaynaklanan artık değere katılma alacağı davaları.</li>
<li>● Katkı Payı ve Değer Artış Payı Alacağı Davaları: Eşlerin malvarlığına yaptıkları katkıların talep edilmesi.</li>
<li>● Ziynet ve Eşya Alacağı Davaları: Evlilik birliği içinde edinilen veya takılan ziynet eşyalarının iadesi talepleri (Resmi evlilik birliği olması şartıyla).</li>
<li>● Boşanma Protokolüne Dayalı Tapu İptali ve Tescil Davaları: Boşanma protokolü gereği taşınmaz devri taahhütlerinin yerine getirilmemesi durumunda açılan davalar.</li>
</ul>
<h3>D. Soybağı ve Nüfus ile İlgili Davalar</h3>
<ul>
<li>● Soybağının Reddi (Nesebin Reddi) Davaları: Çocuğun babası ile arasındaki soybağının kaldırılması talepleri.</li>
<li>● Babalık Davaları: Evlilik dışı doğan çocuk ile baba arasında soybağı kurulması talepleri.</li>
<li>● Tanıma Davaları: Evlilik dışı çocuğun baba tarafından tanınması ve buna bağlı haklar.</li>
<li>● Çocuğun Adının Değiştirilmesi Davaları: Velayet hakkı kapsamında, haklı sebeplere dayalı olarak çocuğun isminin değiştirilmesi veya düzeltilmesi talepleri (Nüfus kaydı düzeltiminden farklı olarak).</li>
<li>● Soybağı ile Birleşen Nüfus Kayıt Düzeltim Davaları: Nüfus kaydının düzeltilmesi talebi, soybağının tespiti (gerçek anne-babanın belirlenmesi) sonucuna bağlıysa bu davalar.</li>
</ul>
<h3>E. Diğer Aile Hukuku Davaları</h3>
<ul>
<li>● Nişanın Bozulmasından Kaynaklanan Tazminat Davaları: Nişanlılığın sona ermesi nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin iadesi talepleri.</li>
<li>● Koruma Tedbiri Kararları: 4787 sayılı Kanun ve 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet mağdurları veya bakıma muhtaç yetişkinler için alınan tedbir kararları.</li>
</ul>
<h2>3. İkincil Kaynaklardan Elde Edilen Ek Bilgiler ve İstisnalar</h2>
<p>İkincil bilgi sağlayan kararlar, aile hukukunun sınırlarını belirleyen önemli ayrımlar ve istisnalar içermektedir:</p>
<ul>
<li>● Resmi Evlilik Şartı: Resmi nikah olmaksızın, sadece dini nikahla veya birlikte yaşama şeklinde süren ilişkilerden kaynaklanan ziynet eşyası veya tazminat talepleri aile hukuku kapsamında değil, genel hükümlere (Borçlar Kanunu) tabi olup Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmektedir.</li>
<li>● Muvazaa İddiaları: Aile hukukuyla bağlantılı görünse de, tarafların alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yaptıkları işlemlere (muvazaa) dayalı davalar veya genel haksız fiil niteliğindeki tazminat talepleri (örneğin üçüncü kişilerin evlilik birliğine müdahalesi) Aile Mahkemesinin değil, Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanındadır.</li>
<li>● Sözleşmeye Dayalı Uyuşmazlıklar: Boşanma sonrası yapılan ve mahkemece onaylanmamış harici protokollerin ihlalinden doğan &#8220;borçlu olmadığının tespiti&#8221; gibi davalar, aile hukukundan ziyade Borçlar Hukuku kapsamında değerlendirilebilmektedir.</li>
<li>● Nüfus Kayıt Düzeltme Ayrımı: Sadece maddi hata veya basit kayıt düzeltme talepleri (5490 sayılı Kanun m. 36) Asliye Hukuk Mahkemesinde görülürken; talebin temelinde biyolojik babalık/annelik iddiası (soybağı) varsa görev Aile Mahkemesinindir.</li>
</ul>
<h2>Doktrin ve Literatür Açısından Aile Hukukunun Tanımı ve Kapsamı Nedir?</h2>
<p>Literatürdeki tanımlamalara göre Aile Hukuku, Medeni Hukuk disiplini içerisinde yer alan ve bireylerin aile çevresindeki ilişkilerini düzenleyen temel bir hukuk dalıdır.</p>
<p>Şeyma Başaran (2019), bu alanı &#8220;Medeni Hukuk alanının bireylerin aile çevresindeki ilişkilerini düzenleyen kısmı&#8221; olarak tanımlamaktadır.</p>
<p>Hukuki çerçeve açısından bakıldığında ise aile hukuku uyuşmazlıkları, temel olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) İkinci Kitabı&#8217;nda düzenlenen hususları kapsamaktadır.</p>
<p>Aile hukukunun temel kavram ve müessesesinin &#8220;evlilik&#8221; olduğunu belirtmekle birlikte, kapsamın sadece bununla sınırlı olmadığını ifade eder: &#8220;Aile hukuku uyuşmazlıklarını; evlilikten önce henüz evlenme vaadiyle başlayan veya evlilik devam ederken yahut evliliğin sona ermesi ile sona erdikten sonrasını kapsayan bir aşamada ortaya çıkmış olmasına göre tasnif etmeyi daha fonksiyonel ve aile hukukunun esasına uygun görmekteyiz.&#8221;</p>
<p>Bu bağlamda aile hukuku; nişanlılık, evlilik birliği, boşanma, <a href="https://ilkercebeci.av.tr/yazilar/category/mal-paylasim-davalari/" rel="dofollow" title="mal rejimleri">mal rejimleri</a>, soybağı ve vesayet gibi konuları içine alan geniş bir yelpazeye sahiptir.</p>
<h2>2. Aile Mahkemelerinin Hukuki Niteliği ve Görev Alanı</h2>
<p>Türkiye&#8217;de aile hukukundan doğan uyuşmazlıkların çözümü için <strong>4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun</strong> ile özel görevli &#8220;Aile Mahkemeleri&#8221; kurulmuştur.</p>
<p>Bu mahkemelerin kuruluş amacını şu şekilde açıklamaktadır: &#8220;Aile hukuku alanına giren dava ve işlerin ise karmaşık yapıda olması özel uzmanlık gerektirmiş ve bu sebeple&#8230; ülkemizde özel görevli ve ihtisas yargı yeri olan aile mahkemeleri kurulmuştur.&#8221;</p>
<p>Kanun’un 4. maddesi uyarınca Aile Mahkemeleri, TMK’nın üçüncü kısmı (vesayet) hariç olmak üzere İkinci Kitabı&#8217;ndan doğan dava ve işlere bakmakla görevlidir.</p>
<p>Ayrıca, aile mahkemesi teşkilatının bulunmadığı yerlerdeki uygulama şu şekildedir: &#8220;Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu Kanun kapsamına giren dava ve işlere, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesince bakılır.&#8221;</p>
<h2>3. Aile Mahkemelerinde Görülen ve UYAP Üzerinden Açılabilen Dava Türleri</h2>
<p>Literatürde yer alan bilgilere göre, <a href="https://ilkercebeci.av.tr/2026-yili-anlasmali-bosanma-davasi/" rel="dofollow" title="UYAP">UYAP</a> sistemi üzerinden tevzi edilebilen ve Aile Mahkemelerinin görev alanına giren başlıca dava türleri şunlardır:</p>
<ul>
<li>● Boşanma Davaları: Aile mahkemelerinin en yoğun iş yükünü oluşturan dava türüdür. 2021 yılında açılan davaların büyük çoğunluğunun boşanma davası olduğunu belirtmektedir.</li>
<li>● Velayet Davaları: Boşanma ile birlikte veya bağımsız olarak çocuğun velayetinin kime verileceğine ilişkin davalardır.</li>
<li>● Nafaka Davaları: Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası taleplerini içerir. Ecem Dursun (2024), nafaka uyuşmazlıklarının özel yetkili aile mahkemelerinde, bulunmayan yerlerde ise asliye hukuk mahkemelerinde görüldüğünü belirtir.</li>
<li>● Mal Rejimi Davaları: Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı ve değer artış payı gibi talepleri kapsar. TMK m.241 uyarınca üçüncü kişilere karşı açılacak davalarda da aile mahkemesinin görevli olduğunu vurgulamaktadır.</li>
<li>● Nişanlılığın Sona Ermesinden Kaynaklanan Davalar: Nişanın bozulması nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile hediyelerin geri verilmesi davaları bu kapsamdadır, bu davaların TMK&#8217;nın İkinci Kitabı kapsamında Aile Mahkemesi görevinde olduğunu belirtir.</li>
<li>● Soybağına İlişkin Davalar (Babalık Davası vb.): Babalık davasının aile hukuku meselesi olması nedeniyle görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğunu ifade etmektedir.</li>
<li>● Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanıma ve Tenfizi: &#8220;Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanuna göre aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizi&#8221; işlemlerinin de bu mahkemelerin görev alanında olduğunu belirtmektedir.</li>
<li>● Kişisel İlişki Kurulması: Üçüncü kişiler veya ebeveyn ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması talepleri.</li>
<li>● Koruyucu ve Önleyici Tedbir Kararları: Mahkemelerin &#8220;yetişkinler ve küçükler hakkında bazı koruyucu, eğitici ve sosyal önlemler&#8221; alma yetkisine sahip olduğunu belirtmektedir.</li>
</ul>
<h2>4. Yargılama Usulü</h2>
<p>Aile mahkemelerindeki yargılama usulü, diğer hukuk davalarından farklı özellikler gösterebilmektedir, bu mahkemelerin &#8220;bünyelerinde psikolog, pedagog ve sosyal hizmet uzmanlarının görev aldığı ihtisas mahkemeleri niteliğinde&#8221; olduğunu vurgulamaktadır.</p>
<p>Yargılama usulünün hiyerarşisi konusunda şu sıralama yapılmaktadır: &#8220;Diğer kanunlarda özel hükümlere rastlanmadığı sürece aile mahkemelerinde öncelikle Kanun [4787 sayılı Kanun] hükümleri uygulanır. Bu Kanun’da hüküm bulunmayan hâllerde ise, Türk Medenî Kanunu’nda yer alan usul hükümleri ve bunun akabinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki konuyla ilgili hükümler&#8230; uygulanır.&#8221;</p>
<h2>5. Kişiler Hukuku Bağlamında Dava Ehliyeti ve Taraf Kavramı</h2>
<p>İncelenen literatürde &#8220;Kişiler Hukuku&#8221;nun doğrudan maddi hukuk tanımı yapılmamış olmakla birlikte, dava kavramı ve taraf ehliyeti üzerinden gerçek ve tüzel kişilerin hukuki statüleri ele alınmıştır.</p>
<p>Hukuk muhakemelerinde dava, özel hukuktan doğan uyuşmazlıkların giderilmesi amacıyla yargı organlarına başvurulması sürecidir.</p>
<p>Literatürde belirtildiği üzere, &#8220;Yargılama hukukunda, kendi adına hukuki koruma talep eden kişi davacı; dava yoluyla kendisine karşı hukuki koruma talep ettiği kişi davalı&#8221; olarak tanımlanmaktadır.</p>
<p>Kişiler hukuku ile bağlantılı olarak, davanın taraflarını gerçek ve tüzel kişiler oluşturmaktadır. Bu kapsamda dava açabilme yetkisi şu şekilde ifade edilmiştir:</p>
<p>&#8220;Gerçek kişiler UYAP vatandaş bilgi sistemi üzerinden, tüzel kişiler UYAP kurum bilgi sistemi üzerinden ve davacı vekili UYAP avukat bilgi sistemi üzerinden güvenli elektronik imza sahibi olmaları koşuluyla dava açabilirler&#8221;.</p>
<p>Ayrıca, ayırt etme gücüne sahip olmayan kişilerin durumu hakkında şu tespit yapılmıştır: &#8220;Kişisel verisi işlenen gerçek kişi, küçük veya ayırt etme gücünden yoksunsa yasal temsilcisi maddi tazminat davası açabilecektir&#8221;.</p>
<h2>6. UYAP Sistemi Üzerinden Dava Açma Usulü ve İmkanları</h2>
<p>Literatür, UYAP (Ulusal Yargı Ağı Projesi) sisteminin kişiler hukuku ve diğer hukuk dallarındaki davaların açılmasında temel mecra haline geldiğini vurgulamaktadır.</p>
<p>Sistem üzerinden dava açılması, fiziksel başvuru zorunluluğunu ortadan kaldırmış ve süreci dijitalleştirmiştir.</p>
<ul>
<li>● Erişim ve İmza: Vatandaşlar, mobil imza veya elektronik imza kullanarak &#8220;Vatandaş Portalı&#8221; üzerinden dava açabilmektedir. &#8220;Vatandaşlar UYAP’a mobil imzaları ile girerek yeni dava açabilecekler, harç ve yargılama masraflarını ödeyebilecekler, dava dosyasına evrak gönderebilecekler ve suret alabileceklerdir&#8221;</li>
<li>● Davanın Açılma Anı: Elektronik ortamda davanın ne zaman açılmış sayılacağı hususu literatürde netleştirilmiştir: &#8220;Dava, dilekçenin Uyap üzerinden dava dilekçesinin sisteme kaydedildiği tarihte açılmış sayılır. İşlem sonucunda başvuru sahibinin elektronik ortamda erişebileceği bir tevzi formu oluşturulur&#8221;</li>
<li>● Ödeme İşlemleri: Yargılama harçları ve gider avansları elektronik ortamda kredi kartı veya benzeri araçlarla ödenebilmektedir</li>
</ul>
<h2>7. UYAP SİSTEMİNDE AİLE MAHKEMESİNDE AÇILABİLEN DAVA TÜRLERİ NELERDİR?</h2>
<h3>1) Evlilik – boşanma – ayrılık</h3>
<ul>
<li>• Boşanma (Akıl Hastalığı Nedeniyle)</li>
<li>• Boşanma (Fiili Ayrılık Nedenine Dayalı)</li>
<li>• Boşanma (Terk Nedeniyle)</li>
<li>• Boşanma (Zina Nedeniyle)</li>
<li>• Boşanma (Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle)</li>
<li>• Boşanma (Hayata Kast, Pek Kötü ve Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle)</li>
<li>• Boşanma (Ortak Hayatın Yeniden Kurulmaması Sebebiyle)</li>
<li>• Boşanma (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması – Anlaşmalı)</li>
<li>• Boşanma (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması – Çekişmeli)</li>
<li>• Boşanma ve Mal Paylaşımı (UYAP’ta ayrıca alt türlerle)</li>
<li>• Ayrılık</li>
<li>• Boşanan Kadının Kocasının Soyadını Kullanmasına İzin</li>
<li>• Bekleme Müddetinin Kaldırılması</li>
<li>• Terk İhtarı (Eve Dön Çağrısı)</li>
</ul>
<h3>2) Evliliğin geçerliliği – evlenmeye izin – hâkimin müdahalesi</h3>
<ul>
<li>• Evlenmenin Butlanı</li>
<li>• Evlenmenin İptali</li>
<li>• Evlenmeye İzin</li>
<li>• Evlilik Birliğine Hâkimin Müdahalesi</li>
</ul>
<h3>3) Aile konutu – aile malları</h3>
<ul>
<li>• Aile Konutu Şerhi Konulması</li>
<li>• Aile Konutu Şerhinin Terkin(i)</li>
<li>• Aile Konutu Üzerinde Sağ Eşe İntifa Hakkı Tesisi</li>
<li>• Aile Mallarının Korunması</li>
</ul>
<h3>4) Mal rejimi (mal paylaşımı / alacaklar)</h3>
<ul>
<li>• Değer Artış Payından Doğan Alacak</li>
<li>• Eşya Alacağı</li>
<li>• Katılma Alacağı</li>
<li>• Mal Rejimi Sözleşmesinin İptali</li>
<li>• Yasal Mal Rejiminin Mal Ayrılığına Dönüşümü</li>
<li>• (Genel başlık) Mal Rejiminden Kaynaklanan Davalar</li>
</ul>
<h3>5) Nafaka</h3>
<ul>
<li>• Katılım Nafakası</li>
<li>• Nafakanın Artırımı</li>
<li>• Nafakanın Azaltılması</li>
<li>• Nafakanın Kaldırılması</li>
<li>• Önlem Nafakası</li>
<li>• Tedbir Nafakası (ve Kaldırılması)</li>
<li>• Yardım Nafakası (ve Kaldırılması)</li>
<li>• Yoksulluk Nafakası (ve Protokolden Kaynaklı Artırma/Azaltma/Kaldırma)</li>
<li>• SHÇEK Tarafından Nafaka İstemi</li>
</ul>
<h3>6) Çocuk – velayet – kişisel ilişki</h3>
<ul>
<li>• Velayet</li>
<li>• Velayetin Değiştirilmesi</li>
<li>• Velayetin Düzenlenmesi</li>
<li>• Velayetin Kaldırılması</li>
<li>• Velayetin Nez’i</li>
<li>• Velayetin Tevdii</li>
<li>• Çocukla Kişisel İlişki Kurulması</li>
<li>• Şahsi Münasebet</li>
<li>• Çocuk Mallarının Korunması</li>
</ul>
<h3>7) Soybağı (babalık/nesep) – tanıma – evlat edinme</h3>
<ul>
<li>• Babalık</li>
<li>• Kurulan Soybağına İtiraz ve İptal</li>
<li>• Sonradan Evlenmede C. Savcısının İptal İstemli</li>
<li>• Soybağının Reddi</li>
<li>• Tanıma Beyanının Tespiti</li>
<li>• Tanımanın İptali</li>
<li>• Nesebin Reddi</li>
<li>• Ana Baba Rızası Arama</li>
<li>• Evlat Edinme</li>
<li>• Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması</li>
</ul>
<h3>8) Eşya / ziynet vb.</h3>
<ul>
<li>• Kişisel Eşyanın İadesi</li>
</ul>
<h3>9) Nişan – hediyeler – tazminat</h3>
<ul>
<li>• Nişan Bozulması</li>
<li>• Tazminat (Hediyelerin Geri Verilmesi İstemli)</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle Maddi/Manevi)</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle Tazminat ve Hediyelerin Geri Verilmesi)</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle)</li>
</ul>
<h3>10) Uluslararası / yabancı kararlar</h3>
<ul>
<li>• Tanıma ve Tenfiz Davası</li>
<li>• Uluslararası Çocuk Kaçırma İadesi Kararı</li>
</ul>
<h3>11) Koruma / tedbir kararları</h3>
<ul>
<li>• 4320 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı</li>
<li>• 2828 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı (22. madde dahil)</li>
<li>• 5395 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı</li>
<li>• TMK Gereğince Tedavi Amaçlı Kişisel Koruma Kararı</li>
<li>• Koruma Kararının Kaldırılması</li>
</ul>
<p>tüm kelimelerin sonuna &#8220;davası&#8221; sözcüğünü ekle ve tekrar listele</p>
<h3>1) Evlilik – boşanma – ayrılık davası</h3>
<ul>
<li>• Boşanma (Akıl Hastalığı Nedeniyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Fiili Ayrılık Nedenine Dayalı) davası</li>
<li>• Boşanma (Terk Nedeniyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Zina Nedeniyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme Nedeniyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Hayata Kast, Pek Kötü ve Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Ortak Hayatın Yeniden Kurulmaması Sebebiyle) davası</li>
<li>• Boşanma (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması – Anlaşmalı) davası</li>
<li>• Boşanma (Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması – Çekişmeli) davası</li>
<li>• Boşanma ve Mal Paylaşımı (UYAP’ta ayrıca alt türlerle) davası</li>
<li>• Ayrılık davası</li>
<li>• Boşanan Kadının Kocasının Soyadını Kullanmasına İzin davası</li>
<li>• Bekleme Müddetinin Kaldırılması davası</li>
<li>• Terk İhtarı (Eve Dön Çağrısı) davası</li>
</ul>
<h3>2) Evliliğin geçerliliği – evlenmeye izin – hâkimin müdahalesi davası</h3>
<ul>
<li>• Evlenmenin Butlanı davası</li>
<li>• Evlenmenin İptali davası</li>
<li>• Evlenmeye İzin davası</li>
<li>• Evlilik Birliğine Hâkimin Müdahalesi davası</li>
</ul>
<h3>3) Aile konutu – aile malları davası</h3>
<ul>
<li>• Aile Konutu Şerhi Konulması davası</li>
<li>• Aile Konutu Şerhinin Terkin(i) davası</li>
<li>• Aile Konutu Üzerinde Sağ Eşe İntifa Hakkı Tesisi davası</li>
<li>• Aile Mallarının Korunması davası</li>
</ul>
<h3>4) Mal rejimi (mal paylaşımı / alacaklar) davası</h3>
<ul>
<li>• Değer Artış Payından Doğan Alacak davası</li>
<li>• Eşya Alacağı davası</li>
<li>• Katılma Alacağı davası</li>
<li>• Mal Rejimi Sözleşmesinin İptali davası</li>
<li>• Yasal Mal Rejiminin Mal Ayrılığına Dönüşümü davası</li>
<li>• Mal Rejiminden Kaynaklanan Davalar davası</li>
</ul>
<h3>5) Nafaka davası</h3>
<ul>
<li>• Katılım Nafakası davası</li>
<li>• Nafakanın Artırımı davası</li>
<li>• Nafakanın Azaltılması davası</li>
<li>• Nafakanın Kaldırılması davası</li>
<li>• Önlem Nafakası davası</li>
<li>• Tedbir Nafakası (ve Kaldırılması) davası</li>
<li>• Yardım Nafakası (ve Kaldırılması) davası</li>
<li>• Yoksulluk Nafakası (ve Protokolden Kaynaklı Artırma/Azaltma/Kaldırma) davası</li>
<li>• SHÇEK Tarafından Nafaka İstemi davası</li>
</ul>
<h3>6) Çocuk – velayet – kişisel ilişki davası</h3>
<ul>
<li>• Velayet davası</li>
<li>• Velayetin Değiştirilmesi davası</li>
<li>• Velayetin Düzenlenmesi davası</li>
<li>• Velayetin Kaldırılması davası</li>
<li>• Velayetin Nez’i davası</li>
<li>• Velayetin Tevdii davası</li>
<li>• Çocukla Kişisel İlişki Kurulması davası</li>
<li>• Şahsi Münasebet davası</li>
<li>• Çocuk Mallarının Korunması davası</li>
</ul>
<h3>7) Soybağı (babalık/nesep) – tanıma – evlat edinme davası</h3>
<ul>
<li>• Babalık davası</li>
<li>• Kurulan Soybağına İtiraz ve İptal davası</li>
<li>• Sonradan Evlenmede C. Savcısının İptal İstemli davası</li>
<li>• Soybağının Reddi davası</li>
<li>• Tanıma Beyanının Tespiti davası</li>
<li>• Tanımanın İptali davası</li>
<li>• Nesebin Reddi davası</li>
<li>• Ana Baba Rızası Arama davası</li>
<li>• Evlat Edinme davası</li>
<li>• Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması davası</li>
</ul>
<h3>8) Eşya / ziynet vb. davası</h3>
<ul>
<li>• Kişisel Eşyanın İadesi davası</li>
</ul>
<h3>9) Nişan – hediyeler – tazminat davası</h3>
<ul>
<li>• Nişan Bozulması davası</li>
<li>• Tazminat (Hediyelerin Geri Verilmesi İstemli) davası</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle Maddi/Manevi) davası</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle Tazminat ve Hediyelerin Geri Verilmesi) davası</li>
<li>• Tazminat (Nişanın Bozulması Nedeniyle) davası</li>
</ul>
<h3>10) Uluslararası / yabancı kararlar davası</h3>
<ul>
<li>• Tanıma ve Tenfiz davası</li>
<li>• Uluslararası Çocuk Kaçırma İadesi Kararı davası</li>
</ul>
<h3>11) Koruma / tedbir kararları davası</h3>
<ul>
<li>• 4320 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı davası</li>
<li>• 2828 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı (22. madde dahil) davası</li>
<li>• 5395 Sayılı Yasaya Göre Koruma Kararı davası</li>
<li>• TMK Gereğince Tedavi Amaçlı Kişisel Koruma Kararı davası</li>
<li>• Koruma Kararının Kaldırılması davası</li>
</ul>
<h2>İLETİŞİM:</h2>
<p>E-mail: <a href="mailto:avukat@ilkercebeci.av.tr" rel="dofollow" title="avukat@ilkercebeci.av.tr">avukat@ilkercebeci.av.tr</a></p>
<p>Telefon: <a href="tel:+905324254870" rel="dofollow" title="+90 532 425 48 70">+90 532 425 48 70</a></p>
]]></content:encoded>
					
					<wfw:commentRss>https://ilkercebeci.av.tr/aile-ve-kisiler-hukuku/feed/</wfw:commentRss>
			<slash:comments>0</slash:comments>
		
		
			</item>
	</channel>
</rss>
