manevi tazminat – Avukat & Arabulucu İlker Cebeci

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

ilkercebeci — Sat, 17 Oct 2026 09:18:28 +0000

Mirasla Hangi Hak ve Borçlar Geçer, Hangileri Geçmez?

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Hukuki kontrol: 17 Ekim 2026 · Miras Hukuku

Miras, yalnız ev, araç ve banka hesabından oluşmaz. Ölümle birlikte mirasçılara geçmeye elverişli alacaklar ve borçlar da terekeye girer; kişiye bağlı bazı haklar ise sona erer. İntifa ve oturma hakkı, ölenin kendi manevi tazminat istemi, yakınların destekten yoksun kalma talebi ve dijital varlıklar aynı kurala tabi değildir. Önce hakkın kime ait olduğunu ve ölümden önce doğup doğmadığını belirliyor, ardından mirasla geçiş kuralını ve özel kanun hükümlerini inceliyoruz.

Mirasçılara geçişin temel kuralı: TMK m.599

Türk Medeni Kanunu m.599, mirasçıların mirası ölümle birlikte, kanun gereğince ve bir bütün olarak kazanmasını düzenler. Kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere ayni haklar, alacaklar, diğer malvarlığı hakları ve zilyetlik mirasçılara geçer. İntikale elverişli borçlar da bu bütünün dışına çıkarılamaz.

Bu geçişe külli halefiyet denir. Kural olarak her alacak için ayrı devir sözleşmesi yapılması veya mirasçının ayrıca kabul açıklaması gerekir şeklinde bir sonuç doğmaz. Bununla birlikte hak kazanma ile banka, tapu veya başka kurum önünde işlem yapma aynı şey değildir. Mirasçılık sıfatının belgelenmesi ve ilgili işlemin özel şartlarının yerine getirilmesi gerekir.

Birden fazla mirasçı varsa TMK m.640 gereğince paylaşmaya kadar hak ve borçları kapsayan miras ortaklığı oluşur. Her mirasçı, terekenin belirli bir eşyasını tek başına seçerek onun münferit maliki hâline gelmez. Bu yazıda pay oranlarını yeniden hesaplamıyoruz; o konu için eş ve çocukların miras payları açıklamamıza bakılabilir.

Hangi malvarlığı hakları mirasçılara geçer?

Ölene ait taşınmazlar, araçlar, para, mevduat ve devredilebilir malvarlığı hakları kural olarak mirasın aktifini oluşturur. Bunların yanında, henüz tahsil edilmemiş olsa da hukuken doğmuş kira, satış bedeli veya ödünç para alacağı bulunabilir. Yalnız fiziken elde olan eşyayı listelemek, önemli alacakların gözden kaçmasına neden olur.

Ölenin ücret alacağı, sözleşmeden doğan para istemi veya maddi zararına ilişkin alacağı da kendi koşulları içinde araştırılır. Bir dava açılmamış olması, her para alacağının ölümle ortadan kalktığı anlamına gelmez. Ancak talebin gerçekten doğmuş olup olmadığı, zamanaşımı, borçlunun savunmaları ve hakkın kişiye bağlı niteliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Ölüm anında farklı hakların ilk değerlendirmesi
Değer veya hak	Temel sonuç	İncelenecek husus
Ölene ait taşınmaz ve araç	Kural olarak mirasa girer	Mülkiyet, takyidat ve ortaklık biçimi
Doğmuş para alacağı	Kural olarak geçer	Alacağın kaynağı, tutarı ve süreleri
Ölenin intifa hakkı	Hak sahibinin ölümüyle sona erer	Hak sahibinin kimliği, ölüm ve terkin belgesi
Oturma hakkı	Mirasçılara geçmez	Mülkiyet hakkıyla karıştırılmaması
Ölenin manevi tazminat istemi	Özel geçiş şartına bağlıdır	Sağlığında ileri sürülmüş olup olmadığı
Yakının destekten yoksun kalma talebi	Ölenden kalan miras alacağı değildir	Destek ilişkisi ve tazminat şartları

Tapuda işlem yapılmasıyla ilgili açıklamalarımız tapu intikali yazısındadır. İntikal işlemi ile mirasın paylaşılması, terekenin belirlenmesi ve borçların tasfiyesini tek işlem gibi değerlendirmiyoruz.

Hangi haklar mirasçılara geçmez?

Her ekonomik yarar sağlayan hakkın mutlaka mirasla geçeceği söylenemez. TMK m.797 uyarınca gerçek kişinin intifa hakkı, hak sahibinin ölümüyle sona erer. Mirasçılar, sırf bu sıfatları nedeniyle intifa hakkını kullanmaya devam edemez. Buna karşılık ölenin taşınmazın mülkiyetine sahip olması farklıdır; mülkiyet hakkı kural olarak miras kapsamındadır.

Oturma hakkı bakımından TMK m.823 açıkça mirasçılara geçişi dışlar. Bir konutta oturma hakkı sahibi olmak ile o konutun maliki olmak bu nedenle aynı sonuç doğurmaz. “Babam bu evde oturuyordu, o hâlde aynı hak bize geçti” değerlendirmesi, tapu kaydı ve hakkın niteliği görülmeden yapılamaz.

Ölenin bizzat ifa etmesi gereken kişisel edimler de ayrıca incelenir. Örneğin TBK m.440, işçinin ölümüyle hizmet sözleşmesinin kendiliğinden sona ermesini düzenler. Mirasçılar işçinin yerine çalışmakla yükümlü olmaz. Fakat bu durum, ölümden önce doğmuş ve ödenmemiş ücret gibi alacakların da yok olması anlamına gelmez.

Nafakada da dönem ayrımı gerekir. TMK m.176’daki irat biçimindeki maddi tazminat veya nafakanın ölümle kalkması ile ölümden önce doğmuş, ödenmemiş taksitlerin durumu aynı değildir. Bütün nafaka türlerini ve birikmiş alacakları tek cümleyle “mirasla geçmez” diye sınıflandırmıyoruz; kararın türü, alacaklı ve borçlu, tahakkuk dönemi ve ölüm tarihi birlikte incelenmelidir.

Manevi tazminat istemi mirasçılara geçer mi?

TMK m.25/4 iki ayrı ilişkiyi düzenler: Manevi tazminat isteminin başkasına devri ile miras yoluyla geçişi. Karşı tarafın kabulü devir bakımından; mirasbırakanın istemi ileri sürmüş olması ise miras yoluyla geçiş bakımından önem taşır. Bu iki şartı birbirinin yerine kullanmamak gerekir.

Ölenin sağlığında manevi tazminat istemini ileri sürüp sürmediği somut delillerle belirlenir. Bir dava dosyası varsa dilekçe ve talep sonucu okunmalıdır. Henüz dava yoksa hangi açıklama veya başvuruyla istem iradesinin ortaya konulduğu araştırılır. Her ceza şikâyetinin kendiliğinden manevi tazminat istemi sayılacağını kabul etmiyoruz.

Aşağıdaki Yargıtay kararında, kişinin sağlığında bu iradeyi ortaya koyduğunun dosyadan anlaşılamaması belirleyici olmuştur. Dolayısıyla “mirasçılar her zaman ölen adına manevi tazminat alır” veya “hiçbir zaman alamaz” biçimindeki iki kesin ifade de hatalıdır.

Ölüm nedeniyle yakınların kendi adlarına doğan hakları nelerdir?

Ölenin mevcut alacağını mirasla kazanmak ile ölümün yakın üzerinde oluşturduğu zararın tazminini istemek ayrı hukuki durumlardır. TBK m.53, ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin kayıplarını ölüm hâlindeki zararlar arasında sayar. Bu talepte incelenen, destek gören kişinin kendi kaybıdır; miras payının oranı değildir.

TBK m.56/2, ölüm hâlinde ölenin yakınlarına manevi tazminata hükmedilebilmesini düzenler. Yakının kendi acısına dayanan bu istem, ölenin sağlığında ileri sürmesi gereken kendi manevi tazminat istemiyle karıştırılmamalıdır. Destek ilişkisi, yakınlık, sorumluluk ve diğer şartlar her talep için ayrıca değerlendirilir.

TBK m.440’taki ölüm ödemesinin de kanunda belirtilen hak sahipleri vardır. Hüküm, sağ kalan eş ve ergin olmayan çocuklar; bunlar yoksa bakmakla yükümlü olunan kişiler yönünden düzenleme içerir. Bu nedenle işçinin birikmiş ücret alacağını mirasçılara ödemek ile özel ölüm ödemesinin kime yapılacağını belirlemek aynı hesap değildir. İş ilişkisine uygulanacak özel hükümler ayrıca gözetilir.

Ölen kişinin hangi borçları mirasçılara geçer?

Ölene ait geçerli özel hukuk borçları kural olarak mirasın pasifinde değerlendirilir. Kredi, kredi kartı, kira veya sözleşme borcu bulunması hâlinde alacaklının iddiası, ölüm tarihindeki bakiye, önceki ödemeler ve varsa sigorta teminatı araştırılmalıdır. “Ölüm bütün borçları siler” sonucu doğru değildir; fakat her talep edilen tutar da incelemesiz kabul edilmez.

TMK m.599 ve 641 uyarınca, genel rejimde kişisel ve müteselsil sorumluluk söz konusudur. Özel kurallar saklı kalmak üzere alacaklının talebi yalnız mirasçıya düşen oranla veya tereke malıyla sınırlı olmayabilir. Mirasın reddi, resmî defter ve tasfiye gibi yolların şartları bu nedenle zamanında değerlendirilmelidir. Bu yazının konusu genel sorumluluk davasının bütün ayrıntıları değil, intikale elverişlilik ayrımıdır.

TMK m.606’daki gerçek ret süresi kural olarak üç aydır; başlangıç yasal ve atanmış mirasçılarda farklı düzenlenmiştir. TMK m.605’teki hükmen ret de ayrı koşullara bağlıdır. Borca batıklığı bilmeden tereke üzerinde işlem yapmayı veya bir alacaklının talebiyle hemen kişisel ödeme üstlenmeyi önermiyoruz; somut dosyada süre ve davranışların etkisi incelenmelidir.

Adli para cezası ile tazminat borcu aynı mıdır?

Hayır. TCK m.64/2, hükümlünün ölümüyle hapis ve henüz infaz edilmemiş adli para cezalarının ortadan kalkmasını düzenler. Ancak ölümden önce kesinleşmiş müsadere ve yargılama gideri hükümleri için aynı sonucu kabul etmez. Bir suçtan doğan özel hukuk tazminatı da adli para cezası değildir. Vergi, idari yaptırım ve kamu alacakları ise kendi kanunlarına göre ayrıca incelenir.

Dijital ve kripto varlıklar mirasa dâhil olabilir mi?

Dijital ortamda bulunmak, ekonomik bir değeri kendiliğinden miras dışında bırakmaz. 6362 sayılı Kanun m.3 kripto varlıkları değer veya hak ifade edebilen gayrimaddi varlıklar olarak tanımlar. Bununla birlikte her hesabın, dosyanın ve kripto varlığın hukuki niteliği aynı değildir.

2026 tarihli Gökhan Türkmen’in yüksek lisans tezinde de miras kapsamındaki ekonomik değer ile özel anahtara erişerek fiilen işlem yapabilme ayrımı incelenmektedir. Bu ayrım, somut dosyada varlığın tespitini ve hizmet sağlayıcı nezdindeki hukuki başvuruyu ayrı değerlendirmemizi gerektirir. Tezdeki doktrinel değerlendirmeyi bütün dijital varlıklar için kesinleşmiş yargı kuralı olarak sunmuyoruz.

Parola veya kurtarma kelimelerini güvensiz ortamlarda paylaşmayı tavsiye etmiyoruz. Varlığın kime ait olduğu, saklama hizmeti bulunup bulunmadığı ve hukuka uygun erişim yolu belgelenmelidir. Ekonomik hakkın mirasla geçişi, ölenin bütün özel yazışmalarına sınırsız erişim yetkisiyle aynı şey değildir.

Yargıtay kararları: Geçiş ve sona erme nasıl değerlendiriliyor?

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 04.12.2025, E.2025/1588, K.2025/5176

İntifa kaydının terkinine ilişkin uyuşmazlıkta çoğunluk, hak sahibine kayyım atanmış olmasının ölüm veya gaiplik sonucu doğurmadığını belirtmiştir. Ölümün araştırılması veya şartları varsa gaiplik sürecinin işletilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur. Karar, ölümle sona erme kuralının tapu kaydının incelemesiz silinmesi anlamına gelmediğini gösterir. Karşı oy, temyizin kapsamı ve somut yasal intifanın sebebinin ortadan kalkması üzerinde durmaktadır; çoğunluk görüşüyle birleştirilmemelidir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 09.05.2023, E.2022/7766, K.2023/5075

İş kazasındaki ölümden sonra kendisi de vefat eden babanın manevi tazminat istemiyle ilgili bölümde, babanın sağlığında dava açma iradesini ortaya koyduğunun dosyadan anlaşılamaması esas alınmıştır. Yargıtay, bu konudaki bölge adliye mahkemesi gerekçesini yerinde bulmuş ve davacıların temyiz itirazlarını reddederek hükmü onamıştır. Dosyada davalıların bazı temyiz istemleri ise miktar nedeniyle reddedilmiştir. Bu usuli ayrım korunarak kararın yalnız ilgili manevi tazminat bölümü esas alınmıştır.

Tereke incelemesinde hangi belgeleri ayırıyoruz?

Önce ölüm tarihindeki mevcut hak ve borçları, ölümle sona eren ilişkileri ve yakınların kendi adlarına doğan taleplerini ayrı listeliyoruz. Bu sınıflandırma yapılmadan yalnız banka bakiyesinden veya tapu değerinden hareket etmek, aynı değerin yanlış kişiye yazılmasına ya da aynı zarar için iki farklı hesap yapılmasına yol açabilir.

Mirasçılık belgesi, ölüm kaydı ve medeni durum belgeleri.
Tapu, araç ve hesap kayıtları; intifa veya oturma hakkının kimin lehine kurulduğunu gösteren belgeler.
Alacak sözleşmeleri, ödeme kayıtları, ihtarlar ve devam eden dava dosyaları.
Kredi bakiyeleri, sigorta poliçeleri, alacaklı bildirimleri ve takip evrakı.
Manevi tazminat isteminin ölümden önce ileri sürüldüğünü gösterebilecek açıklama ve başvurular.
Doğrudan hak sahibine ödenmesi istenen tazminatın veya ölüm ödemesinin özel dayanağı.

Örnek: Ölenin banka alacağı, kendi lehine kurulmuş intifa hakkı ve bir yakınının destek kaybı aynı listede bulunabilir. Banka alacağı kural olarak miras aktifidir; ölenin intifa hakkı ölümle sona erer; yakının destek kaybı ise şartları varsa o yakının kendi talebidir. Bu üç kalemin hepsini miras paylarıyla bölmek doğru sonuç vermez.

Bir başka örnek: Bir kişinin resmî olarak eş sayılıp sayılmadığı tartışmalıysa önce bu sıfatın hukuki dayanağı belirlenmelidir. Konuya ilişkin evliliğin ve evlilik tarihinin tespiti açıklamamız, miras hesabından önce giderilmesi gereken belirsizliği ele almaktadır.

Sık sorulan sorular

1. Miras yalnız mal ve paradan mı oluşur?

Hayır. İntikale elverişli alacaklar, diğer malvarlığı hakları ve borçlar da kapsamda değerlendirilir.

2. Veraset ilamı alınmadan miras kazanılmaz mı?

Kural olarak kazanım ölümle gerçekleşir. Mirasçılık belgesi, sıfatı ispat ve kurum işlemleri için önem taşır; genel kazanımın kurucu işlemi değildir.

3. İntifa hakkı çocuklara kalır mı?

Ölen gerçek kişinin kendi intifa hakkı ölümle sona erer. Taşınmazın mülkiyetinin veya başkası lehine intifayla yüklü mülkiyetin geçişi ayrı konudur.

4. Oturma hakkı mirasla geçer mi?

TMK m.823 uyarınca geçmez. Konutta malik olmak veya kira ilişkisiyle oturmak aynı hak değildir.

5. Ölenin bütün manevi tazminat talepleri mirasçılara geçer mi?

Hayır. TMK m.25/4 gereğince istemin mirasbırakan tarafından ileri sürülmüş olup olmadığı araştırılır.

6. Ceza şikâyeti manevi tazminat istemini her zaman kanıtlar mı?

Hayır. Açıklamanın içeriği ve istem iradesi somut dosyada incelenir; yalnız şikâyet sıfatından otomatik sonuç çıkarılmaz.

7. Destekten yoksun kalma tazminatı miras payıyla mı hesaplanır?

Bu talebin konusu kişinin kendi destek kaybıdır. Miras payı hesabıyla özdeş değildir; destek ve sorumluluk şartları ayrıca belirlenir.

8. Kredi borcu ölümle biter mi?

Kendiliğinden bütün kredi borçlarını sona erdiren genel kural yoktur. Bakiye, poliçe ve sorumluluk rejimi incelenmelidir.

9. Her mirasçı yalnız payı kadar borçtan mı sorumludur?

Genel özel hukuk rejiminde müteselsil ve kişisel sorumluluk bulunduğundan bu ifade doğru değildir. Özel kanunlar ve ret ya da tasfiye durumu ayrıca değerlendirilir.

10. Adli para cezası mirasçıdan istenir mi?

Hükümlünün ölümü henüz infaz edilmemiş adli para cezasını ortadan kaldırır. Müsadere, gider ve tazminat için ayrı hükümler bulunduğu unutulmamalıdır.

11. Kripto varlıkta anahtara ulaşamamak miras hakkını ortadan kaldırır mı?

Hukuki hak sahipliği ile teknik erişim farklıdır. Somut varlık, hizmet sağlayıcı ve hukuka uygun işlem imkânı birlikte araştırılır.

12. Borç araştırması için üç aylık ret süresi bekletilebilir mi?

Araştırma gerekmesi sürelerin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Ret ve diğer koruma yollarının şartlarını gecikmeden değerlendirmeyi tavsiye ediyoruz.

Kaynaklar ve hukuki kontrol

Türk Medeni Kanunu: m.25, 176, 599, 605, 606, 640, 641, 797 ve 823.
Türk Borçlar Kanunu: m.53, 56 ve 440.
Türk Ceza Kanunu: m.64.
Sermaye Piyasası Kanunu: m.3.
Kararlar: yukarıda ilgili bölümde tam künyeleri ve resmî metin bağlantıları verilen Yargıtay 7. ve 10. Hukuk Dairesi kararları.
Gökhan Türkmen, Kripto Varlıkların Hukuki Statüsü ve Miras Hukuku Bağlamında Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi, yüksek lisans tezi, 2026; dijital hak sahipliği ve erişim ayrımına ilişkin bölüm.

Bu metin genel hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Mevzuat ve kararlara ilişkin kontrol tarihi 17 Ekim 2026’dır. Belirli bir terekenin kapsamı, hak sahipliği, süreler ve uygulanacak hukuk dosya belgeleri üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir; sonuç taahhüdü verilmemektedir.

TMK 162 Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Davası

ilkercebeci — Mon, 05 Oct 2026 11:08:02 +0000

TMK 162 Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Davası

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Güncelleme: 5 Ekim 2026

Kısa cevap: Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası, eşin şeref ve saygınlığına yönelen ağır derecedeki saldırılar nedeniyle TMK 162 uyarınca açılır. Her kırıcı söz bu kapsamda değildir. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde kullanılmalıdır. Affeden eşin aynı sebebe dayanarak dava açma hakkı bulunmaz.

Evlilikte yaşanan bir tartışmanın hukuki değerlendirmesi, yalnızca kullanılan sözün kaba olup olmadığına indirgenemez. Sözün veya davranışın içeriği, gerçekleştiği ortam, hedef aldığı kişilik değeri ve tarafların özellikleri birlikte incelenir. Dosya hazırlığında önce olayları ve delilleri ayrıştırıyor, ardından TMK 162 kapsamında özel boşanma sebebinin oluşup oluşmadığını değerlendiriyoruz.

Ağır Derecede Onur Kırıcı Davranış Nedir?

TMK 162 bakımından onur kırıcı davranış, eşin namus, şeref ve kişisel saygınlığına ağır biçimde yönelen, kusurlu davranışlarla ortaya çıkan özel boşanma sebebidir. Kanunun aradığı ağırlık gerçekleşmeden, yalnızca eşlerden birinin incinmiş olması bu maddeye göre boşanma için yeterli değildir.

Değerlendirme bütünüyle kişisel hassasiyete de bırakılamaz. Hâkim; davranışın niteliğini, gerçekleşme biçimini, tarafların sosyal, kültürel ve kişisel özelliklerini birlikte dikkate alır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 24 Eylül 2025 tarihli kararı da bu somut değerlendirmeyi esas almaktadır. 2. HD, E. 2025/635, K. 2025/7795.

Fiziksel şiddet veya tekrar şart mıdır?

Fiziksel şiddet, onur kırıcı davranışın zorunlu unsuru değildir. TMK 162; hayata kastı, pek kötü davranışı ve ağır derecede onur kırıcı davranışı ayrı sebepler olarak düzenler. Bunların birlikte gerçekleşmesi aranmaz. Yeterince ağır tek bir davranış da değerlendirmeye alınabilir; kanunda belirli sayıda tekrar koşulu yoktur. Tekrarlanan davranışlarda ise olaylar arasındaki bağlantı ve saldırının yoğunluğu önem kazanır.

Davranışın başkalarının önünde gerçekleşmesi gerekir mi?

TMK 162, aleniyeti ayrı bir kanuni şart olarak düzenlememiştir. Başkalarının bulunduğu ortamda küçük düşürme, ağırlığın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir; ancak eşler arasındaki özel yazışmalar sırf üçüncü kişiler görmediği için kapsam dışında kalmaz. Mesajın içeriği, bağlamı ve diğer deliller birlikte incelenmelidir.

Hangi Davranışlar TMK 162 Kapsamında Değerlendirilebilir?

Aşağıdaki örnekler kesin kabul veya ret listesi değildir. Aynı sözcük veya davranış, farklı olaylarda farklı hukuki sonuç doğurabilir. Dilekçede yalnızca “hakaret etti” denilmesi yerine, somut söz veya eylemin açıklanmasını tavsiye ediyoruz.

Davranış	İncelenecek husus	Hukuki sınır
İşyerinde veya yakınların önünde ağır aşağılamalar	Sözlerin içeriği, muhatabı, tanıkların doğrudan bilgisi ve ortam	Sıradan tartışmayı aşan ağır kişilik saldırısı aranır.
Eşi ağır ve dayanaksız isnatlarla itibarsızlaştırma	İsnadın dayanağı, amacı, yayılma biçimi ve somut etkileri	İspatlanamayan her şikâyet, kendiliğinden kötü niyetli isnat değildir.
Mesajlarla sistematik biçimde değersizleştirme	Yazışmanın bütünü, tarihleri, aidiyeti ve aşağılamanın ağırlığı	Her nezaketsiz veya kırıcı mesaj TMK 162 oluşturmaz.
Mahrem bilgileri küçük düşürme amacıyla yayma	Açıklanan bilgi, paylaşımın kapsamı, amaç ve hukuka uygunluk	Kişilik hakkı ihlali ile özel boşanma sebebinin koşulları ayrı değerlendirilir.

Özellikle şiddet veya istismar iddialarında, yetkili mercilere başvurma ve korunma isteme hakkı gözetilmelidir. Bir soruşturmanın sonuçsuz kalması tek başına başvurunun iftira ya da onur kırıcı davranış olduğunu göstermez. Hukuki değerlendirmeyi başvuru hakkını caydıracak genellemeler üzerine kurmuyoruz.

TMK 162 ile Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması Arasındaki Fark

Ağır derecede onur kırıcı davranış, özel ve mutlak boşanma sebebidir. Bu nitelikteki davranışın ve kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde, ayrıca ortak hayatın çekilmez hâle geldiğinin ispatı aranmaz. Buna karşılık TMK 166/1 kapsamında evlilik birliğinin, ortak hayatın sürdürülmesi eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılması değerlendirilir.

Bir davranışın TMK 162 için yeterince ağır bulunmaması, boşanma bakımından hiçbir önem taşımadığı anlamına gelmez. TMK 166 çerçevesindeki değerlendirme; ileri sürülen olaylar, talepler ve usul kuralları doğrultusunda ayrıca yapılabilir. Bununla birlikte yalnızca TMK 162’ye dayalı davanın, koşulları oluşmadığında kendiliğinden genel sebebe göre kabul edileceği varsayılmamalıdır.

Somut dosya elveriyorsa, öncelikle TMK 162 ve bunun kabul edilmemesi hâlinde TMK 166 uyarınca boşanma talebi terditli olarak kurulabilir. Asıl ve yardımcı talep arasındaki sıra açık olmalıdır. Asıl talep kabul edildiğinde yardımcı talebin ayrıca reddedilmesi gerektiği düşüncesi doğru değildir. 2. HD, 04.12.2025, E. 2025/2856, K. 2025/10678.

Özel sebebe dayalı boşanma talebi ile tazminat ve nafaka incelemesi de birbirine karıştırılmamalıdır. Yalnızca özel sebebe ilişkin boşanma değerlendirmesinde yapılan açıklamalar, ekonomik talepler yönünden kusurun her durumda önemsiz olduğu şeklinde yorumlanamaz.

Onur Kırıcı Davranış Nedeniyle Dava Açma Süresi ve Af

TMK 162 iki hak düşürücü süre öngörür: Boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı ay ve her hâlde sebebin gerçekleşmesinden itibaren beş yıl. Bu sürelerden biri dolduğunda ilgili olaya dayanılarak TMK 162 kapsamında dava açma hakkı sona erer. Beş yıllık süre, öğrenme tarihinden başlamaz.

Örneğin eşin sonradan öğrendiği bir paylaşımda, paylaşımın yapıldığı tarih ile içeriğin öğrenildiği tarih ayrı kaydedilmelidir. Birden fazla olay varsa her olayın zamanı ve diğer olaylarla ilişkisi incelenir. Son olayın, önceki bütün olaylar bakımından süreyi otomatik olarak yeniden başlattığı kabul edilmemelidir.

Affeden tarafın dava hakkı yoktur. Af, açık sözlerle ifade edilebileceği gibi davranışlardan da anlaşılabilir; ancak her iletişim veya uzlaşma denemesi af değildir. Ortak çocuğun ihtiyaçları için görüşmek, zorunlu konut paylaşımı veya barışma teklifinin varlığı tek başına kesin sonuç doğurmaz. İradenin ve olayların bütünü değerlendirilmelidir.

Yargıtay, 29 Mayıs 2025 tarihli kararında barışma girişimini, başka somut söz ve davranışlarla desteklenmedikçe doğrudan af olarak kabul etmemiştir. Bu karar, her barışma girişiminin sonuçsuz kalacağı anlamına değil; af iradesinin somut olarak araştırılması gerektiğine işaret eder. 2. HD, E. 2024/8200, K. 2025/5502.

Süre incelemesini yalnızca dava açılacağı gün yapmıyoruz. İlk değerlendirmede olay, öğrenme, ayrılık ve sonrasındaki iletişim tarihlerini birlikte belirliyoruz. Ceza şikâyetinin sonucunu beklerken boşanma davasına ilişkin hak düşürücü sürelerin geçirilmemesi gerekir.

Onur Kırıcı Davranış Nasıl İspatlanır?

İddia edilen davranışı ispat yükü kural olarak bu davranışa dayanarak hak talep eden taraftadır. Dava dosyasında olayın ne olduğu kadar, hangi delille doğrulanacağı da anlaşılır olmalıdır. “Beni sürekli küçük düşürüyor” şeklindeki genel anlatımı, tarih ve olay bağlantısı kurulmuş açıklamalarla somutlaştırıyoruz.

Tanık: Sözleri bizzat duyan veya olayı gören kişinin anlatımı ile başkasından duyduklarını aktaran kişinin anlatımı aynı nitelikte değildir.
Mesaj ve e-posta: Yazışmanın tamamı, tarihleri ve gönderenle bağlantısı korunmalıdır. Kesilmiş ekran görüntüsü, bağlam ve aidiyet tartışmasına yol açabilir.
Sosyal medya: Paylaşımın adresi, hesabı, tarihi ve içeriği birlikte muhafaza edilmelidir. Gerektiğinde usulüne uygun tespit imkânları değerlendirilir.
Resmî belgeler: Olayla ilgili başvuru, soruşturma veya mahkeme dosyaları gösterilebilir. Bir başvuru kaydı, içindeki iddiaların tamamının doğru olduğunu tek başına kanıtlamaz.

HMK 189/2 gereğince hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınamaz. Eşin hesabına izinsiz girmek, şifre kırmak, casus yazılım kullanmak veya gizli kayıtların her koşulda serbest olduğunu düşünmek ciddi hukuki risk taşır. Delilin elde edilişini, yalnızca içeriğinden bağımsız olarak ayrıca inceliyoruz.

TMK 184 uyarınca hâkim, boşanma sebebini oluşturan olguların varlığı konusunda vicdanen kanaat edinmelidir; tarafların ikrarı hâkimi bağlamaz. Dolayısıyla karşı tarafın bir mesajı kabul etmesi veya cevap vermemesi, bütün dava koşullarının kendiliğinden ispatlandığı anlamına gelmez.

Onur Kırıcı Davranış Hakkında Yargıtay Kararları

Aşağıdaki kararlar, farklı olgulara ilişkin değerlendirmeler içerir. Bozma kararı, dosyada kesinleşmiş boşanma hükmü bulunduğu anlamına gelmez.

Toplum içinde ağır hakaret ve itibarsızlaştırma

2. HD, 24.09.2025, E. 2025/635, K. 2025/7795: Toplum içinde ağır hakaretler ile delilsiz ağır isnatlara dayanan kasıtlı itibarsızlaştırma, somut olayda onur kırıcı davranış kabul edilmiştir. Dairenin sonucu, davayı reddeden bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasıdır. Karar, her tartışmanın veya her sonuçsuz şikâyetin aynı kapsamda olduğu şeklinde genişletilemez. Karar metni.

Fiziksel eziyet bulunmaması tek başına ret sebebi değildir

2. HD, 13.05.2025, E. 2024/8642, K. 2025/4989: Birden fazla ağır hakaret, küfür ve psikolojik açıdan örseleyici ifadeler birlikte değerlendirilmiştir. Onur kırıcı davranış koşullarının gerçekleştiği belirtilerek TMK 162 talebinin reddi yönündeki karar bozulmuştur. Böylece onur kırıcı davranış ile fiziksel eziyet birbirinden ayrılmıştır. Karar metni.

Mesajlar ve tanıklar birlikte değerlendirilebilir

2. HD, 23.12.2024, E. 2024/3333, K. 2024/10303: Toplanan deliller, tanık anlatımları ve mesaj içerikleri birlikte değerlendirilerek onur kırıcı davranışın gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararı kaldırılmış, ilk derece hükmü bozulmuştur. Karar, her ekran görüntüsünün hukuka uygun veya tek başına yeterli olduğu anlamına gelmez. Karar metni.

Her kusurlu davranış TMK 162 ağırlığında değildir

2. HD, 21.10.2025, E. 2024/7426, K. 2025/9066: İspatlanan kusurlu davranışların nitelik ve nicelik itibarıyla TMK 162 koşullarını oluşturmadığı belirtilmiş; bu maddeye dayalı kabul hükmü bozulmuştur. Kararın yayımlanan metninde ayrıntılandırılmayan olaylara yeni örnekler eklenmemelidir. Karar metni.

Görevli Mahkeme ve Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Dilekçesi

Dava aile mahkemesinde; aile mahkemesi bulunmayan yerde bu sıfatla görevlendirilen asliye hukuk mahkemesinde görülür. TMK 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir.

Dilekçede taraf bilgileri, somut olaylar, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunmalıdır. Olayın tarihi, öğrenme zamanı, davranışın neden ağır derecede onur kırıcı olduğu ve varsa af iddiasına ilişkin açıklamalar özellikle önemlidir. Kısa dilekçe örneği yalnızca anlatım düzenini gösterir; HMK 119 kapsamındaki zorunlu unsurlar ve dosyaya özgü talepler tamamlanmadan kullanılmamalıdır.

Kısaltılmış örnektir; olaylar, deliller ve talepler somut dosyaya göre düzenlenmelidir.

İleri sürülen her olay, mümkün olduğu ölçüde tarih ve yer bilgisiyle açıklanmalıdır.
Hangi delilin hangi olayı ispatladığı belirtilmelidir.
Varsa TMK 166’ya ilişkin yardımcı talebin sırası açıkça kurulmalıdır.
Nafaka ve tazminat talepleri, türleri ve gerekli miktarları belirtilerek düzenlenmelidir.
Velayet, kişisel ilişki ve geçici önlemler çocukların ihtiyaçları gözetilerek ele alınmalıdır.

Dilekçede mahrem bilgilerin gereksiz biçimde çoğaltılmasını önemsiz görmüyoruz. İspat için gerekli açıklama yapılmalı; özellikle çocuklara ilişkin bilgiler ölçülü kullanılmalıdır. TMK 184 kapsamında taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebilir.

Dava hazırlığı ve temsilin kapsamı hakkında boşanma davalarında avukatın görevleri başlıklı açıklamalarımız incelenebilir.

Tazminat, Nafaka, Velayet ve Korunma Talepleri

Manevi ve maddi tazminat otomatik olarak doğar mı?

Hayır. TMK 174/2 kapsamında boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu diğer taraftan uygun manevi tazminat isteyebilir. Kusur durumu ve talebin koşulları ayrıca değerlendirilir. Maddi tazminat bakımından ise mevcut veya beklenen menfaatlerin boşanma yüzünden zedelenmesi ve isteyen tarafın kusursuz ya da daha az kusurlu olması şartları önem taşır. Belirli bir söz için sabit tazminat tarifesi yoktur.

Nafaka ve velayet nasıl belirlenir?

TMK 169 uyarınca dava sürerken gerekli geçici önlemler alınabilir. Yoksulluk nafakası bakımından boşanma yüzünden yoksulluğa düşme ve isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması gibi şartlar incelenir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Çocuğun bakım giderlerine katılım ve velayet ise çocuğun üstün yararı doğrultusunda değerlendirilir. Onur kırıcı davranışın kabulü, velayetin otomatik olarak diğer eşe verilmesi anlamına gelmez.

Mal paylaşımındaki alacak kendiliğinden kaldırılır mı?

Hayır. TMK 236/2’de artık değerdeki pay oranının azaltılması veya kaldırılması imkânı, zina veya hayata kast nedeniyle boşanmaya bağlanmıştır. Bu hüküm, yalnızca onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma kararı verilmiş olmasına dayanılarak uygulanamaz. Mal rejiminin tasfiyesi ayrıca incelenir. Konuyla bağlantılı olarak boşanma sürecinde ev ve araba paylaşımı açıklamalarımızdan yararlanılabilir.

Aşağılama ve psikolojik şiddete karşı koruma istenebilir mi?

Olayın koşullarına göre 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu veya önleyici tedbirler değerlendirilebilir. Boşanma davasının açılması ya da sonuçlanması beklenmek zorunda değildir. Tedbir kararı verilmesi de boşanma davasındaki bütün iddiaların kesin olarak ispatlandığı anlamına gelmez. Acil tehlikede 112’ye; destek ve yönlendirme için ALO 183 ile ŞÖNİM birimlerine başvurulabilir. Bakanlığın başvuru bilgileri.

Boşanma talebi tarafların serbestçe tasarruf edebileceği bir uyuşmazlık olmadığından arabuluculukla karara bağlanamaz. Ayrıca 6325 sayılı Kanun, aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıkları arabuluculuğa elverişli kabul etmez.

Sık Sorulan Sorular

Her hakaret onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma için yeterli midir?

TMK 121: Nişanın Bozulması ve Manevi Tazminat Davası

ilkercebeci — Wed, 30 Sep 2026 20:52:22 +0000

.hukuk-makalesi{max-width:960px;margin:auto;padding:24px;color:#243247;background:#fff;font:17px/1.8 system-ui,sans-serif;overflow-wrap:anywhere} .hukuk-makalesi *{box-sizing:border-box} .hukuk-makalesi h1{font-size:clamp(28px,4vw,42px);line-height:1.2;color:#14263e;margin:12px 0 20px} .hukuk-makalesi h2{font-size:27px;line-height:1.35;margin:42px 0 16px;color:#14263e;scroll-margin-top:30px} .hukuk-makalesi h3{font-size:21px;line-height:1.4;margin:26px 0 12px} .hukuk-makalesi p{margin:14px 0} .hukuk-makalesi a{color:#18547b;text-decoration:underline;text-underline-offset:3px} .hukuk-makalesi a:focus-visible,.hukuk-makalesi summary:focus-visible{outline:3px solid #926218;outline-offset:5px} .hukuk-makalesi .kunye{font-size:14px;color:#526174} .hukuk-makalesi .kisa-cevap,.hukuk-makalesi nav,.hukuk-makalesi .ornek{background:#f3f5f7;padding:20px;border-radius:8px} .hukuk-makalesi nav ul{columns:2;padding-left:22px;margin:10px 0} .hukuk-makalesi nav li{break-inside:avoid;margin:6px 0} .hukuk-makalesi table{width:100%;border-collapse:collapse;margin:22px 0;font-size:15px;table-layout:fixed} .hukuk-makalesi caption{text-align:left;font-weight:700;margin-bottom:10px} .hukuk-makalesi th,.hukuk-makalesi td{padding:13px;text-align:left;vertical-align:top;border:1px solid #d5dce3;overflow-wrap:anywhere} .hukuk-makalesi th{background:#172a41;color:#fff} .hukuk-makalesi details{border-bottom:1px solid #d5dce3;padding:16px 0} .hukuk-makalesi summary{cursor:pointer;font-weight:700;color:#172a41} .hukuk-makalesi figure{margin:24px 0} .hukuk-makalesi .dilekce{display:block;width:100%;height:auto;user-select:none;-webkit-user-select:none;-webkit-user-drag:none;pointer-events:none} .hukuk-makalesi figcaption{font-size:14px;color:#526174;margin-top:10px} .hukuk-makalesi .bilgi-notu{font-size:15px;background:#f5f2ec;padding:18px;border-radius:8px} @media(max-width:768px){.hukuk-makalesi{padding:18px;font-size:16px}.hukuk-makalesi nav ul{columns:1}.hukuk-makalesi table,.hukuk-makalesi tbody,.hukuk-makalesi tr,.hukuk-makalesi td{display:block;width:100%}.hukuk-makalesi thead{position:absolute;width:1px;height:1px;overflow:hidden;clip-path:inset(50%)}.hukuk-makalesi tr{margin-bottom:16px}.hukuk-makalesi td::before{content:attr(data-label);display:block;font-weight:700;color:#172a41}.hukuk-makalesi h2{font-size:24px}} @media(max-width:480px){.hukuk-makalesi{padding:12px}.hukuk-makalesi h1{font-size:28px}.hukuk-makalesi h2{font-size:22px}.hukuk-makalesi h3{font-size:19px}.hukuk-makalesi .kisa-cevap,.hukuk-makalesi nav,.hukuk-makalesi .ornek{padding:14px}.hukuk-makalesi td{padding:10px}}

Avukat & Uzman Arabulucu İlker Cebeci · Güncelleme: 30 Eylül 2026

TMK 121: Nişanın Bozulması Sebebiyle Manevi Tazminat Davası

TMK 121, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişinin, kusurlu olan diğer nişanlıdan manevi tazminat istemesini düzenler. Nişanın bitmesi, evlilik planlarının gerçekleşmemesi veya ayrılığın üzüntü yaratması tek başına tazminat için yeterli değildir. Davada, ayrılığın hangi davranışlarla gerçekleştiği ve kişinin onurunu, saygınlığını ya da diğer kişilik değerlerini nasıl etkilediği açıklanmalıdır.

Bu yazıda özellikle şu ayrım üzerinde duruyorum: Bir kişinin evlenmekten vazgeçme özgürlüğü vardır; ancak bu özgürlük, diğer nişanlıya yönelik kişilik hakkı ihlalinin sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Dava hazırlığının merkezinde de ayrılık kararından çok, tazminat talebini haklı kılan somut olaylar bulunur.

TMK 121 neyi düzenler?

Türk Medeni Kanunu’nun 121. maddesi, nişanın bozulması yüzünden kişilik hakkına saldırılan tarafa uygun miktarda para isteme hakkı tanır. Kanun, bu talebin kusurlu olan diğer tarafa yöneltileceğini belirtir. Düzenlemenin amacı gerçekleşmeyen evliliğin bedelini belirlemek veya ayrılan kişiyi cezalandırmak değildir.

Nişanlanma, TMK 118 uyarınca karşılıklı evlenme vaadiyle oluşur. Yüzük takılması, kalabalık bir tören yapılması veya davetiye bastırılması her olayda zorunlu bir geçerlilik şartı değildir. Buna karşılık sırf duygusal birliktelik yaşanması da evlenme vaadinin varlığını kendiliğinden kanıtlamaz. Önce ilişkinin hukuken nişanlanma niteliği taşıyıp taşımadığı belirlenir.

TMK 119 gereğince nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez. Dolayısıyla manevi tazminat, karşı tarafı evliliğe razı etmek amacıyla kullanılabilecek bir baskı aracı olarak değerlendirilmemelidir.

Nişanın sona ermesinden doğan üç farklı talep
Dayanak	Talep	Temel ayrım
TMK 120	Maddi tazminat	Kanuni koşulları varsa evlenme amacıyla yapılan harcamalar ve maddi fedakârlıklar değerlendirilir.
TMK 121	Manevi tazminat	Kişilik hakkına saldırıdan kaynaklanan manevi zarar için uygun para talep edilir.
TMK 122	Hediyelerin geri verilmesi	Alışılmışın dışındaki hediyeler bakımından özel iade koşulları incelenir; manevi zararın ispatı aranmaz.

TMK 121 kapsamında manevi tazminatın şartları

1. Nişan ilişkisi ve bu ilişkinin bozulması

Tarafların evlenme konusunda karşılıklı iradeleri ve ilişkinin sona erdiği tarih ortaya konulmalıdır. Ailelerin tanışması, evlilik hazırlıkları, tarihli yazışmalar ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilebilir. Küçükler ve kısıtlılar bakımından yasal temsilci rızasına ilişkin TMK 118 hükmü ayrıca gözetilir.

2. Olağan üzüntüyü aşan kişilik hakkı ihlali

“Çok üzüldüm” veya “bütün planlarım bozuldu” açıklaması insani açıdan anlaşılır olsa da hukuki inceleme için yeterli olmayabilir. Hangi sözün, davranışın veya olaylar bütününün kişilik değerlerini zedelediği somutlaştırılmalıdır. Aleni aşağılama, ağır ve asılsız isnatlar ya da ayrılığın gerçekleşme biçimi bu açıdan önem taşıyabilir. Her iddia, kendi bağlamı ve delilleriyle değerlendirilir.

3. Kusur ve nedensellik bağı

Karşı tarafın kusurlu davranışı ile kişilik hakkı ihlali ve manevi zarar arasında bağlantı kurulmalıdır. Nişanı bitirdiğini ilk söyleyen kişinin mutlaka kusurlu olduğu varsayılamaz. Bir nişanlı, diğerinin davranışları nedeniyle ilişkiyi sona erdirmiş olabilir. Tarafların karşılıklı davranışları incelenmeden yalnızca son ayrılık mesajına dayanarak sonuç çıkarmak doğru olmaz.

Hangi olaylar manevi tazminat bakımından önem taşır?

Aşağıdaki örnekler sonucu önceden belirlemez. Amaç, iddianın hangi hukuki soruyla değerlendirilmesi gerektiğini göstermektir.

Olay ile ispatlanması gereken husus arasındaki ilişki
Olay	İnceleme
Düğün günü evlenmekten vazgeçme	Zamanlama, gerekçe, hazırlıkların geldiği aşama ve karşı taraf üzerindeki somut etkiler birlikte ele alınır.
Aile veya davetliler önünde aşağılayıcı sözler	Sözlerin içeriği, kimin söylediği, kimlerin duyduğu ve diğer nişanlının olay içindeki tutumu belirlenir.
Sadakatsizlik iddiası ve sonrasında başka biriyle evlilik	İddianın delili ve nişan dönemindeki olaylarla bağlantısı araştırılır. Sonraki evlilik tek başına bütün iddiaları ispatlamaz.
Uyuşmazlık nedeniyle karşılıklı ayrılık	Kişilik hakkını ihlal eden ayrıca bir olay bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Sırf hayal kırıklığı yeterli olmaz.

Örneğin düğün hazırlıkları tamamlanmışken yaşanan bir olay, hazırlıkların henüz başlamadığı bir ayrılıktan farklı sonuç doğurabilir. Bununla birlikte “düğüne az kaldıysa kesin tazminat alınır” şeklinde bir kural yoktur. Aşağıdaki Yargıtay kararları, somut olay incelemesinin neden belirleyici olduğunu gösterir.

Kim dava açabilir, dava kime yöneltilir?

TMK 121’deki talep, kişilik hakkı saldırıya uğrayan nişanlıya aittir ve kusurlu olan diğer nişanlıya yöneltilir. Kadın veya erkek olmak bakımından farklı bir şart bulunmaz. Anne ve baba, çocuklarının nişanı bozulduğu için duydukları üzüntüyü bu maddeye dayanarak kendi adlarına talep edemez.

Ailenin evlilik hazırlığı için yaptığı harcamalar, koşulları varsa TMK 120 kapsamında ayrı değerlendirilir. Aile bireylerinin doğrudan kendilerine yönelmiş hakaret veya başka bir kişilik hakkı ihlali iddiası ise farklı hukuki dayanaklara ihtiyaç duyabilir. Bu taleplerin tarafları, görevli mahkemesi ve süreleri nişanlıya ait taleple otomatik olarak aynı kabul edilmemelidir.

Manevi tazminat miktarı nasıl belirlenir?

TMK 121 için sabit bir tazminat tarifesi veya herkes için geçerli bir maaş katsayısı yoktur. Olayın ağırlığı, kişilik değerlerine etkisi, kusurun niteliği, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile hakkaniyet değerlendirilir. Talep edilen rakamın yüksek olması, aynı tutara hükmedileceğini göstermez.

Bu nedenle dilekçede yalnızca bir tutar yazmakla yetinilmemeli; olayın neden o ölçüde manevi zarara yol açtığı açıklanmalıdır. Tazminatın cezalandırma ya da sebepsiz zenginleşme sonucuna dönüşmemesi gerektiği, Yargıtay’ın 11.02.2026 tarihli aşağıda incelenen kararında da vurgulanmıştır.

“Şimdilik” tutar yazmak neden sakıncalıdır?

Manevi tazminatta bölünmezlik ilkesi dikkate alınmalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 17.09.2025 tarihli, 2024/41 E., 2025/523 K. sayılı kararı, manevi zararın bir kısmını kısmi davayla, kalanını ek davayla istemenin bu tazminatın işlevine aykırılığını açıklar. Karar trafik kazasına ilişkindir; burada yalnızca genel ilke bakımından anılmaktadır.

Bu nedenle maddi alacaklar için kullanılan “şimdilik” ve “fazlaya ilişkin haklar saklı” kalıpları bu davaya doğrudan taşınmamalıdır. Görsel örnekte talep, tek ve belirli bir tutar olarak gösterilmiştir. Miktarın ve talep biçiminin dava açılmadan önce değerlendirilmesi gerekir.

Hangi deliller kullanılabilir?

İspat hazırlığında nişan ilişkisi, ayrılık tarihi, kusurlu davranış ve kişilik hakkı ihlali ayrı ayrı ele alınmalıdır. Genel bir “tanıklarım var” ifadesi yerine, tanığın hangi olayı bizzat gördüğü veya duyduğu belirlenmelidir. HMK 190 ve 199, ispat yükü ve belge kavramı bakımından temel düzenlemelerdir.

Yazışmalar: Evlenme vaadini, ayrılık açıklamasını veya ileri sürülen saldırıyı gösterebilir. Tarih, muhatap ve konuşmanın bütünü korunmalıdır.
Tanıklar: Tören sırasında yaşanan olayları, sözleri ve tarafların davranışlarını açıklayabilir. Duyuma dayalı anlatımla doğrudan gözlem birbirinden ayrılmalıdır.
Davetiye ve hazırlık belgeleri: Evlilik planının geldiği aşamayı gösterebilir; kişilik hakkı ihlalini tek başına kanıtlamaz.
Sağlık belgeleri: Gerçek bir tedavi süreci varsa olayın etkilerini değerlendirmeye yardımcı olabilir. Belgenin bulunması otomatik kabul, bulunmaması otomatik ret sebebi değildir.
Sosyal medya kayıtları: İlgili paylaşımın içeriği, tarihi ve kimin tarafından yapıldığıyla birlikte değerlendirilir.

HMK 189/2 uyarınca hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınamaz. Başkasının hesabına izinsiz girilmesi veya özel yazışmalarının ele geçirilmesi, dava hazırlığının olağan bir yolu değildir. Kaybolma riski bulunan kayıtlar bakımından delil tespiti ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.

TMK 121 davasında zamanaşımı ne kadardır?

TMK 123 uyarınca nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları, sona ermenin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Başlangıç, kural olarak nişan ilişkisinin sona erdiği tarihtir; düğün için daha önce kararlaştırılan tarih değildir.

Bu süre hak düşürücü süreyle karıştırılmamalıdır. Zamanaşımının ileri sürülmesi ve kesilmesi ayrı kurallara tabidir. TBK 154 ve 161 çerçevesinde dava açılması veya borcun tanınması gibi durumlar önem taşıyabilir. Yalnızca ihtarname gönderilmesinin süreyi kendiliğinden kesip yeniden başlattığı varsayılmamalıdır.

Ailelerin bir süre barışma görüşmeleri yapması, nişanın kesin olarak hangi gün sona erdiğini tartışmalı hâle getirebilir. Bu nedenle mesajlar ve olay sırası üzerinden başlangıç tarihi belirlenmeli; görüşmelerin sürmesine güvenilerek dava hazırlığı ertelenmemelidir.

Görevli mahkeme, arabuluculuk ve dava hazırlığı

Nişanın bozulması sebebiyle manevi tazminat davasında görevli mahkeme, 4787 sayılı Kanun’un 2 ve 4. maddeleri uyarınca aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili yer bakımından HMK 6’daki genel kural, davalının dava açıldığı tarihteki yerleşim yeridir; varsa özel yetki sebepleri ayrıca incelenir.

Nişanlılıktan doğan uyuşmazlıkların diğer dava türleri arasındaki yeri için aile ve kişiler hukuku sayfası da incelenebilir.

Bu dava için genel bir zorunlu arabuluculuk şartı bulunmaz. 6325 sayılı Kanun çerçevesinde tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği parasal talepler bakımından ihtiyari arabuluculuk değerlendirilebilir; aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar yönünden Kanun’daki kapsam dışılık ayrıca gözetilir.

Dava dilekçesinde HMK 119’daki bilgiler, açık talep sonucu, olaylar ve her olayı destekleyen deliller bulunmalıdır. Faiz isteniyorsa başlangıç tarihi ve faiz türü açık yazılmalıdır. Örnekte dava tarihinden yasal faiz talep edilmesi, bütün dosyalarda mümkün olan tek başlangıcın bu tarih olduğu anlamına gelmez.

Harç, gider avansı, tebligat ve gerektiğinde bilirkişi gibi yargılama giderleri dosyaya göre değişir. Avukatlık ücreti de dava harcından ayrıdır. Temsil ve belge hazırlığına ilişkin genel yaklaşımı boşanma ve aile hukuku davalarında avukatın rolü başlıklı yazımda açıklıyorum; buradaki dava ise evlenme gerçekleşmeden sona eren nişan ilişkisine dayanır.

Güncel Yargıtay kararları TMK 121 hakkında ne söylüyor?

Düğün günü vazgeçme: olayın bütünü önemlidir

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.02.2026, 2025/10282 E., 2026/1556 K. sayılı kararında, kına gecesindeki tartışmanın ardından düğün günü evlenmekten korktuğunu söyleyerek gelmeyeceğini bildiren nişanlının davranışını incelemiştir. Somut olayda kişilik hakkının zedelendiği kabul edilerek manevi tazminatın reddi bozulmuştur. Bu sonuç, her geç ayrılığa otomatik tazminat bağlandığı şeklinde okunmamalıdır.

Ailelerin davranışları ve nişanlının tutumu

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.04.2026, 2025/10904 E., 2026/4780 K. sayılı kararında kına gecesindeki itişme, takı talepleri, tehditler ve diğer nişanlının tutumunun bulunduğu olaylar bütününü değerlendirmiştir. Manevi tazminat talebinin reddi, kadın lehine bozulmuştur. Karar, ayrılığı son olarak kimin ilan ettiğinin tek başına belirleyici olmadığını gösterir; aile bireyinin her davranışının nişanlıya otomatik yükletileceği sonucunu vermez.

Kişilik hakkı ihlali ispatlanamadığında ret

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.06.2026, 2026/4820 E., 2026/7213 K. sayılı kararda, nişanın mesajla sona erdirildiği ve sonrasında başka biriyle evlenildiği ileri sürülen dosyada, kişilik hakkı ihlalinin ispatlanamaması nedeniyle manevi tazminatın reddine yönelik itirazları kabul etmemiştir. Kararın maddi tazminata ilişkin bölümü ise ayrı gerekçeyle bozulmuştur. Bu ayrım, aynı dosyada maddi ve manevi taleplerin farklı sonuçlanabileceğini gösterir.

İlk iki karar bakımından burada aktarılan sonuç bozmadır; yeniden görülecek davada belirlenmiş kesin bir tazminat tutarı değildir. Kararları değerlendirirken dairenin hangi talebi esastan incelediği ve hangi kısmı bozduğu ayrıca okunmalıdır.

Nişanın bozulması sebebiyle manevi tazminat davası dilekçesi örneği

Aşağıdaki görseli, dilekçenin temel düzenini göstermek için bu şekilde kısa düzenledik. Somut kişilik hakkı ihlalinin, delillerin ve talep tutarının dosyaya göre açıklanması gerekir. Bu özet, doğrudan dava açmak için hazırlanmış kişiye özel bir dilekçe değildir.

Avukat İlker Cebeci tarafından hazırlanan kısa dilekçe örneği.
Somut olayın özelliklerine göre uyarlanmalıdır.

Sık sorulan sorular

1. Nişanın bozulması tek başına manevi tazminat sebebi midir?

İşçi Avukatı

ilkercebeci — Mon, 16 Feb 2026 11:31:50 +0000

İŞÇİ AVUKATI NEDİR?

1. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku’nun Tanımı ve Kapsamı

Yargıtay Büyük Genel Kurulu kararlarına göre İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, yargı sisteminde dört temel ihtisas alanından biri olarak tanımlanmıştır. Bu hukuk dalı kendi içinde iki ana temel göreve ayrılmaktadır:

İş Hukuku: Temel olarak 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklanan davaları ve işçi-işveren ilişkilerini kapsar.
Sosyal Güvenlik Hukuku: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’ndan kaynaklanan uyuşmazlıkları, sigortalılık haklarını ve emeklilik rejimlerini düzenler.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatlarında bu alan, “özel hukuk niteliği ağır basan”, prim esasına dayalı ve sosyal sigortacılık ilkelerine göre faaliyet gösteren bir hukuk dalı olarak nitelendirilmektedir. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku; iş sözleşmesine dayalı bağımlı çalışma (ücret, emek ve hiyerarşik bağ unsurları), iş kazaları, meslek hastalıkları, sigortalılık sürelerinin tespiti, prim ödemeleri ve sendikal örgütlenme gibi geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlığı bu alanın ve ihtisaslaşmış İş Mahkemelerinin görev alanına girmektedir.

2. İşçi Avukatının Görev ve Sorumlulukları

Yargı kararlarında “işçi avukatı” terimi doğrudan bir meslek tanımı olarak sunulmasa da, ikincil kaynak niteliğindeki dava süreçlerinden işçi avukatının yürüttüğü işler şu şekilde özetleyebiliriz;

Alacak ve Tazminat Talepleri: İşçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve fazla mesai gibi işçilik alacaklarının tahsili için dava ve icra süreçlerini yönetmek.
Hak Arama ve Delil Toplama: İş kazası veya meslek hastalığı iddialarında; işgöremezlik belgeleri, takograf kayıtları ve Adli Tıp raporları gibi delilleri toplayarak maddi ve manevi tazminat taleplerini ileri sürmek.
İş İlişkisinin Tespiti: Hizmet sözleşmesinin haksız feshine karşı davalar açmak ve iş sözleşmesi kapsamında verilen teminat senetlerinin (bono) geçersizliğine ilişkin menfi tespit davalarını takip etmek.
Sigortalılık Süreçleri: Sigortalılık sürelerinin tespiti, çakışan sigortalılık dönemlerinin çözümü ve prim iadesi gibi sosyal güvenlik haklarını mahkeme nezdinde savunmak.
Sendikal Haklar: İşçi sendikaları aracılığıyla üyelerin hukuki hizmetlerini yürütmek ve ücretli çalışan (işgören) avukatların sendikal haklarını ve çalışma koşullarını savunmak.

3. İşveren Avukatının Görev ve Sorumlulukları

İşveren avukatlarının (veya kurum vekillerinin) üstlendiği rolleri somut uyuşmazlıklar üzerinden şu şekilde yansıtmaktadır:

Savunma ve Usul İtirazları: İşçiler tarafından açılan tazminat davalarında zamanaşımı, kusur durumu ve rapor bildirim yükümlülüğünün ihlali gibi savunmalar yapmak; mahkemenin görev ve yetkisine ilişkin usuli itirazları yönetmek.
Sözleşme İhlallerinin Takibi: Eski çalışanların rekabet yasağı hükümlerini ihlal etmesi durumunda cezai şart tazminatı davaları açmak ve işverenin müşteri çevresinin korunmasını sağlamak.
Zarar Giderme ve Rücu Davaları: İşçinin işverene verdiği zararların (örneğin zimmet, haksız fiil veya şirket malına zarar verme) tespiti ve tahsili için hukuki süreçleri yürütmek.
Kurumsal Temsil (SGK ve Vakıf Avukatlığı): Sosyal Güvenlik Kurumu veya kamu yararına çalışan vakıflar adına prim alacaklarını takip etmek, tebligat usulsüzlüklerine karşı itiraz etmek ve kurumun taraf olduğu sigortalılık tespiti davalarında savunma hazırlamak.
İşveren Yükümlülükleri: İşveren konumundaki avukatların veya şirketlerin ücret ödeme ve mevzuattan kaynaklanan diğer idari yükümlülüklerini hukuki çerçevede yönetmek.

4. Görevli Yargı Yolu ve Mahkemeler

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku kapsamındaki uyuşmazlıkların çözüm yeri kural olarak İş Mahkemeleridir. Ancak, taraflar arasındaki ilişkinin “bağımlılık” unsuru içermediği ve “vekalet sözleşmesi” niteliğinde olduğu durumlarda (örneğin serbest çalışan avukat ile müvekkili arasındaki ilişki), uyuşmazlıklar Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülmektedir. Ayrıca, rekabet yasağından kaynaklanan bazı uyuşmazlıkların mutlak ticari dava niteliği gereği Ticaret Mahkemelerinde görülebileceğine dair içtihat birleştirme kararları mevcuttur.

Sıkça Sorulan Sorular:

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Tanımı Nedir?

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, Yargıtay’da ayrı bir ihtisas alanı olarak tanımlanır ve 4857 sayılı İş Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’ndan kaynaklanan uyuşmazlıkları kapsar. Bu alan, işçi-işveren ilişkilerinden doğan bireysel ve toplu hak iddialarını, hizmet sözleşmelerini, rekabet yasağını, meslek hastalıklarını ve sigorta primlerini düzenler; İş Mahkemeleri’nde görülürken özel hukuk niteliği ağır basar.

Anayasa Mahkemesi içtihatları, sosyal sigortaların prim esasına dayalı sistemini vurgular ve idari yargı ile adli yargı ayrımını netleştirir; örneğin 5510 sayılı Kanun’un 101. maddesi uyuşmazlıkları iş mahkemelerine bırakarak yargı bütünlüğünü sağlar.

Yargıtay Daireleri İş bölümü Nedir?

Yargıtay Hukuk Daireleri, İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku altında 9. Hukuk Dairesi İş Hukuku (4857 sayılı Kanun davaları) ve 10. Hukuk Dairesi Sosyal Güvenlik Hukuku (5510 sayılı Kanun davaları) olarak ayrılır. Bu işbölümü, içtihat birleştirme kararlarıyla güçlendirilir ve meslek hastalıkları, sigortalılık tespiti gibi konuları ihtisaslaştırır.

Büyük Genel Kurul kararları, rekabet yasağı gibi uyuşmazlıkların ticaret mahkemelerine ait olduğunu belirleyerek daireler arası uyumu sağlar; HGK 2023/1 E. ile iş mahkemesi görev sınırları netleşir.

İş Mahkemeleri Görev Kapsamı Nedir?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca iş mahkemeleri, işçi-işveren veya vekilleri arasındaki sözleşme ve kanundan doğan uyuşmazlıklara bakar; kıdem-ihbar tazminatı, iş kazası, sigorta primleri ve SGK davalarını kapsar. Görev kamu düzenine ilişkin olup her aşamada resen gözetilir.

İçtihatlar, vekalet ilişkilerini dışlarken hizmet sözleşmelerini içerir; örneğin stajyer kazaları veya çifte sigortalılık İş Mahkemesi’nde çözümlenir, ticaret mahkemesi görevsizliği bozulur.

İşçi Avukatı Görevleri Nelerdir?

İşçi avukatı, işçinin kıdem, ihbar tazminatı, ücret alacakları, meslek hastalığı ve iş kazası tazminat davalarını takip eder; delil toplar (raporlar, tanıklar), istinaf-temyiz yollarını kullanır ve manevi tazminat taleplerini savunur. Sendika vekaletiyle toplu alacakları yönetir.

Örneklerde, raporlu çalıştırılma iddialarında Adli Tıp raporları sunar, bono teminatlarının iptalini talep eder; bağımlılık unsurunu ispatlayarak işçi statüsünü korur ve usul itirazlarına karşı hak arar.

İşveren Avukatı Sorumlulukları Nelerdir?

İşveren avukatı, fesih savunması, zamanaşımı itirazları, rapor bildirilmemesi ve istifa iddialarıyla işvereni temsil eder; rekabet yasağı cezai şart tazminatlarını, zimmet suçlarını ve SGK prim yükümlülüklerini takip eder. Görevsizlik ve usul hatalarını ileri sürer.

Kararlarda, senet tahsilatı ihmallerini reddeder, delil yetersizliğini vurgular; kurum adına (SGK) sigortalılık iptali ve tebligat usullerini yönetir, temyiz harçlarını tamamlar.

İş Sözleşmesi Temel Unsurları Nelerdir?

İş sözleşmesi, işçinin bağımlı iş görme ve işverenin ücret ödeme yükümlülüğünü içerir; hukuki-kişisel bağımlılık, talimatlara uyma, denetim ve ekonomik bağımsızlık kriterleri vekaletten ayırır. Avukatlıkta sabit ücret bile işçi statüsü kazandırmaz.

Yargıtay, avukatın kendi bürosundan dava takibini vekalet ilişkisi sayar; stajyer veya danışman statüleri İş Kanunu kapsamı dışında kalır, görev ayrımı bozma nedeni olur.