İnternet alışverişinde iade kargo ücretini kim öder ?

İnternet alışverişlerinde iade kargo ücretinin kim tarafından ödeneceği hususu, temel olarak 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve bu kanuna dayanılarak hazırlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında düzenlenmiştir. Genel kural olarak, tüketicinin 14 gün içerisinde “cayma hakkını” kullanması durumunda, herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden dönme hakkı bulunmaktadır.

Hukuki pratikte ve yerleşik içtihatlarda, tüketicinin korunması ilkesi gereği, cayma hakkı kullanımı sırasındaki iade masraflarının (kargo ücreti) satıcı veya sağlayıcı üzerinde olduğu kabul edilmektedir. Ancak, mevzuatta yapılan son düzenlemeler ve sözleşme türüne (taksitli satış vb.) göre bazı istisnalar veya bilgilendirme yükümlülükleri doğabilmektedir.

Maalesef bazı hukuk büroları ve avukatların adı kullanılarak dolandırıcılar tarafından vatandaşlarımız telefon ve sms yoluyla internet alışverişinde iade kargo ücretini ödemediği gerekçesiyle icra takibi açılmakla tehdit edilmekte, hukuka aykırı bir şekilde para ödemeleri talep edilmektedir. Gerçekten böyle bir borcun doğup doğmayacağı hususunda bilgi sahibi olmak istiyorsanız aşağıda, sağlanan mevzuat ve içtihatlar ışığında konunun detaylarına ulaşabilirsiniz.

1. Cayma Hakkı ve Kargo Ücreti Sorumluluğu

İnternet alışverişlerinde (mesafeli sözleşmelerde), tüketicinin ürünü teslim aldığı tarihten itibaren 14 gün içinde cayma hakkı vardır. Bu hakkın kullanımıyla ilgili temel kanun maddesi şöyledir:

Mesafeli sözleşmeler

Mesafeli sözleşmeler Madde 48 : (4) Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Cayma hakkının kullanıldığına dair bildirimin bu süre içinde satıcı veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir. Satıcı veya sağlayıcı, cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür.

6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun

Bu madde, tüketicinin “cezai şart ödemeksizin” cayabileceğini belirtir. Yargı kararları ve tüketici hakem heyeti uygulamaları, “masrafsız iade” ilkesi gereği kargo ücretinin de satıcıya ait olduğu yönünde şekillenmiştir.

A. Satıcının Yükümlülüğü ve İçtihatlar

Mahkeme kararları incelendiğinde, iade kargo ücretinin satıcıya ait olduğu yönünde güçlü bir içtihat birliği görülmektedir. Özellikle satıcının anlaşmalı olduğu kargo firması ile gönderim yapılması durumunda ücret satıcıya aittir.

Örneğin, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin bir kararında iade masraflarının satıcıya ait olduğu açıkça belirtilmiştir:

Satıcı bu süre içinde Ürünleri teslim almadığı, değiştirmediği veya Alıcıya nakliye firmasını bildirmediği takdirde, Alıcı bu ürünleri istediği bir nakliye firması marifetiyle tüm masrafları Satıcı” ya ait olmak üzere Satıcı” nın adresine gönderebilir… 8.2.4. İade edilen ürünlerin nakliye giderleri Satıcıya ait olduğu gibi, ürünlerin nakliyeciye tesliminden itibaren hasar ve zararı da yine Satıcıya aittir

Benzer şekilde, Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi de tüketicinin cayma hakkını kullanması durumunda satıcının bedeli “hiçbir masraf yüklemeksizin” iade etmesi gerektiğini vurgulamıştır.

-(Kapatılan) 13. Hukuk Dairesi 2012/5440 E. , 2012/8014 K. Numaralı kararı-

“Mesafeli sözleşmelere dair yönetmeliğin 8/1 maddesinde “Tüketicinin cayma hakkını kullanması halinde satıcı veya saglayıcı, cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç on gün içerisinde almış olduğu toplam bedeli ve tüketiciyi borç altına sokan her türlü belgeyi tüketiciye hiçbir masraf yüklemeksizin iade etmek ve 20 gün içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür” şeklinde düzenleme getirilmiştir.

B. Taksitle Satış Sözleşmelerindeki İstisna

Ancak, dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, Taksitle Satış Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik’te yer alan özel bir hükümdür. Eğer alışveriş “Taksitle Satış Sözleşmesi” kapsamında yapılmışsa (kredi kartına taksit değil, doğrudan satıcı ile yapılan senetli/sözleşmeli taksitli satışlar gibi), mevzuat tarafların aksini kararlaştırabileceğini öngörmektedir.

TAKSİTLE SATIŞ SÖZLEŞMELERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

Cayma hakkının kullanılmasının sonuçları Madde 8 : (3) (Değişik ibare:RG-18/8/2022-31927) (1) Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, cayma hakkının kullanılması durumunda tüketici, malın iade masraflarını yüklenmek zorundadır.

Taksitle Satış Sözleşmeleri Hakkında Yönetmelik

Bu maddeye göre, taksitli satışlarda sözleşmede açıkça yazıyorsa iade masrafı tüketiciye yüklenebilir. Ancak standart e-ticaret (mesafeli sözleşmeler) için genel kural ve mahkeme kararları satıcının ödemesi yönündedir.

2. Ön Bilgilendirme ve Kargo Firması Seçimi

Satıcı, cayma hakkının kullanımı konusunda tüketiciyi önceden bilgilendirmek zorundadır. Bu bilgilendirme şunları içermelidir:

• 1. Cayma hakkının olduğu bilgisi.
• 2. Hangi kargo firması ile iade yapılacağı.

Eğer satıcı, ön bilgilendirme formunda “İadeler X Kargo ile yapılmalıdır” şeklinde bir anlaşmalı kargo firması belirtmişse, tüketici ürünü bu firma ile göndermelidir. Tüketici, satıcının belirttiği kargo firması yerine keyfi olarak başka bir kargo firmasını seçerse, kargo ücretini kendisi ödemek zorunda kalabilir. Ancak satıcı bir kargo firması belirtmemişse, masraf yine satıcıya aittir.

Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin kararı, tüketicinin seçimlik hakkını kullanması durumunda kargo ücretinin satıcıya ait olduğunu teyit etmektedir:

T.C. BURSA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ E. 2021/636 K. 2021/641 sayılı kararında;

“…tüketici yasal olarak seçimlik hakkını kullanarak malı tarafınıza iade ettiğinden dolayı ödenmesi gereken kargo ücreti de davalıya ait olduğunu, buna rağmen davalı firma kargo ücretini ödememek maksadıyla yasaya aykırı bir şekilde malları kargodan alınmamış ve halen orada bekletildiğini…” şeklinde hüküm kurulmuştur.

3. Kampanyalı Ürünlerde İade Kısıtlaması Yapılamaz

Bazı satıcılar “Kampanyalı ürünlerde iade yoktur” veya “Kargo ücreti alıcıya aittir” gibi ifadeler kullansa da, Reklam Kurulu kararları bu tür uygulamaların mevzuata aykırı olduğunu göstermektedir. Tüketicinin yasal cayma hakkı, satıcının kampanya politikalarıyla ortadan kaldırılamaz.

Reklam Kurulu, 2021/773, İnternet, 2021 sayılı kararında;

“Diğer yandan tüketicinin satın aldığı ürünü iade etmek istemesi üzerine firma tarafından tüketiciye satın alınan ürünün kampanyalı bir ürün olduğu, kampanyalı ürünlerin iade kapsamında bulunmadığı, eğer yine de iade edilecekse gidiş-dönüş kargo ücretinin ödenmesi gerektiğinin ifade edildiği hususları tespit edilmiştir…”

Sonuç olarak özetle;

İnternet alışverişlerinde iade kargo ücreti ile ilgili hukuki durum şu şekildedir:

• 1. Genel Kural: Tüketici, 14 gün içinde cayma hakkını kullandığında, kargo ücreti dahil hiçbir masraf ödemeksizin ürünü iade edebilir. Kargo ücretini Satıcı öder.
• 2. Kargo Firması Şartı: Satıcı, ön bilgilendirme formunda iade için anlaşmalı bir kargo firması belirtmişse, tüketici bu firmayı kullanmalıdır. Tüketici, belirtilen firma dışında başka bir firma ile gönderim yaparsa ücreti kendisi ödemelidir.
• 3. İstisna (Taksitle Satış): Doğrudan satıcı ile yapılan (banka kredisiz) taksitle satış sözleşmelerinde, sözleşmede aksi kararlaştırılmışsa iade masrafı tüketiciye yüklenebilir.
• 4. Uygulama: Satıcı iadeyi kabul etmez veya kargo ücretini tüketiciye yansıtırsa, tüketici tarafından kaymakamlıklar bünyesinde yer alan yetkili Tüketici Hakem Heyeti‘ne başvurularak bedel iadesi talep edilebilir.

SIKÇA SORULAN SORULAR