“Denetimli serbestlikte 1/10 cezaevinde kalma şartı” nedir?

Bu ifade, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.105/A kapsamında denetimli serbestlikten yararlanacak hükümlüler için getirilen yeni/ek bir koşuldur.

Kanuni düzenleme

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun – Madde 105/A (1)(1) (Değişik: 14/4/2020-7242/46 md.) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, hükmün infazına ilişkin işlemleri yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

(Ek cümle: 4/6/2025-7550/13 md.) Hükümlünün bu infaz usulünden yararlanabilmesi için beş günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini ceza infaz kurumunda geçirmiş olması gerekir.

Kaynak: https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=5275&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

1) 1/10 cezaevinde kalma şartı neyi ifade ediyor?

Denetimli serbestlik (m.105/A) uygulanmadan önce:

Kural olarak, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmeniz gereken “kalan süre”nin en az %10’unu fiilen ceza infaz kurumunda geçirmeniz gerekiyor. Ayrıca bu süre en az 5 gün olmak zorunda.

Yani kanun koyucu şunu diyor:

“Denetimli serbestlik kararı çıkmadan önce, kalan infaz sürenin en az onda birini (ve en az 5 gününü) mutlaka cezaevinde geçir.”

Bu düzenleme özellikle “çok kısa süre cezaevine girip hemen denetimli serbestlik” gibi uygulamaları sınırlandıran bir asgari cezaevinde kalma eşiğidir.

2) 1/10 cezaevinde kalma şartı hesabı hangi süre üzerinden yapılır?

Yasal metinde geçen önemli ve kritik ifade şu:

“koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken süre”

Bu, “toplam ceza süresi” değil; infaz rejimine göre (koşullu salıverme oranı, varsa içtima, mahsup, iyi hâl vb.) hesaplanan ve koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken süredir.

Dolayısıyla 1/10 hesabı için öncelikle şu hususların netleştirilmesi gerekmektedir:

• Koşullu salıverilme tarihiniz,
• O tarihe kadar cezaevinde geçirmeniz gereken net süre (mahsuba göre),
• Sonra da bu sürenin yüzde 10’u.

Elbette bu hesap her ceza “dosyasına göre” değişiklik gösterebilmektedir.

3) 1/10 cezaevinde kalma şartına ilişkin örnek hesaplamalar

Örnek 1: Kalan süre 120 gün ise

• Koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken süre: 120 gün
• 1/10: 12 gün
• En az 5 gün şartı zaten sağlanıyor,
• Sonuç olarak bu durumda; Denetimli serbestlik için en az 12 gün cezaevinde kalma şartı aranır.

Örnek 2: Kalan süre 30 gün ise

• 1/10: 3 gün
• Kanun “beş günden az olmamak üzere” diyor
• Sonuç olarak bu durumda; Denetimli serbestlik için en az 5 gün cezaevinde kalma şartı aranır.

Örnek 3: Kalan süre 8 gün ise

• 1/10: 0,8 gün (pratikte 1 güne yuvarlansa bile)
• Minimum eşik: 5 gün
• Sonuç olarak bu durumda; 5 gün cezaevinde kalmadan Denetimli Serbestlik uygulanamaz.

4) 1/10 cezaevinde kalma şartı herkes için geçerli midir?

Bu şart, m.105/A kapsamında denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazından yararlanacak “hükümlüler” içindir.

Önemli ayrım şu: Nafaka nedeniyle “tazyik hapsi” ile karıştırılmamalı

İİK m.344 (nafaka ödememe nedeniyle tazyik hapsi) ye verilecek cezada durum farklıdır. Burada çok kritik bir ayrım var:

İİK m.344’teki “tazyik hapsi”, klasik anlamda bir “hapis cezası hükümlülüğü” gibi değerlendirilmez; icra hukukuna özgü zorlama hapsi niteliğindedir. 5275 m.105/A denetimli serbestlik ise “hükümlülerin” cezasının infazına ilişkin bir müessesedir.

5) Başka hangi şartlar yine aranır? (1/10 tek başına yetmez)

m.105/A’da 1/10 dışında da temel koşullar var;

• İyi hâlli hükümlü olma,
• Kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunma (veya bazı istisnai haller),
• Koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalmış olma,
• Genellikle talep (başvuru) şartı,
• İnfaz hakiminin karar vermesi (değerlendirme raporu dikkate alınarak).

Yargıtay İçtihatlarında da m.105/A koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanır:1. Ceza Dairesi 2021/12375 E. , 2022/2181 K.Metin İçerisinde Göster”

(1) Hükümlülerin dış dünyaya uyumlarını sağlamak, aileleriyle bağlarını sürdürmelerini ve güçlendirmelerini temin etmek amacıyla; a) Açık ceza infaz kurumunda cezasının son altı ayını kesintisiz olarak geçiren, b) Çocuk eğitimevinde toplam cezasının beşte birini tamamlayan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde, cezalarının koşullu salıverilme tarihine kadar olan kısmının denetimli serbestlik tedbiri uygulanmak suretiyle infazına, ceza infaz kurumu idaresince hükümlü hakkında hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak, infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.

İçtihatın tam metnine buradan ulaşabilirsiniz. Kaynak karar künyes: 1. Ceza Dairesi 2021/12375 E. , 2022/2181 K.

(İçtihat metinleri genelde 2025’te yasaya eklenen 1/10 cümlesinden önceki durumu anlatır; ancak bugün için mevzuat metnindeki 1/10 şartı ayrıca uygulanmaktadır.)

6) 1/10 cezaevinde kalma şartının etkisi nedir ve neden önemlidir?

Denetimli serbestlik cezaevinden “hemen” çıkış kapısı değildir; kısa da olsa cezaevinde asgari süre geçirilmesini zorunlu kılar. Özellikle “çok kısa kalan süresi olan” hükümlülerde 5 günlük alt sınır nedeniyle beklenenden daha uzun içeride kalma doğabilir. 1/10 şartı, infaz hesaplaması doğru yapılmadığında hatalı Denetimli Serbestlik kararlarına veya gecikmelere yol açabilir; bu yüzden çoğu dosyada “infaz hesabı” kritik hale gelebilmektedir.

Sonuç olarak; Denetimli serbestlikte “1/10 cezaevinde kalma şartı”, 5275 sayılı Kanun m.105/A(1) içine 4/6/2025 tarihli değişiklikle eklenen kurala göre; hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanabilmesi için koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirmesi gereken sürenin en az onda birini, ayrıca en az 5 gün olmak üzere fiilen ceza infaz kurumunda geçirmesi zorunluluğudur.

SIKÇA SORULAN SORULAR

BANKA HESABINI KULLANDIRMA SUÇU VE CEZASI

Banka Hesabını Kullandırma Eyleminin Hukuki Niteliği

Yargı kararlarında “banka hesabını kullandırma” ifadesiyle doğrudan tanımlanmış müstakil bir suç tipi bulunmamakla birlikte, bu eylem esas olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun (TCK) 245. maddesinde düzenlenen “Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması” suçu kapsamında değerlendirilmektedir.

TCK’nın 245/1. maddesine göre bu suç; başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimsenin, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması şeklinde tanımlanmıştır. Maddenin gerekçesinde, banka veya kredi kartlarının hukuka aykırı kullanılması suretiyle bankaların veya kart sahiplerinin zarara uğratılmasını önlemek ve haksız çıkar sağlanmasını cezalandırmak amaçlanmıştır.

2. Suçun Oluşma Şartları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına göre (2012/1439 E., 2014/104 K.; 2017/172 E., 2019/361 K.), suçun oluşması için şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• Başkasına ait banka veya kredi kartının her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması,
• Kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın kartın kullanılması veya kullandırılması,
• Failin kendisine veya başkasına bir yarar sağlaması.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2018/3436 E.), suçun oluşması için kredi kartının fiziken kullanımının şart olmadığını, kart bilgilerinin (numara, şifre vb.) kullanılmasının da yeterli olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, kartın rıza ile teslim edilmesine rağmen, rıza dışı işlemler yapılması (örneğin izin verilenden fazla para çekilmesi veya havale yapılması) da bu suç kapsamında değerlendirilmektedir.

3. Öngörülen Cezalar

TCK’nın 245. maddesinde eylemin niteliğine göre farklı ceza miktarları öngörülmüştür:

• Banka veya Kredi Kartının Kötüye Kullanılması (TCK 245/1): Başkasına ait kartın rıza dışı kullanılması veya kullandırılması suretiyle yarar sağlanması halinde, fail üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
• Sahte Kart Üretme, Satma veya Devretme (TCK 245/2): Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiler üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
• Sahte Kartı Kullanma (TCK 245/3): Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle yarar sağlayan kişi, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

4. Mevzuat ve Yargıtay Kararlarına göre Banka Hesabını Kullandırma Suçu Nedir?

Aşağıdaki hususlar, karar metinlerindeki sınırlı bilgiler ışığında bu suç ile ilgili ek bağlam sağlamaktadır:

• Paravan Hesap Kullanımı: Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin (2023/20161 E.) bir kararında, banka çalışanlarının mudilerin rızası dışında paralarını “akraba, arkadaş veya iş yeri çalışanları adına açılan paravan hesaplara” transfer ederek zimmet suçunu işledikleri görülmektedir. Bu durumda hesaplarını kullandıran kişilerin eylemleri, asıl suçun (zimmet veya dolandırıcılık) bir parçası olarak değerlendirilebilmektedir.
• Banka Hesabını Kullandırma Suçunun Niteliği ve Ayrımı: Bazı durumlarda eylem, “bilişim sisteminin kullanılması suretiyle hırsızlık” (TCK 142/2-e) veya “nitelikli dolandırıcılık” (TCK 158/1-f) ile karıştırılabilmektedir. Yargıtay, mağdurun hile ile yönlendirilerek kendi şifresiyle işlem yapması durumunda nitelikli dolandırıcılık; kart veya kart bilgileri üzerinde hakimiyet sağlanarak doğrudan harcama yapılması durumunda ise TCK 245/1 (kartın kötüye kullanılması) hükümlerinin uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.
• Banka Hesabını Kullandırma Suçunda Zincirleme Suç: Aynı mağdura ait birden fazla kartın veya aynı kartın farklı zamanlarda birden fazla kez kullanılması durumunda, her bir eylem için ayrı ceza verilmesi yerine tek bir suçtan ceza verilip TCK 43. maddesi uyarınca zincirleme suç hükümlerine göre artırım yapılması gerektiği belirtilmektedir.
• Banka Hesabını Kullandırma Suçuna Dair Eski Mevzuat: 765 sayılı mülga TCK döneminde bu tür eylemler “bilgileri otomatik işleme tabi tutmuş bir sistemi kullanarak hukuka aykırı yarar sağlama” (m. 525/b-2) kapsamında değerlendirilmekte ve 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmekteydi.

“Banka hesabını kullandırma suçu” eylemi, yargı kararlarında genellikle TCK 245/1 maddesi kapsamında “kartın kullandırılması” fiili üzerinden cezalandırılmakta olup, temel cezası 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Eylemin sahte kart üretimi veya kullanımıyla ilişkili olması durumunda cezalar 8 yıla kadar yükselebilmektedir.

CEZA AVUKATI İLETİŞİM:

Avukat İlker Cebeci

Telefon: +90 532 425 48 70

E-mail: avukat@ilkercebeci.av.tr

İnternetten haber kaldırma nasıl yapılır?

İnternetten “haber kaldırma” konusu 2026 itibarıyla pratikte tek bir yöntemle değil, haber türüne ve ihlalin niteliğine göre birkaç farklı hukuki kanaldan yürütülmektedir. En doğru yol, hedefinizi netleştirerek seçmektir. Bunun için de farklı yöntemler mevcuttur:

• Haberi siteden tamamen kaldırmak (content removal)
• Türkiye’den erişimi engellemek (URL bazlı erişim engeli)
• Google vb. arama sonuçlarından çıkarmak (de-index / “unutulma hakkı”)

Aşağıda güncel uygulamada “internetten haber kaldırma artık nasıl yapılıyor?” sorusunu adım adım ve hangi durumda hangi yolun işe yaradığını anlatarak kısaca yanıtlamak gerekirse;

1) Öncelikle hedef belirlenmeli: “Kaldırma” mı “erişim engeli” mi “Google’dan çıkarma” mı?

A) Haber sitesinden kaldırma nasıl olur?

Teknik olarak en etkili sonuç budur, çünkü içerik gerçekten yok olur. Ancak haber sitesi çoğu zaman “basın özgürlüğü/arşiv” gerekçesiyle kaldırmaya yanaşmayabilmektedir.

B) Erişim engeli (Türkiye’den)

İçerik sitede kalabilir; fakat Türkiye’den erişim kesilebilir. Uygulamada çoğunlukla URL bazlı verilir (tüm site kapatma yerine belirli link hakkında).

C) Arama motorundan çıkarma (de-index / “unutulma hakkı”)

Haber sitede dursa bile, arama sonuçlarında görünürlüğü büyük ölçüde biter. Özellikle eski, güncelliğini yitirmiş, kişinin yaşamını aşırı ölçüde etkileyen haberlerde en pratik çözümlerden biri bu yöntemdir.

2) Haber kaldırma/engelleme için en sık kullanılan hukuki yollar (2026 yılı itibariyle)

2.1) “Kişilik haklarım ihlal ediliyor” diyorsanız

Şu tür içerikler genelde bu kapsama girmektedir:

• Hakaret / küçük düşürücü ifade
• Gerçeğe aykırı iddia (iftira gibi)
• Özel hayatın gizliliği (adres, telefon, sağlık bilgisi, görüntü, cinsel hayat, aile bilgisi)
• –Masumiyet karinesini ihlal edecek şekilde “suçlu ilan” etme
• Adınızla aratılınca sürekli çıkan ve artık güncelliği olmayan “itibar zedeleyici” haberler

Bu gibi durumlarla karşı karşıya iseniz içerik sağlayıcıya ya da yer sağlayıcıya (haber sitesi) yazılı başvuru ile kaldırma ya da düzeltme talebinde bulunmanız gerekiyor. Bu talepten sonuç alamadığınız taktirde yetkili Sulh Ceza Hakimliğine başvuru ile:

• URL bazlı erişimin engellenmesi
• koşulları varsa içeriğin çıkarılması
• Tüm bunlara paralel olarak Google “kaldırma / unutulma hakkı” başvurusu yapılması gerekiyor.

Maalesef uygulamada sadece “siteye mesaj atmak” çoğu zaman yetmeyebiliyor. Bu durumda Sulh Ceza Hakimliğine ve arama motoruna başvuru ve de-index işlemini birlikte yürütmek fayda sağlayabiliyor.

2.2) “Özel hayatın gizliliği” ihlali varsa

Özel hayatın gizliliği ihlallerinde uygulama daha hızlı ilerler. Örnek:

• Görüntü/fotoğraf/video
• Hastalık raporu, hamilelik, psikiyatrik bilgi
• Açık adres/konum, çocuk bilgisi
• Şantaj niteliği taşıyan yayınlar

Bu durumda: Erişim engeli talebi çok daha güçlü olur. “Gecikmesinde sakınca” argümanı iyi kurulursa daha hızlı karar alınabilmesi mümkün hale gelecektir.

2.3) “Kişisel veri” temelli kaldırma

Haber içeriğinde kişisel veriniz gereksiz ve aşırı şekilde yer alıyorsa (TC kimlik, adres, telefon, banka IBAN, sağlık verisi, çocukların kimliği vb.) şu iki paralel yol kullanılabilir;

• Siteye başvuru
• Gerekirse KVKK mekanizmaları

KVKK başvuruları özellikle “haberin tamamen kaldırılması” ndan ziyade:

• ad soyadın anonimleştirilmesi (baş harfe düşürme),
• fotoğrafın kaldırılması,
• adres/telefonun çıkarılması, gibi “daha gerçekçi” sonuçlar doğurabiliyor.

2.4) “Basın yoluyla yalan veya yanıltıcı haber” ise: düzeltme ve cevap hakkı

Bir haber gerçeğe aykırıysa her zaman en hızlı ve bazen en etkili araç: “kaldırma” yerine düzeltme ve cevap metni yayınlatmaktır. Uygulamada bu durum; ileride tazminat davası ve ceza süreci boyutunda da oldukça önem taşımaktadır. “Ben tekzip gönderdim, yayınlamadılar/eksik yayınladılar” kaydı önemlidir.

3) Uygulamada “artık” en çok işe yarayan 1. Yöntem:

• Delil tespiti yapılması; Haber kaldırma ve engelleme sürecinde, içerik sonra değiştirilebildiği için delil üretmek gerekir:
• URL’yi, tarih/saat görünecek şekilde ekran görüntüsü; Haberin tüm sayfasının PDF çıktısı
• İçeriğin yayında olduğuna ilişkin noter tespiti
• Sosyal medya paylaşımları varsa linkleri

Delil kesin değilse, hakimlik “ihlal açık değil” şeklinde yorum yapabilir ve aleyhe bir durum ortaya çıkabilmektedir.

2. Yöntem; İhtarnameli başvuru ve kaldırma talebi (siteye)

Haber sitesine başvuruda: Hangi URL’lerin kaldırılacağı tek tek listelenir, Hangi cümlelerin hukuka aykırı olduğu işaretlenir, “Tam kaldırma olmazsa anonimleştirme” alternatifli talep kurulur, Muhatapa Süre verilir (ör. 24-48 saat / 3 gün gibi)

Not: Bu başvurunun yapılması her zaman zorunlu değil; ancak pratikte hem uzlaşma sağlar hem de mahkeme sürecinde “iyi niyetli çözüm denendi” tavrını net bir şekilde ortaya koymanıza fayda sağlamaktadır.

3. Yöntem; Sulh Ceza Hakimliğine başvuru (erişim engeli / içerik çıkarma)

Burada başarıyı artıran kriterler şunlardır: İhlalin tam olarak hangi hakka saldırdığını somutlaştırmak (itibar, özel hayat, masumiyet karinesi, kişisel veri), Haber gerçeğe aykırıysa kanıt koymak (beraat, kovuşturmaya yer olmadığı, takipsizlik, mahkeme kararı, resmi yazı), URL bazlı talepte bulunmak (tek tek link).

Uygulamada “tüm site kapatılsın” talepleri genellikle daha zor karşılık bulmakla birlikte; URL bazlı talepler daha makul bulunmaktadır.

4) Google ve diğer arama motorlarında arama sonuçlarından kaldırma (“unutulma hakkı”) nasıl yapılıyor?

Haber sitede kalsa bile asıl zarar genelde kişi adı yazınca ilk sırada çıkmasından kaynaklanmaktadır.

Bu durumda öncelikle Google kaldırma/unutulma hakkı başvurusu (kişisel veri ve güncellik değerlendirmesi) yapılması gerekmektedir. Sonuç alınamaması halinde, mahkeme kararıyla (özellikle kişilik hakları/özel hayat) işlem yapmak gerekir. Buna alternatif olarak haberdeki isim-soyisim geçişini anonimleştirme talebi denenebilecektir.

“Unutulma hakkı” dosyalarında kritik kriterler:

• Haberin güncelliğini yitirmesi
• Kişinin kamuya mal olmuş kişi olup olmaması
• Haberin kamu yararı taşıyıp taşımaması
• Haber içeriğinin doğru olup olmadığı ve kişinin sonradan aklanması, beraat etmesi
• Haberle kişinin hayatı arasındaki orantısız etki

Tüm bu bilgiler ışığında özetle; kaldırmak istediğiniz URL’leri tek tek çıkarın (haber, kategori, görsel sayfası, AMP linki, arşiv linki dahil).

Haber içeriğinde hangi kısımlar sorunlu: yanlış bilgi mi? özel hayat mı? kişisel veri mi? hakaret mi? eski haber mi?

Tüm bu hususları netleştirip konusunda uzman bir bilirkişi avukatına başvurmalısınız. Bu yazıdaki bilgiler 2026 yılı itibariyle güncel olup, ileride mevzuat değişiklikleri sebebiyle yöntemler değişiklik gösterebilir.

Bu sebeple profesyonel bir avukattan destek almanız hızlı ve pratik şekilde sonuç almanız açısında faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

TCK Madde 17, yabancı bir mahkemenin verdiği ve Türk hukukuna aykırı olmayan bir hükmün, Türk hukukuna göre hak yoksunluğu sonucunu doğurması halinde, bu sonucun Türkiye’de de geçerli olabilmesi için gereken usulü düzenler. Söz konusu maddenin amacı, yabancı ülkelerde verilen bazı ceza kararlarının, Türkiye’de de hak yoksunluğu sonucunu doğurmasını sağlamak, yani infazını ve bu kararların etkisini Türk hukuk sistemine taşımaktır. Bu işlem, Cumhuriyet savcısının başvurusu üzerine mahkeme tarafından yapılır. Dolayısıyla, olayla doğrudan ilgili ve uygulanabilecek tek madde TCK 17. maddedir. Diğer bir maddeye ihtiyaç olmaksızın açıklama bu madde üzerinden yapılmaktadır.

TÜRK CEZA KANUNU (5237)

Türk Ceza Kanunu Madde 17

Hak yoksunlukları

Madde 17- (1) Yukarıdaki maddelerde açıklanan hallerde mahkeme, yabancı mahkemelerden verilen ve Türk hukuk düzenine aykırı düşmeyen hükmün, Türk kanunlarına göre bir haktan yoksunluğu gerektirmesi halinde, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine Türk kanunlarındaki sonuçlarının geçerli olmasına karar verir.

Yabancı bir mahkemenin kararı sonucunda, Türk kanunlarına göre bir hak yoksunluğunun gerekliliği ortaya çıkarsa ve bu karar Türk hukuk düzenine aykırı değilse, Cumhuriyet savcısının isteği üzerine mahkeme, bu hükmün Türkiye’de de geçerli olmasına karar verebilir. Bu düzenleme, TCK 17. maddenin amacını ve kapsamını oluşturur.

Türk Ceza Kanunu’nun 16. maddesi, bir kişinin aynı suç nedeniyle yabancı bir ülkede gözaltı, tutukluluk veya hükümlülükte geçirdiği sürelerin, Türkiye’de aynı fiil için verilecek cezadan mahsup edilmesini düzenler. Maddenin amacı, sanığın aynı eylem nedeniyle çifte cezalandırılmasını önlemek ve adaletin gerçekleşmesini sağlamaktır. Bu düzenleme, uluslararası alanda hak kayıplarının önüne geçmek için getirilmiştir. Eğer bir şahıs yabancı bir ülkede bir suç nedeniyle özgürlüğünden mahrum bırakıldıysa ve aynı suçtan Türkiye’de yargılanıp ceza alacaksa, yabancı ülkede geçirdiği bu süre Türkiye’deki cezasından düşülür. Dolayısıyla sorulan olay kapsamında doğrudan TCK m.16 uygulanabilir.

TÜRK CEZA KANUNU (5237)

Türk Ceza Kanunu Madde 16

Cezadan mahsup

Madde 16- (1) Nerede işlenmiş olursa olsun bir suçtan dolayı, yabancı ülkede gözaltında, gözlem altında, tutuklulukta veya hükümlülükte geçen süre, aynı suçtan dolayı Türkiye’de verilecek cezadan mahsup edilir.

Eğer bir kişi bir suç nedeniyle yabancı bir ülkede gözaltı, gözetim, tutukluluk veya hükümlülük altında kalmışsa ve aynı suç için Türkiye’de yargılanıp ceza alacaksa, yabancı ülkede özgürlüğünden mahrum kaldığı bu süreler Türkiye’de verilen cezadan mahsup edilir. Böylece çifte cezalandırma engellenmiş olur.

TCK Madde 15, bir suçtan dolayı soruşturma açılabilmesi için ilgili suç için öngörülen cezanın belirli bir miktarın üzerinde olması gerektiyse, bu miktarın nasıl hesaplanacağına dair hüküm getirir. Özellikle bazı suçlarda savcının resen soruşturma açması için ceza miktarının belirli bir sınırın üstünde olması gerekebilir. Bu durumda cezanın belirlenmesinde, ağırlaştırıcı nedenlerin alt sınırı ve hafifletici nedenlerin ise üst sınırı esas alınarak hesaplama yapılır. Yani cezayı belirlerken failin lehine değil, aleyhine olan sınırlar dikkate alınır. Bu madde, daha çok kovuşturma ve soruşturma usullerinde uygulanır.

TÜRK CEZA KANUNU (5237)

Türk Ceza Kanunu Madde 15

Soruşturma koşulu olan cezanın hesaplanması

Madde 15- (1) Miktarının soruşturma koşulu oluşturduğu hallerde ceza, soruşturma evresinde ileri sürülen kanuni ağırlaştırıcı nedenlerin aşağı sınırı ve kanuni hafifletici nedenlerin yukarı sınırı göz önünde bulundurularak hesaplanır.

Değerlendirme: Ceza miktarının soruşturma koşulu oluşturduğu suçlarda, cezanın soruşturma evresinde ileri sürülen kanuni ağırlaştırıcı sebeplerin alt sınırı esas alınarak ağırlaştırılması, hafifletici sebeplerin ise üst sınırı esas alınarak hafifletilmesi gerekir. 15. madde, bu özel hesaplama kuralı sayesinde savcının soruşturma açıp açamayacağına karar verirken hangi ceza sınırlarının dikkate alınacağını düzenler. Dolayısıyla doğrudan bu maddenin uygulanabilir olduğu olaylardandır.

TCK Madde 14, özellikle TCK’nın 11 ve 12. maddelerinde düzenlenen, birden fazla ülkede işlenen suçlar bakımından seçimlik ceza (hapis ya da adli para cezası) öngörülmüşse, bu durumda soruşturma veya kovuşturma açılamayacağını söylemektedir. Eğer olayda madde 11 ve 12 kapsamında bir suç işlenmiş ve bu suça ilişkin ilgili kanunda hapis ya da adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse, TCK Madde 14 devreye girer ve suça ilişkin soruşturma veya kovuşturma açılamaz. Bu yüzden, 14. madde doğrudan uygulanabilirdir.

TÜRK CEZA KANUNU (5237)

Türk Ceza Kanunu Madde 14

Seçimlik cezalarda soruşturma

Madde 14- (1) 11 ve 12 nci maddelerde belirtilen hallerde, soruşturma konusu suçun yer aldığı kanun maddesinde hapis cezası ile adli para cezasından birinin uygulanması seçimlik sayılmış ise soruşturma veya kovuşturma açılmaz.

Değerlendirme: Madde 14, TCK’nın 11 ve 12. maddelerinde belirtilen, birden fazla ülkeyi ilgilendiren suçlarda seçimlik ceza (hapis ya da adli para cezasından biri) varsa, soruşturma veya kovuşturma açılmasını engeller. Bu nedenle olayda doğrudan uygulanabilir.

Ceza Hukuku Nedir?

1. Ceza Hukukunun Tanımı ve Kapsamı

Yargı kararlarında ceza hukukunun genel tanımına ilişkin doğrudan bir ifade sınırlı olmakla birlikte, ikincil kaynaklar ve usul kuralları üzerinden kapsamlı bir çerçeve çizilmektedir.

• Genel Tanım (İkincil Kaynak): Yargıtay 8. Ceza Dairesi kararına göre ceza muhakemesi hukuku; devletin suç şüphesi altındaki bireyleri yargılayarak ve gerektiğinde ceza vererek toplumun adalet ve güvenliğini sağlama görevinin yerine getirilmesiyle uğraşan hukuk dalıdır. Bu dal; ceza iddiası, savunma ve yargılama faaliyetlerinin birlikte yürütülmesine ilişkin ilke ve kuralları kapsar.
• Ceza Hukukunun Amacı: Ceza muhakemesinin temel amacı, her somut olayda kanuna ve usule uygun olarak toplanan delillerle “maddi gerçeğe” ulaşıp adaleti sağlamaktır (Yargıtay Ceza Genel Kurulu).
• Ceza Hukukuna İlişkin Temel İlkeler: Kararlarda ceza hukukunun; suç isnadı, koruma tedbirleri (tutuklama vb.), ceza tayini, infaz rejimi ve adil yargılanma hakkı gibi unsurları içerdiği vurgulanmaktadır. Özellikle “şüpheden sanık yararlanır” (in dubio pro reo) ilkesi ve masumiyet karinesi, ceza yargılamasının temel taşları olarak belirtilmiştir.

Ceza hukukunun uygulamasını Küçükçekmece’deki soruşturma ve dava süreçleri bakımından incelemek isteyenler için Küçükçekmece’de ceza soruşturması ve savunma süreci başlıklı açıklamalarımızı sunuyoruz. Bakırköy’deki ofisimizden İstanbul genelindeki dosyaları takip ediyoruz; Küçükçekmece’de ayrı bir ofisimiz bulunmamaktadır.

2. Ceza Avukatının (Müdafi) Tanımı ve Statüsü

Ceza muhakemesinde avukat, “müdafi” sıfatıyla tanımlanmakta ve hukuki statüsü şu şekilde belirlenmektedir:

• Ceza Avukatı Tanımı: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 2/1-c uyarınca müdafi; şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukatı ifade eder.
• Ceza Avukatının Hukuki Statüsü: Müdafi, şüpheli veya sanığın yardımcısı olarak kabul edilir (Yargıtay 6. Ceza Dairesi). Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında müdafi; toplumsal savunmayı gerçekleştirmek amacıyla hareket eden, gerçeğin ortaya çıkarılmasını sağlayan “kamusal bir muhakeme sujesi” olarak tanımlanmıştır.
• Bağımsızlık İlkesi: Müdafi sanığın temsilcisi değildir ve savunma yaparken sanığın iradesine tamamen bağlı değildir; bağımsız bir statüye sahiptir.

3. Ceza Avukatının Görev ve Yetkileri

Yargıtay kararları ve ilgili mevzuat atıfları ışığında ceza avukatının görevleri soruşturma ve kovuşturma evrelerini kapsayacak şekilde detaylandırılmıştır:

A. Soruşturma ve Kovuşturma Sürecindeki Görevler:

• Hukuki Yardım: Şüpheli veya sanığa muhakemenin her aşamasında (soruşturma ve kovuşturma) hukuki yardımda bulunmak (CMK m. 149/1).
• İfade ve Sorguda Hazır Bulunma: Şüphelinin ifadesinin alınması veya sorgusu sırasında yanında bulunma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez (CMK m. 149/3).
• Dosya İnceleme ve Belge Alma: Soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleme ve istediği belgelerin örneğini harçsız olarak alma yetkisine sahiptir (CMK m. 153).
• Görüşme Hakkı: Şüpheli veya sanıkla her zaman, vekaletname aranmaksızın ve gizli bir ortamda görüşme yapma hakkına sahiptir.

B. Savunma ve Delil Faaliyetleri:

• Savunma Yapma: Sanığın beraat etmesi veya hak ettiğinden fazla ceza almaması için çaba göstermek, maddi gerçeğe ulaşılmasına yardımcı olmak.
• Delil Toplama ve İtiraz: Delillere erişmek, savunma hazırlamak, duruşmada okunan delillere itiraz etmek ve delillerin hukuka uygunluğunu denetlemek.
• Usul Denetimi: Muhakeme işlemlerinin yasaya uygunluğunu denetlemek ve sanığı yapması muhtemel hukuki hatalardan korumak.

C. Kanun Yollarına Başvuru ve Temsil:

• Kanun Yolları: Sanığın açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla; itiraz, istinaf ve temyiz gibi kanun yollarına başvurmak (CMK m. 261).
• Tebligat Alma: Vekil ile takip edilen işlerde tebligatın asile değil, vekile (avukata) yapılması zorunluluğu (Tebligat Kanunu m. 11/1).

4. Ceza Avukatlığı, Müdafiilik ve Mağdur Vekilliği Farkı Nedir?

• Avukatlık Kanunu Çerçevesi: Avukatlık, yargının kurucu unsurlarından olan bağımsız savunmayı temsil eden bir “kamu hizmeti” ve “serbest meslek”tir. Avukatlar, görevleri sırasında veya görevlerinden dolayı işlenen suçlarda “yargı görevi yapan” sıfatıyla değerlendirilirler (TCK m. 6/1-d).
• Zorunlu Müdafilik: Bazı durumlarda (çocuklar, kendisini savunamayacak derecede malul olanlar veya alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlar) sanığın istemi aranmaksızın baro tarafından bir müdafi görevlendirilmesi zorunludur (CMK m. 150).
• Mağdur Vekilliği: Ceza avukatı sadece sanığı değil, “vekil” sıfatıyla mağdur veya katılanı da temsil edebilir. Bu kapsamda kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına itiraz etme ve mağdur haklarını savunma görevini üstlenir.
• Özen Borcu: Avukatlar, yüklendikleri görevleri özen, doğruluk ve onur içinde yerine getirmekle yükümlüdürler (Avukatlık Kanunu m. 34).
• Ceza avukatı, ceza yargılamasının her aşamasında savunma hakkının etkin kullanılmasını sağlayan, maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasına hizmet eden ve adil yargılanma hakkının güvencesi olan kamusal bir figürdür.

5 GÜNCEL TÜRK CEZA KANUNUNDAKİ SUÇLAR NELERDİR?

• Türk Ceza Kanunu Madde 81: Kasten öldürme
• Türk Ceza Kanunu Madde 82: Nitelikli hâller
• Türk Ceza Kanunu Madde 83: Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 84: İntihar
• Türk Ceza Kanunu Madde 85: Taksirle öldürme
• Türk Ceza Kanunu Madde 86: Kasten yaralama
• Türk Ceza Kanunu Madde 87: Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama
• Türk Ceza Kanunu Madde 88: Kasten yaralamanın ihmali davranışla işlenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 89: Taksirle yaralama
• Türk Ceza Kanunu Madde 90: İnsan üzerinde deney
• Türk Ceza Kanunu Madde 91: Organ veya doku ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 92: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 93: Sonuç
• Türk Ceza Kanunu Madde 94: İşkence
• Türk Ceza Kanunu Madde 95: Neticesi sebebiyle ağırlaşmış işkence
• Türk Ceza Kanunu Madde 96: Eziyet
• Türk Ceza Kanunu Madde 97: Terk
• Türk Ceza Kanunu Madde 98: Yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 99: Çocuk düşürtme
• Türk Ceza Kanunu Madde 100: Çocuk düşürme
• Türk Ceza Kanunu Madde 101: Kısırlaştırma
• Türk Ceza Kanunu Madde 102: Cinsel saldırı
• Türk Ceza Kanunu Madde 103: Çocukların cinsel istismarı
• Türk Ceza Kanunu Madde 104: Reşit olmayanla cinsel ilişki
• Türk Ceza Kanunu Madde 105: Cinsel taciz
• Türk Ceza Kanunu Madde 106: Tehdit
• Türk Ceza Kanunu Madde 107: Şantaj
• Türk Ceza Kanunu Madde 108: Cebir
• Türk Ceza Kanunu Madde 109: Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma
• Türk Ceza Kanunu Madde 110: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 111: Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 112: Eğitim ve öğretim hakkının engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 113: Kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinin engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 114: Siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 115: İnanç, düşünce ve kanaat hürriyetinin kullanılmasını engelleme
• Türk Ceza Kanunu Madde 116: Konut dokunulmazlığının ihlali
• Türk Ceza Kanunu Madde 117: İş ve çalışma hürriyetinin ihlali
• Türk Ceza Kanunu Madde 118: Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 119: Ortak hüküm
• Türk Ceza Kanunu Madde 120: Haksız arama
• Türk Ceza Kanunu Madde 121: Dilekçe hakkının kullanılmasının engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 122: Nefret ve ayrımcılık
• Türk Ceza Kanunu Madde 123: Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma
• Türk Ceza Kanunu Madde 124: Haberleşmenin engellenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 125: Hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 126: Mağdurun belirlenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 127: İsnadın ispatı
• Türk Ceza Kanunu Madde 128: İddia ve savunma dokunulmazlığı
• Türk Ceza Kanunu Madde 129: Haksız fiil nedeniyle veya karşılıklı hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 130: Kişinin hatırasına hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 131: Soruşturma ve kovuşturma koşulu
• Türk Ceza Kanunu Madde 132: Haberleşmenin gizliliğini ihlal
• Türk Ceza Kanunu Madde 133: Kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması
• Türk Ceza Kanunu Madde 134: Özel hayatın gizliliğini ihlal
• Türk Ceza Kanunu Madde 135: Kişisel verilerin kaydedilmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 136: Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme
• Türk Ceza Kanunu Madde 137: Nitelikli hâller
• Türk Ceza Kanunu Madde 138: Verileri yok etmeme
• Türk Ceza Kanunu Madde 139: Şikâyet
• Türk Ceza Kanunu Madde 140: Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 141: Hırsızlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 142: Nitelikli hırsızlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 143: Gece vakti
• Türk Ceza Kanunu Madde 144: Daha az cezayı gerektiren hâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 145: Malın değerinin azlığı
• Türk Ceza Kanunu Madde 146: Kullanma hırsızlığı
• Türk Ceza Kanunu Madde 147: Zorunluluk hâli
• Türk Ceza Kanunu Madde 148: Yağma
• Türk Ceza Kanunu Madde 149: Nitelikli yağma
• Türk Ceza Kanunu Madde 150: Daha az cezayı gerektiren hâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 151: Mala zarar verme
• Türk Ceza Kanunu Madde 152: Nitelikli mala zarar verme
• Türk Ceza Kanunu Madde 153: İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme
• Türk Ceza Kanunu Madde 154: Hakkı olmayan yere tecavüz
• Türk Ceza Kanunu Madde 155: Güveni kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 156: Bedelsiz senedi kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 157: Dolandırıcılık
• Türk Ceza Kanunu Madde 158: Nitelikli dolandırıcılık
• Türk Ceza Kanunu Madde 159: Daha az cezayı gerektiren hâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 160: Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde tasarruf
• Türk Ceza Kanunu Madde 161: Hileli iflas
• Türk Ceza Kanunu Madde 162: Taksirli iflas
• Türk Ceza Kanunu Madde 163: Karşılıksız yararlanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 164: Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi
• Türk Ceza Kanunu Madde 165: Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 166: Bilgi vermeme
• Türk Ceza Kanunu Madde 167: Şahsi cezasızlık sebebi veya cezanın azaltılmasını gerektiren şahsi sebep
• Türk Ceza Kanunu Madde 168: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 169: Ortak hüküm
• Türk Ceza Kanunu Madde 170: Genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması
• Türk Ceza Kanunu Madde 171: Genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması
• Türk Ceza Kanunu Madde 172: Radyasyon yayma
• Türk Ceza Kanunu Madde 173: Atom enerjisi ile patlamaya sebebiyet verme
• Türk Ceza Kanunu Madde 174: Tehlikeli maddelerin izinsiz olarak bulundurulması veya el değiştirmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 175: Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün ihlali
• Türk Ceza Kanunu Madde 176: İnşaat veya yıkımla ilgili emniyet kurallarına uymama
• Türk Ceza Kanunu Madde 177: Hayvanın tehlike yaratabilecek şekilde serbest bırakılması
• Türk Ceza Kanunu Madde 178: İşaret ve engel koymama
• Türk Ceza Kanunu Madde 179: Trafik güvenliğini tehlikeye sokma
• Türk Ceza Kanunu Madde 180: Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma
• Türk Ceza Kanunu Madde 181: Çevrenin kasten kirletilmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 182: Çevrenin taksirle kirletilmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 183: Gürültüye neden olma
• Türk Ceza Kanunu Madde 184: İmar kirliliğine neden olma
• Türk Ceza Kanunu Madde 185: Zehirli madde katma
• Türk Ceza Kanunu Madde 186: Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 187: Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma
• Türk Ceza Kanunu Madde 188: Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 189: Nitelikli hâller
• Türk Ceza Kanunu Madde 190: Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma
• Türk Ceza Kanunu Madde 191: Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak
• Türk Ceza Kanunu Madde 192: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 193: Zehirli madde imal ve ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 194: Sağlık için tehlikeli madde temini
• Türk Ceza Kanunu Madde 195: Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma
• Türk Ceza Kanunu Madde 196: Usulsüz ölü gömülmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 197: Parada sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 198: Paraya eşit sayılan değerler
• Türk Ceza Kanunu Madde 199: Kıymetli damgada sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 200: Para ve kıymetli damgaları yapmaya yarayan araçlar
• Türk Ceza Kanunu Madde 201: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 202: Mühürde sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 203: Resmî belgede sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 204: Resmî belgede sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 205: Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
• Türk Ceza Kanunu Madde 206: Resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan
• Türk Ceza Kanunu Madde 207: Özel belgede sahtecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 208: Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
• Türk Ceza Kanunu Madde 209: Açığa atılan imzanın kötüye kullanılması
• Türk Ceza Kanunu Madde 210: Resmî belge hükmünde belgeler
• Türk Ceza Kanunu Madde 211: Daha az cezayı gerektiren hâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 212: Sahtecilik suçuyla daha ağır cezayı gerektiren başka bir suçun birlikte işlenmesi hâli
• Türk Ceza Kanunu Madde 213: Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit
• Türk Ceza Kanunu Madde 214: Suç işlemeye tahrik
• Türk Ceza Kanunu Madde 215: Suçu ve suçluyu övme
• Türk Ceza Kanunu Madde 216: Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama
• Türk Ceza Kanunu Madde 217: Kanunlara uymamaya tahrik
• Türk Ceza Kanunu Madde 218: Ortak hüküm
• Türk Ceza Kanunu Madde 219: Görev sırasında din hizmetlerini kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 220: Suç işlemek amacıyla örgüt kurma
• Türk Ceza Kanunu Madde 221: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 222: Şapka ve Türk harfleri
• Türk Ceza Kanunu Madde 223: Ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması
• Türk Ceza Kanunu Madde 224: Kıta sahanlığında veya münhasır ekonomik bölgede bulunan sabit platformların işgal edilmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 225: Hayasızca hareketler
• Türk Ceza Kanunu Madde 226: Müstehcenlik
• Türk Ceza Kanunu Madde 227: Fuhuş
• Türk Ceza Kanunu Madde 228: Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama
• Türk Ceza Kanunu Madde 229: Dilencilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 230: Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali
• Türk Ceza Kanunu Madde 231: Çocukların kaçırılması ve alıkonulması
• Türk Ceza Kanunu Madde 232: Kötü muamele
• Türk Ceza Kanunu Madde 233: Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali
• Türk Ceza Kanunu Madde 234: Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması
• Türk Ceza Kanunu Madde 235: İhaleye fesat karıştırma
• Türk Ceza Kanunu Madde 236: Edimin ifasına fesat karıştırma
• Türk Ceza Kanunu Madde 237: Fiyatları etkileme
• Türk Ceza Kanunu Madde 238: Mal veya hizmet satımından kaçınma
• Türk Ceza Kanunu Madde 239: Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 240: Malvarlığı değerlerinin kaynağını gizleme
• Türk Ceza Kanunu Madde 241: Tefecilik
• Türk Ceza Kanunu Madde 242: Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 243: Bilişim sistemine girme
• Türk Ceza Kanunu Madde 244: Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme
• Türk Ceza Kanunu Madde 245: Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması
• Türk Ceza Kanunu Madde 246: Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 247: Zimmet
• Türk Ceza Kanunu Madde 248: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 249: Daha az cezayı gerektiren hâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 250: (Mülga)
• Türk Ceza Kanunu Madde 251: Denetim görevinin ihmali
• Türk Ceza Kanunu Madde 252: Rüşvet
• Türk Ceza Kanunu Madde 253: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 254: Yetkili olmadığı bir iş için yarar sağlama
• Türk Ceza Kanunu Madde 255: Nüfuz ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 256: Görevi kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 257: Görevi kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 258: Göreve ilişkin sırrın açıklanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 259: Kamu görevlisinin ticareti
• Türk Ceza Kanunu Madde 260: Kamu görevinin terki veya yapılmaması
• Türk Ceza Kanunu Madde 261: Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 262: Kamu görevlisinin tanıklığı, bilirkişiliği veya tercümanlığı etkilemeye teşebbüsü
• Türk Ceza Kanunu Madde 263: Kamu görevlisinin gerçeğe aykırı belge düzenlemesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 264: Kamu görevlisinin görevi kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 265: Görevini yaptırmamak için direnme
• Türk Ceza Kanunu Madde 266: Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 267: İftira
• Türk Ceza Kanunu Madde 268: Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması
• Türk Ceza Kanunu Madde 269: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 270: Suç üstlenme
• Türk Ceza Kanunu Madde 271: Suç uydurma
• Türk Ceza Kanunu Madde 272: Yalan tanıklık
• Türk Ceza Kanunu Madde 273: Kişiyi yalan tanıklığa teşvik
• Türk Ceza Kanunu Madde 274: Yalan yere yemin
• Türk Ceza Kanunu Madde 275: Yalan yere yemin ettirme
• Türk Ceza Kanunu Madde 276: Gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 277: Yargı görevi yapanı etkileme
• Türk Ceza Kanunu Madde 278: Suçu bildirmeme
• Türk Ceza Kanunu Madde 279: Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 280: Sağlık mesleği mensuplarının suçu bildirmemesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 281: Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme
• Türk Ceza Kanunu Madde 282: Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
• Türk Ceza Kanunu Madde 283: Suçluyu kayırma
• Türk Ceza Kanunu Madde 284: Tutuklu, hükümlü veya suç delillerini bildirmeme
• Türk Ceza Kanunu Madde 285: Soruşturmanın gizliliğini ihlal
• Türk Ceza Kanunu Madde 286: Ses veya görüntülerin kayda alınması
• Türk Ceza Kanunu Madde 287: Adil yargılamayı etkilemeye teşebbüs
• Türk Ceza Kanunu Madde 288: Yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs
• Türk Ceza Kanunu Madde 289: Muhafaza görevini kötüye kullanma
• Türk Ceza Kanunu Madde 290: Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek
• Türk Ceza Kanunu Madde 291: Başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması
• Türk Ceza Kanunu Madde 292: Hükümlü veya tutuklunun kaçması
• Türk Ceza Kanunu Madde 293: Etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 294: Kaçmaya imkân sağlama
• Türk Ceza Kanunu Madde 295: Muhafızın görevini kötüye kullanması
• Türk Ceza Kanunu Madde 296: Ceza infaz kurumuna veya tutukevine yasak eşya sokma
• Türk Ceza Kanunu Madde 297: İnfaz kurumunda suç işleme
• Türk Ceza Kanunu Madde 298: (Mülga)
• Türk Ceza Kanunu Madde 299: Cumhurbaşkanına hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 300: (Mülga)
• Türk Ceza Kanunu Madde 301: Türk milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, devletin kurum ve organlarını aşağılama
• Türk Ceza Kanunu Madde 302: Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak
• Türk Ceza Kanunu Madde 303: Düşmanla işbirliği yapmak
• Türk Ceza Kanunu Madde 304: Devlete karşı savaşa tahrik
• Türk Ceza Kanunu Madde 305: Temel millî yararlara karşı faaliyette bulunmak için yarar sağlama
• Türk Ceza Kanunu Madde 306: Yabancı devlet aleyhine asker toplama
• Türk Ceza Kanunu Madde 307: Askerî tesisleri tahrip ve düşman askerî hareketleri yararına anlaşma
• Türk Ceza Kanunu Madde 308: Düşman devlete maddî ve malî yardım
• Türk Ceza Kanunu Madde 309: Anayasayı ihlal
• Türk Ceza Kanunu Madde 310: Cumhurbaşkanına suikast ve fiilî saldırı
• Türk Ceza Kanunu Madde 311: Yasama organına karşı suç
• Türk Ceza Kanunu Madde 312: Hükûmete karşı suç
• Türk Ceza Kanunu Madde 313: Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetine karşı silahlı isyan
• Türk Ceza Kanunu Madde 314: Silahlı örgüt
• Türk Ceza Kanunu Madde 315: Silah sağlama
• Türk Ceza Kanunu Madde 316: Suç için anlaşma
• Türk Ceza Kanunu Madde 317: Askerî komutanlıkların gasbı
• Türk Ceza Kanunu Madde 318: Halkı askerlikten soğutma
• Türk Ceza Kanunu Madde 319: Askerleri itaatsizliğe teşvik
• Türk Ceza Kanunu Madde 320: Yabancı hizmetine asker yazma, yazılma
• Türk Ceza Kanunu Madde 321: Savaş zamanında emirlere uymama
• Türk Ceza Kanunu Madde 322: Savaşta yalan haber yayma
• Türk Ceza Kanunu Madde 323: Millî savunmaya karşı hareket
• Türk Ceza Kanunu Madde 324: Devletin güvenliğine ilişkin belgeler
• Türk Ceza Kanunu Madde 325: Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri temin
• Türk Ceza Kanunu Madde 326: Devletin güvenliğine ilişkin bilgileri açıklama
• Türk Ceza Kanunu Madde 327: Siyasal veya askerî casusluk
• Türk Ceza Kanunu Madde 328: Devlet sırlarına karşı suçlardan dolayı etkin pişmanlık
• Türk Ceza Kanunu Madde 329: Devletin güvenliğine ve siyasal yararlarına ilişkin bilgileri açıklama
• Türk Ceza Kanunu Madde 330: Gizli kalması gereken bilgileri açıklama
• Türk Ceza Kanunu Madde 331: Uluslararası casusluk
• Türk Ceza Kanunu Madde 332: Yabancı devlet aleyhine haberleşme
• Türk Ceza Kanunu Madde 333: Yabancı devlet aleyhine ekonomik casusluk
• Türk Ceza Kanunu Madde 334: Yasaklanan bilgileri temin
• Türk Ceza Kanunu Madde 335: Yasaklanan bilgileri açıklama
• Türk Ceza Kanunu Madde 336: Yasaklanan bilgileri açıklamada ihmâl
• Türk Ceza Kanunu Madde 337: Devlet güvenliği ile ilgili belgeleri yok etme
• Türk Ceza Kanunu Madde 338: Taksir sonucu casusluk fiillerinin işlenmesi
• Türk Ceza Kanunu Madde 339: Devlet güvenliği ile ilgili belgeleri elinde bulundurma
• Türk Ceza Kanunu Madde 340: Yabancı devlet başkanına karşı suç
• Türk Ceza Kanunu Madde 341: Yabancı devlet bayrağına karşı hakaret
• Türk Ceza Kanunu Madde 342: Yabancı devlet temsilcilerine karşı suç

CEZA HUKUKU İLE İLGİLİ SIKÇA SORULAN SORULAR

Ceza Hukukunun Tanımı Nedir?

Ceza hukuku, devletin suç şüphesi altındaki bireyleri yargılayarak toplumun adalet ve güvenliğini sağlama görevinin yerine getirilmesiyle uğraşan hukuk dalıdır.

En geniş anlamda ceza iddiası, savunma ve yargılama faaliyetlerini kapsar; soruşturma, kovuşturma, itiraz ve temyiz gibi usul aşamalarını içerir.

Yargıtay içtihatları, Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) üzerinden maddi (suç tanımı, ceza miktarı) ve usuli (muhakeme süreci) unsurları vurgular.

Ceza hukuku, Anayasa’nın hak arama hürriyeti ve CMK’nın kovuşturmaya yer olmadığı kararlarına ilişkin hükümleriyle mağdur ve sanık haklarını dengeler.

Örnek davalarda HTS kayıtları ve tanık beyanları gibi unsurlarla suç tespiti ve cezalandırma ilkeleri somutlaştırılır, yargılamaya masumiyet karinesi ve şüpheden sanık yararlanır prensibi hâkimdir.

Ceza Muhakemesinin Amacı Nedir?

Ceza muhakemesi hukuku, maddi gerçeğe ulaşarak adaleti sağlamak üzere suç isnadı altındaki kişilerin savunma haklarını güvence altına alır.

CMK m.2’ye göre soruşturma ve kovuşturma evrelerini kapsar; delil tespiti, tutuklama, iddianame ve mahkumiyet süreçlerini düzenler.

Yargıtay ve AYM kararları, çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerini temel alır.

Terör suçları gibi örneklerde süreklilik, çeşitlilik ve yoğunluk kriterleriyle örgüt üyeliği tespiti yapılır.

AİHM içtihatları (Salduz/Türkiye) ile savunma hakkının etkinliği vurgulanır; müdafiisiz yargılama adil yargılanma ihlali sayılır, toplumsal savunma ve kamu düzenini koruma amacı ön plandadır.

Müdafi Nedir?

Müdafi, CMK m.2/1-c’ye göre şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukat olarak tanımlanır.

Barodan atama veya vekaletname ile tayin edilir; soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında yardım sağlar.

Tebligat Kanunu m.11’e göre vekile tebligat yapılır, sanığın savunucusu statüsündedir.

Yargıtay içtihatları müdafiyi kamusal muhakeme sujesi olarak niteler; toplumsal savunmayı gerçekleştirir, gerçeğin ortaya çıkmasına katkı sağlar.

Zorunlu müdafilik; baro tarafından (CMK m.150/3, alt sınır 5 yıldan fazla hapis) sanık iradesine bakılmaksızın atanır, adil yargılanma hakkı (Anayasa m.36) teminatıdır.

Barodan atanan müdafiye zorunlu müdafi denir.

Ceza Avukatı Görevleri Nelerdir?

Ceza avukatı (müdafi), savunma yapma, delillere erişim, dosya inceleme (CMK m.153) ve sorguda hazır bulunma görevlerini üstlenir.

Şüpheliyle görüşme, hukuki yardım, savcılık makamının mütalaasına karşı beyan ve tutukluluk incelemesi gibi unsurları kapsar.

Duruşmalarda son söz hakkı ve delil itirazı yapar.

Kanun yollarına başvuru (temyiz, istinaf, CMK m.261), tebligat alma ve eski hale getirme talebi ceza avukatının görevleri arasındadır.

Avukatlık Kanunu m.35’e göre mahkeme huzurunda hakları dava etmek, savunmak ve adli işlemleri takip eder; özen, doğruluk yükümlülüğü taşır, menfaat çatışması halinde avukat görevi reddeder.

Savunma Hakkı Kapsamı Nedir?

Savunma hakkı, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiden yararlanma hakkı olarak tanımlanabilir (CMK m.149/1).

Etkin savunma için gizli görüşme, fiziken hazır bulunma ve delil tartışması zorunludur.

AYM ve Yargıtay’ ın müdafisiz ifade alımının delil olarak sayılamayacağına ilişkin kararları mevcuttur.

Zorunlu müdafilik terör suçlarında ve ağır cezalı davalarda re’sen uygulanır; vazgeçme hakkı sınırlıdır.

AİHM standartları (Beuze/Belçika) ile ilk ifade öncesi avukat yardımı şarttır; ihlal adil yargılanma hakkını zedeler, toplumsal savunma makamı olarak müdafi devleti dengeler.

Müdafi Yetki Sınırları Nelerdir?

Müdafi, sanığın açık arzusuna aykırı olmamak kaydıyla kanun yollarına başvurabilir (CMK m.261); vekaletnamesiz duruşmada kabul edilen müdafi temyiz edebilir.

Vekil değil, bağımsız yardımcıdır; sanık yerine geçmez, kamusal rolü vardır.

Mahkeme tarafından tebligatlar vekile yapılır, görev iddianame ile sona erebilir (Yönetmelik m.7); kovuşturmada vekaletname alınması şarttır.

Avukatlık Ücreti yargılama gideri sayılır, sanığın beraat etmesi halinde sanık lehine hükmedilebilir.

Menfaat uyuşmazlığında ortak temsil sınırlıdır, savunma zaafiyeti ise ihlal yaratır.

Evet, boşanma davası reddedilip karar kesinleştikten sonra “bekleme süresi” 1 yıla düşürüldü. Bu değişiklik Türk Medenî Kanunu m.166/4 hükmünde 2024’te yapılan kanun değişikliğiyle getirildi.

Aşağıda “hangi şartlarda 1 yıl”, “ne zamandan itibaren sayılır”, “ne yapılır” sorularını tek tek açıklıyorum.

1) Kural değişti mi? Eski düzen – yeni düzen

Eski uygulama (değişiklik öncesi)

Boşanma davası reddedilir ve karar kesinleşirse, tarafların 3 yıl boyunca ortak hayatı yeniden kuramamaları hâlinde, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilirdi.

Yeni uygulama (2024 değişikliği sonrası)

Boşanma davası reddedilir ve karar kesinleşirse, kesinleşmeden itibaren 1 yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği “temelden sarsılmış sayılır” ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.

Bu nedenle sorunuza net cevap: Evet, bekleme süresi 1 yıla düştü.

Kaynak mevzuat metni: TMK (4721) m.166/4 için resmi metin

https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

2) “1 yıl” nereden itibaren başlar?

1 yıl, red kararının “kesinleştiği tarihten” itibaren başlar.

• “Karar tarihi” değil,
• “Gerekçeli kararın yazıldığı tarih” değil,
• Kesinleşme şerhi / kesinleşme tarihi esas alınır.

Bu nedenle yapılacak ilk iş: Reddedilen davanın dosyasından kesinleşme tarihini öğrenmek (UYAP, mahkeme kalemi veya avukat üzerinden).

3) 1 yılın dolması tek başına yeterli mi?

Hayır; 1 yılın dolmasına ek olarak şu şart gerekir:

Ortak hayat yeniden kurulamamış olmalı

Kanun “her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa” demektedir. Bu pratikte şu demek:

• Fiilen ayrı yaşanmış olacak,
• Aynı evde karı-koca hayatı yeniden kurulmamış olacak.

Önemli: Bazı dosyalarda kısa süreli barışma/aynı evde yaşama iddiaları “ortak hayat kurulmuş mudur?” tartışmasını doğurabilir.

Bu yüzden bu 1 yıllık dönemde “birlikte yaşama” konusunda ihtilaf varsa, delillendirme önem kazanır.

4) Bu yolla boşanmak için yeniden dava mı açmak gerekir?

Uygulamada evet: Reddin kesinleşmesinden sonra 1 yıl geçince, genellikle:

• Yeni bir boşanma davası açılır (TMK 166/4 dayanak gösterilerek),
• Dilekçede önceki red kararı ve kesinleşme tarihi belirtilir,
• 1 yıl boyunca ortak hayatın kurulamadığı somut vakıalarla anlatılır.

“İstem üzerine boşanmaya karar verilir” ifadesi, pratikte sizin talepte bulunmanız gerektiğini gösterir; mahkeme kendiliğinden boşamaz.

5) Bu kural hangi red kararlarında uygulanır?

Metin, “boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddi” diyerek oldukça geniş kurmuştur. Yani:

• TMK 166 (şiddetli geçimsizlik),
• zina, hayata kast, terk, akıl hastalığı vb.

gibi sebeplerle açılmış olup reddedilen davalarda da gündeme gelebilir.

Şartlar:

• Önceki dava bir “boşanma davası” olmalı,
• Davanın reddi olmalı,
• Red kararı kesinleşmiş olmalı,
• Kesinleşmeden itibaren 1 yıl geçmeli,
• Ortak hayat yeniden kurulamamış olmalı.

6) 1 yıl dolunca mahkeme “mutlaka” boşar mı?

Kanun tekniği açısından m.166/4, klasik “kusur tartışması”ndan daha objektif bir mekanizmadır: 1 yıl boyunca ortak hayat kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır.

Ancak pratikte mahkeme yine de şu başlıklara bakar:

• Önceki davanın gerçekten reddedilip kesinleşip kesinleşmediği,
• 1 yılın dolup dolmadığı,
• Ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığı.

Bu üç temel olgu sabitse, m.166/4 üzerinden boşanma talebi çok güçlenir.

7) Pratik öneriler (1 yıllık süreçte ve dava açarken)

A) Kesinleşme tarihini netleştir

Kesinleşme şerhini veya UYAP kesinleşme kaydını dosyaya koy.

B) “Ortak hayat kurulmadı” olgusunu ispat için delil düşün

Örnek deliller (somut olaya göre):

• Farklı adres kayıtları (yerleşim yeri)
• Ayrı kira sözleşmeleri, fatura abonelikleri
• Tanıklar (komşu, aile bireyi vb.)
• Taraflar arasında fiili ayrılığı gösteren yazışmalar

C) Yeni dava dilekçesinde önceki dosyayı mutlaka belirt

Mahkeme adı, esas/karar numarası, kesinleşme tarihi.

Sonuç olarak;

Evet; 2024’te yapılan değişiklikle, boşanma davası reddedilip kesinleştikten sonra ortak hayat 1 yıl boyunca yeniden kurulamamışsa, eşlerden birinin istemi üzerine boşanma kararı verilebilmesinin yolu açılmıştır.

Bekleme süresi artık 3 yıl değil 1 yıldır; ancak 1 yılın başlangıcı kesinleşme tarihidir ve “ortak hayatın yeniden kurulamaması” olgusu ispatlanabilir olmalıdır.

Kaynakça (Resmi mevzuat)

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu (TMK) m.166: https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=4721&mevzuatTur=1&mevzuatTertip=5

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davası reddedilip karar kesinleştikten sonra bekleme süresi kaç yıl oldu?

Evet, boşanma davası reddedilip karar kesinleştikten sonra “bekleme süresi” 1 yıla düşürüldü.

“1 yıl” hangi tarihten itibaren başlar?

1 yıl, red kararının “kesinleştiği tarihten” itibaren başlar.

1 yılın dolması tek başına yeterli mi?

Hayır; 1 yılın dolmasına ek olarak şu şart gerekir: Ortak hayat yeniden kurulamamış olmalı.

Bu yolla boşanmak için yeniden dava mı açmak gerekir?

Uygulamada evet: Reddin kesinleşmesinden sonra 1 yıl geçince, genellikle yeni bir boşanma davası açılır (TMK 166/4 dayanak gösterilerek).

Mahkeme 1 yıl dolunca mutlaka boşar mı?

Ancak pratikte mahkeme yine de şu başlıklara bakar: Önceki davanın gerçekten reddedilip kesinleşip kesinleşmediği, 1 yılın dolup dolmadığı, ortak hayatın yeniden kurulup kurulmadığı.

Bu kural hangi red kararlarında uygulanır?

Metin, “boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddi” diyerek oldukça geniş kurmuştur.