Kredi ile alınan evde eşin hakkı var mı ?

Türk hukukunda, 1 Ocak 2002 tarihinden itibaren yasal mal rejimi “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi“dir (TMK m. 202). Bu rejime göre, evlilik birliği içerisinde karşılığı verilerek (emek, maaş vb.) edinilen mallar üzerinde diğer eşin, malın değeri üzerinden yarı yarıya (1/2) oranında “Katılma Alacağı” hakkı vardır.

Kredi ile alınan evlerde temel kural şudur: Evin tapusu kimin üzerine olursa olsun, kredi ödemeleri evlilik birliği içerisinde “edinilmiş mallar” (örneğin maaş) ile yapılmışsa, diğer eş bu ödemeler oranında hak sahibidir. Ancak bu hak, evin mülkiyetine (tapusuna) ortak olmak değil, evin değerinden doğan parasal bir alacak hakkıdır.

İlgili kanun maddesi şu şekildedir:

TÜRK MEDENİ KANUNU

II. Edinilmiş mallar Madde 219- Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:

• Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
• Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
• Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
• Kişisel mallarının gelirleri,
• Edinilmiş malların yerine geçen değerler.

TÜRK MEDENİ KANUNU

Kredi ile Alınan Evde Eşin Hakkının Hesaplanması

Kredi ile alınan konutlarda eşin hakkı, kredinin ne zaman ödendiğine ve kaynağına göre değişir. Yargıtay uygulamalarında bu durum üç ana başlıkta incelenebilir:

1. Kredinin Tamamının Evlilik İçinde Ödenmesi Durumunda Ne Olur?

Eğer evlilik devam ederken kredi çekilmiş ve boşanma davası açılmadan önce tüm taksitler bitmişse; evin tasfiye tarihindeki (karar tarihindeki) güncel sürüm değerinin yarısı diğer eşin hakkıdır. Burada eşin çalışıp çalışmaması önemli değildir; evlilik birliği içinde ödenen her kuruş “edinilmiş mal” sayılır.

2. Kredi Ödemelerinin Boşanma Davasından Sonraya Sarkması Durumunda Ne Olur?

En sık karşılaşılan durumdur. Boşanma davası açıldığı tarih, mal rejiminin sona erdiği tarihtir.

• Boşanma davası tarihine kadar ödenen taksitler: Edinilmiş maldır, eşin hakkı vardır.
• Boşanma davası tarihinden sonra ödenen taksitler: Ödeyen eşin “kişisel malı” sayılır ve diğer eşin bu kısımda hakkı yoktur.

Bu durumda Yargıtay, “Oranlama Yöntemi” kullanır. Evin toplam alım bedeli içinde, evlilik süresince ödenen kredi miktarının oranı bulunur ve bu oran evin güncel değeri ile çarpılarak eşin alacağı hesaplanır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2016/14979 E. , 2018/18670 K. Sayılı kararında şu şekilde hüküm kurulmuştur;

“Tasfiyeye konu taşınmazın, bedelinin tamamının ya da bir kısmının kredi ile karşılanması durumunda, kredi veren kuruluşa yapılan geri ödemelerin isabet ettiği dönemden, miktarından ve taksit sayısından hareketle mal rejiminin tasfiyesi sonucunda eşlerin alacak miktarları belirlenir. Kredi borcu ödemelerinin bir kısmının mal rejiminin devamı süresince, bir kısmının da daha sonraki tarihlerde yapılmasında, mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemeler, dava konusu taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir”

3. Evlilik Birliği İçerisinde Alınan Eve Ödenen Peşinatın Kaynağı (Kişisel Mal İddiası)

Evi alırken ödenen peşinatın kaynağı önemlidir. Eğer peşinat, evlilik öncesi birikimden, miras kalan bir parayla veya ailenin takı/ziynet eşyalarıyla ödenmişse, bu kısım “Kişisel Mal” sayılır. Kişisel maldan karşılanan oran, hesaplamada önce düşülür, kalan kısım (kredi ödemeleri) üzerinden paylaşım yapılır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2023/7521 E. , 2024/6798 K. Sayılı kararında şu şekilde hüküm kurulmuştur;

“O halde, davacı kadın tarafından çekilen tüketici kredisinin çekilme tarihi, tarafların gelir durumları, tanık beyanları ve kredi bedelinin başka bir yere harcandığı da ispat edilemediği gözetildiğinde hayatın olağan akışına göre, işbu kredinin de taşınmazın edinilmesinde kullanıldığının ve kredi ödemelerinin de boşanma dava tarihinde kadar ödenen kısmının aksi ispatlanamadığından edinilmiş maldan, boşanma dava tarihinden sonra ödenen kısmın da davacının kişisel malından karşılandığının kabulü gerekir.”

Evin Kredi İle Satın Alınması Halinde Diğer Eşin Hakkının Hesaplanma Yöntemi (Örnek Tablo)

Mahkemeler bilirkişi marifetiyle şu yöntemi kullanır:

Önemli Hukuki Detaylar ve Öneriler

• Tapu İptali Değil, Alacak Davası: Eşin hakkı “ayni” değil “şahsi” bir haktır. Yani mahkeme genellikle evin tapusunun yarısını diğer eşe vermez; bunun yerine hesaplanan bedelin (para olarak) ödenmesine hükmeder.
• İspat Yükü: Kredinin kişisel mallarla (miras, evlilik öncesi birikim) ödendiğini iddia eden eş, bunu ispatlamak zorundadır (TMK m. 222). İspat edilemezse tüm ödemeler edinilmiş mal sayılır.
• Faiz ve Masraflar: Hesaplamada bankaya ödenen faizler ve masraflar değil, ana para ödemeleri ve evin değer artışı dikkate alınır.
• Zamanaşımı: Mal rejimi tasfiyesi davası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.

Özetle sonuç olarak;

Kredi ile alınan evde diğer eşin de hakkı vardır. Bu hak, boşanma davası açıldığı tarihe kadar yapılan kredi ödemelerinin, evin toplam değerine oranlanması suretiyle hesaplanan değerin yarısıdır (Katılma Alacağı). Boşanma davasından sonra ödenen taksitlerde diğer eşin hakkı bulunmamaktadır.

SIKÇA SORULAN SORULAR