Miras Avukatı ve Miras Hukuku Nedir?
1. Miras Hukuku: Tanımı ve Temel İlkeleri
Yargı kararları ve ilgili mevzuat hükümleri ışığında miras hukuku; bir gerçek kişinin ölümü veya gaipliği halinde, mal varlığının (tereke) mirasçılarına intikalini, bu mal varlığının yönetimini ve paylaşımını düzenleyen hukuk dalıdır.
Miras hukukuna dair öne çıkan temel ilkeler şunlardır:
- Külli Halefiyet ve Mirasın İntikali: Mirasçılar, miras bırakanın ölümüyle birlikte terekedeki tüm hak ve borçlara bir bütün olarak (külli halefiyet yoluyla) sahip olurlar. Bu kapsamda, miras bırakanın sağlığında açtığı maddi ve manevi tazminat davaları, ticari alacak davaları ve diğer mal varlığına ilişkin hukuki süreçler mirasçılara geçer ve mirasçılar bu davaları devralarak sürdürebilirler.
- Miras Ortaklığı ve El Birliği Mülkiyeti: Birden çok mirasçının bulunması durumunda, mirasın paylaşılmasına kadar mirasçılar arasında “miras ortaklığı” meydana gelir. Bu ortaklıkta “el birliği mülkiyeti” ilkesi hâkimdir; yani mirasçılar terekedeki haklar üzerinde birlikte hareket etmek, işlemleri ve idareyi beraber yürütmek zorundadırlar.
- Tereke Yönetimi ve Temsil: Mirasçılar arasında terekenin idaresi konusunda uyuşmazlık çıkması veya mirasçıların birlikte hareket edememesi durumunda, Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 640 uyarınca mirasın paylaşımına kadar görev yapmak üzere mahkemece bir “tereke temsilcisi” atanabilir.
- Yasal Mirasçılık ve Mirasın Reddi: Miras bırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur ve çocuklar eşit oranda mirasçıdır. Mirasçılar, mirasın kendilerine geçtiğini öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde mirası reddetme hakkına sahiptirler.
2. Miras Avukatının Görev ve İşlevleri Nelerdir?
Yargı kararlarındaki somut olaylar incelendiğinde ve mesleki tecrübelerimize göre miras hukukunda uzmanlaşmış avukatların yürüttüğü temel iş ve işlemler şu şekilde kategorize edilmektedir:
- Dava Takibi ve Hukuki Temsil:
- Miras Davaları: Muris muvazaasına (mirasçıdan mal kaçırma) dayalı tapu iptal ve tescil davaları, vasiyetnamenin iptali, tenkis (saklı payın korunması) davaları ve izale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi) davalarının açılması ve takibi.
- Davaların Devralınması: Miras bırakanın vefatı nedeniyle yarım kalan tazminat, alacak veya itirazın iptali gibi davaların mirasçılar adına devralınarak yürütülmesi.
- Temsilci Atanması: Miras ortaklığında uyuşmazlık çıkması durumunda terekeye temsilci atanması için mahkemeye başvurulması.
- Belge Temini ve İdari İşlemler:
- Mirasçılık belgesinin (veraset ilamı) alınması.
- Taşınmazların mirasçılar adına tapuda intikal işlemlerinin yapılması.
- Mirasçılar arasında taksim (paylaşım) sözleşmelerinin hazırlanması ve uygulanması.
- Danışmanlık ve Arabuluculuk:
- Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıkların sulh yoluyla çözümü için müzakerelerin yürütülmesi.
- Mirasın reddi (reddi miras) süreçlerinde hukuki danışmanlık verilmesi.
- Mirasbırakanın borçlarından dolayı mirasçıların müteselsil sorumluluğu konusunda hukuki risk analizi yapılması.
- Vekalet İlişkisinin Yönetimi: Mirasçıların haklarını korumak adına azilname, vekaletname ve muvafakatname süreçlerinin usulüne uygun şekilde yönetilmesi; taraf teşkilinin sağlanması için gerekli bildirimlerin yapılması.
3. Diğer Kaynaklara Göre Miras Hukukunun Tanımı
Miras hukukunun uygulama alanına dair diğer detay ve tanımlar şu şekildedir:
- Vergisel Yükümlülükler: Mirasın reddedilmemesi durumunda, terekedeki gayrimenkullerden elde edilen kira gelirleri gibi kazançların vergilendirilmesi ve beyan edilmesi sorumluluğu mirasçılara veya atanan tereke memuruna geçer.
- Avukatlık Ücret Sözleşmeleri: Miras avukatları, miras haklarının kazanılmasına bağlı olarak (davanın kazanılması ihtimalinde) yüzde usulü ücret sözleşmeleri yapabilmektedir. Ancak bu ücretin hak edilmesi için avukatın somut dosyada fiili bir hukuki yardımda bulunmuş olması ve davanın kabul edilmiş olması şarttır.
- Müteselsil Sorumluluk: Mirasçılar, miras bırakanın sağlığında aldığı avukatlık hizmetlerinden doğan vekalet ücreti borçlarından, mirasçı sıfatıyla ve müteselsilen (zincirleme olarak) sorumlu tutulabilmektedir.
- Usulî Zorunluluklar: Mirasla ilgili davalarda tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi veya muvafakatlerinin alınması “taraf teşkili” açısından kamu düzenine ilişkin bir zorunluluktur; avukatlar bu usulî eksikliklerin giderilmesinde kritik rol oynamaktadır.
Sonuç olarak; Miras hukuku, vefat sonrası mal varlığının intikalini ve bu süreçteki ortaklık ilişkilerini düzenleyen geniş bir alan olup; miras avukatı, bu süreçlerin hem dava yoluyla hem de idari ya da sözleşmesel işlemlerle yönetimini sağlayan, mirasçıların haklarını koruyan ve tereke yönetimindeki uyuşmazlıkları hukuki zeminde çözen kişidir.
Sıkça Sorulan Sorular – S.S.S
Miras Hukukunun Temel Kavramları Nelerdir?
Miras hukuku, bir kişinin ölümüyle malvarlığının (tereke) yasal mirasçılara intikalini düzenler. Türk Medeni Kanunu’na göre mirasçılar, murisin hak ve borçlarını külli halef olarak üstlenir; çocuklar eşit pay alır, miras üç ay içinde reddedilebilir. Vasiyetname, tenkis, muris muvazaası gibi unsurlar paylaşımı etkiler.
Miras ortaklığı, paylaşım gerçekleşene kadar mirasçıların el birliğiyle mülkiyetini oluşturur. Tereke yönetimi için mirasçılar birlikte hareket etmeli; anlaşmazlıkta mahkeme temsilci atayabilir (TMK md. 640).
Mirasın İntikali ve Devri Nasıl Yapılır?
Muris vefat edince dava hakları mirasçılara geçer; mirasçılar davayı devralır, hisselerine göre tazminat alır. Veraset ilamı ile mirasçılar tespit edilir, taşınmazlar tapuya intikal ettirilir.
Mirasçılar mirası kabul ederse borçlar da intikal eder; reddetme hakkı üç ay sürer. Dava süreçlerinde tüm mirasçıların taraf teşkili zorunludur, eksiklik bozma nedeni olur.
Miras Ortaklığının Yönetimi Nedir?
Miras ortaklığında mirasçılar terekeyi birlikte idare eder; anlaşmazlık halinde hakim paylaşım sonrasına kadar temsilci atar (TMK md. 640). Temsilci dava açar, takip eder, idari işlemleri yürütür.
Uyuşmazlıklarda sulh veya mahkeme yolu tercih edilir; vekaletle intikal, taksim yapılır. Miras muvazaası, izale-i şuyu gibi davalar ortaklığı etkilemektedir.
Miras Avukatının Görevleri Nelerdir?
Miras avukatı, mirasçıları temsil eder; vekaletle intikal, paylaşım, dava takibi yapar. Mirasçılık belgesi temin eder, uyuşmazlıklarda sulh müzakeresi yürütür.
Tereke temsilcisi atanması talep eder, ücret sözleşmeleri düzenler; başarıya dayalı yüzde usulü vekalet ücretine hak kazanır. Muris davalarını mirasçılar adına sürdürür, itiraz ve temyiz eder.
Miras Uyuşmazlıklarında Temsil Nasıl Olur?
Miras davalarında avukat, taraf teşkilini sağlar; tüm mirasçıların muvafakatini alır veya tereke temsilcisi ister. Vasiyet iptali, tenkis, tapu iptali gibi işlemlerde hukuki yardım sunar.
Vekalet ücretini tahsil eder; muris borçları mirasçılara intikal eder. Yargıtay, usul eksikliklerini (tebligat, vekalet) bozma gerekçesi yapar.
Tereke Temsilcisi ve Ücretler Nedir?
Tereke temsilcisi, paylaşım öncesi yönetimi üstlenir; avukat sıklıkla atanır, davaları takip eder. Mirasçılar arası anlaşmazlıkta adeta zorunlu hale gelmektedir.
Avukatlık ücretleri sözleşmeye göre belirlenir; muris vefatında mirasçılar sorumlu olur. Yargıtay, talep netliğini ve emek ispatını denetlemektedir.
