BANKA HESABINI KULLANDIRMA SUÇU VE CEZASI
Banka Hesabını Kullandırma Eyleminin Hukuki Niteliği
Yargı kararlarında “banka hesabını kullandırma” ifadesiyle doğrudan tanımlanmış müstakil bir suç tipi bulunmamakla birlikte, bu eylem esas olarak 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun (TCK) 245. maddesinde düzenlenen “Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması” suçu kapsamında değerlendirilmektedir.
TCK’nın 245/1. maddesine göre bu suç; başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimsenin, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması şeklinde tanımlanmıştır. Maddenin gerekçesinde, banka veya kredi kartlarının hukuka aykırı kullanılması suretiyle bankaların veya kart sahiplerinin zarara uğratılmasını önlemek ve haksız çıkar sağlanmasını cezalandırmak amaçlanmıştır.
2. Suçun Oluşma Şartları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarına göre (2012/1439 E., 2014/104 K.; 2017/172 E., 2019/361 K.), suçun oluşması için şu üç şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- Başkasına ait banka veya kredi kartının her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması,
- Kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın kartın kullanılması veya kullandırılması,
- Failin kendisine veya başkasına bir yarar sağlaması.
Yargıtay 15. Ceza Dairesi (2018/3436 E.), suçun oluşması için kredi kartının fiziken kullanımının şart olmadığını, kart bilgilerinin (numara, şifre vb.) kullanılmasının da yeterli olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, kartın rıza ile teslim edilmesine rağmen, rıza dışı işlemler yapılması (örneğin izin verilenden fazla para çekilmesi veya havale yapılması) da bu suç kapsamında değerlendirilmektedir.
3. Öngörülen Cezalar
TCK’nın 245. maddesinde eylemin niteliğine göre farklı ceza miktarları öngörülmüştür:
- Banka veya Kredi Kartının Kötüye Kullanılması (TCK 245/1): Başkasına ait kartın rıza dışı kullanılması veya kullandırılması suretiyle yarar sağlanması halinde, fail üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
- Sahte Kart Üretme, Satma veya Devretme (TCK 245/2): Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişiler üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
- Sahte Kartı Kullanma (TCK 245/3): Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle yarar sağlayan kişi, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
4. Mevzuat ve Yargıtay Kararlarına göre Banka Hesabını Kullandırma Suçu Nedir?
Aşağıdaki hususlar, karar metinlerindeki sınırlı bilgiler ışığında bu suç ile ilgili ek bağlam sağlamaktadır:
- Paravan Hesap Kullanımı: Yargıtay 7. Ceza Dairesi’nin (2023/20161 E.) bir kararında, banka çalışanlarının mudilerin rızası dışında paralarını “akraba, arkadaş veya iş yeri çalışanları adına açılan paravan hesaplara” transfer ederek zimmet suçunu işledikleri görülmektedir. Bu durumda hesaplarını kullandıran kişilerin eylemleri, asıl suçun (zimmet veya dolandırıcılık) bir parçası olarak değerlendirilebilmektedir.
- Banka Hesabını Kullandırma Suçunun Niteliği ve Ayrımı: Bazı durumlarda eylem, “bilişim sisteminin kullanılması suretiyle hırsızlık” (TCK 142/2-e) veya “nitelikli dolandırıcılık” (TCK 158/1-f) ile karıştırılabilmektedir. Yargıtay, mağdurun hile ile yönlendirilerek kendi şifresiyle işlem yapması durumunda nitelikli dolandırıcılık; kart veya kart bilgileri üzerinde hakimiyet sağlanarak doğrudan harcama yapılması durumunda ise TCK 245/1 (kartın kötüye kullanılması) hükümlerinin uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır.
- Banka Hesabını Kullandırma Suçunda Zincirleme Suç: Aynı mağdura ait birden fazla kartın veya aynı kartın farklı zamanlarda birden fazla kez kullanılması durumunda, her bir eylem için ayrı ceza verilmesi yerine tek bir suçtan ceza verilip TCK 43. maddesi uyarınca zincirleme suç hükümlerine göre artırım yapılması gerektiği belirtilmektedir.
- Banka Hesabını Kullandırma Suçuna Dair Eski Mevzuat: 765 sayılı mülga TCK döneminde bu tür eylemler “bilgileri otomatik işleme tabi tutmuş bir sistemi kullanarak hukuka aykırı yarar sağlama” (m. 525/b-2) kapsamında değerlendirilmekte ve 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası öngörülmekteydi.
“Banka hesabını kullandırma suçu” eylemi, yargı kararlarında genellikle TCK 245/1 maddesi kapsamında “kartın kullandırılması” fiili üzerinden cezalandırılmakta olup, temel cezası 3 yıldan 6 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Eylemin sahte kart üretimi veya kullanımıyla ilişkili olması durumunda cezalar 8 yıla kadar yükselebilmektedir.
SIKÇA SORULAN SORULAR:
Banka Kartı Kötüye Kullanma Suçu nedir?
5237 sayılı TCK’nın 245/1 maddesinde düzenlenen banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu, başkasına ait banka veya kredi kartını her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kişinin, kart sahibinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlaması şeklinde tanımlanır. Bu suç, banka hesabına erişim sağlayan kartların hukuka aykırı kullanımı yoluyla işlenir ve ‘banka hesabını kullandırma’ ifadesi, özellikle ‘kullandırtarak’ fiiliyle örtüşür; zira kart bilgileri veya fiziki kart aracılığıyla hesap işlemleri rızasız gerçekleştirilebilir.
Maddenin gerekçesi, banka veya kredi kartlarının hukuka aykırı kullanımıyla bankaların ve kart sahiplerinin zarara uğratılmasını önlemeyi amaçlar. Yargıtay içtihatları, suçun hırsızlık, dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma gibi suçlardan bağımsız olarak ele alınmasını vurgular, böylece içtihat farklılıklarını giderir.
Banka Kartı Kötüye Kullanma Suçunun Oluşum Şartları Nelerdir?
Suçun oluşması için üç temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: Başkasına ait banka veya kredi kartının ele geçirilmesi veya elde bulundurulması, kart sahibinin rızası olmaksızın kullanım veya kullandırtma ve failin kendisine veya başkasına yarar sağlaması. Fiziki kartın elzem olmadığı, kart bilgilerinin (numara, şifre) kullanılmasıyla da suçun tamamlandığı kabul edilir; banka hesabı işlemleri (para çekme, havale) bu kapsamda değerlendirilir.
Yargıtay kararlarında, yardım bahanesiyle kart ele geçirilmesi, ATM’de şifre öğrenilmesi veya internet üzerinden bilgi temini gibi yöntemler suç unsuru olarak nitelendirilir. Rıza varsa suç oluşmaz, ancak limit aşımı veya gizli işlemler rızasız kullanım sayılır.
Banka Kartı Kötüye Kullanma Suçunun cezası nedir?
TCK 245/1 uyarınca suçun cezası, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezasıdır. Bu ceza, yarar sağlama tamamlandığında uygulanır; teşebbüs halinde indirim yapılır ve zincirleme suçta artırım öngörülür.
Yargıtay içtihatları, birden fazla kart veya işlemde mağdurun aynı kişi olması halinde zincirleme suç hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Etkin pişmanlık ve şahsi cezasızlık sebepleri de malvarlığına karşı suçlar gibi işler.
Sahte Kart Üretim Cezası nedir?
TCK 245/2’de, başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu, tehlike suçu olup kartın kullanılması aranmaz; banka hesabı sahteciliği üretim kapsamındadır.
245/3’te sahte kartı kullanarak yarar sağlayan dört yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülür. Yargıtay, bu suçların TCK 245/1 için geçit suçu olabileceğini ve gerçek içtima uygulanabileceğini vurgular.
Banka Kartı Kötüye Kullanma Suçuna ilişkin Yargıtay İçtihat Uygulamaları Nelerdir?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararlarında (örneğin 2012/1368 E.), ATM yardım bahanesiyle kart kullanımı banka kartı kötüye kullanma suçu olarak kabul edilir; hırsızlık veya dolandırıcılıktan ayrılır. Birden fazla banka kartı kullanımı zincirleme suçtur, ayrı suç sayılmaz.
Diğer dairelerde (15. CD 2018/3436), kart bilgileriyle havale veya çekim TCK 245/1 kapsamındadır; fiziki kart gerekmez. Eski TCK 525/b-2’den farklı olarak bağımsız suçtur ve banka hesabı erişimiyle doğrudan ilişkilidir.
CEZA AVUKATI İLETİŞİM:
Avukat İlker Cebeci
Telefon: +90 532 425 48 70
E-mail: avukat@ilkercebeci.av.tr
